I SA/Gl 151/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2. ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...]dotyczące odmowy wydania zaświadczenia. W ramach złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz o ustanowienie dla niego adwokata. W stosownych rubrykach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) skarżący zaznaczył, że nie posiada gospodarstwa domowego i żyje samotnie. Wskazał, iż jego dom jest zniszczony "jak po wojnie" i nie posiada okien oraz drzwi. Podkreślił dalej, że wszystko co miał, zostało mu zabrane przez Prezydenta Miasta J.. Oświadczył, że rentę zabiera mu urząd miasta i poczta. Podał także, iż utrzymuje się dzięki pomocy dobrych ludzi i instytucji charytatywnych. Stara się nie zadłużać i żyć z dnia na dzień. Końcowo odnotował, że Sąd Okręgowy w K. wyznaczył dla niego adwokata z urzędu. Referendarz sądowy w piśmie z dnia 14 marca 2013 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wezwanie to obejmowało w szczególności: wykazanie tytułu prawnego do nieruchomości, położonej w J. przy ul. [...] oraz stanu zameldowania pod tym adresem; wykazanie – za pomocą kopii stosownych dokumentów – jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy skarżącego z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; przedłożenie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego oraz osoby pozostające w gospodarstwie domowym, obrazujących dokonane operacje finansowe w ciągu ostatnich sześciu miesięcy; nadesłanie kopii orzeczenia sądu powszechnego o przyznaniu stronie adwokata z urzędu; udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów oraz pomocy uzyskiwanej od osób trzecich, w szczególności poprzez nadesłanie ich oświadczeń bądź decyzji MOPS. Wezwanie referendarza odwoływało się także do T. R., która jako pełnomocnik pocztowy odbiera adresowaną do skarżącego korespondencję. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący oświadczył, że w nieruchomości położonej w J. przy "ul. [...]" nikt oprócz niego nie jest zameldowany. Podkreślił, że ww. nieruchomość pozbawiona jest mediów. Skarżący oświadczył, że nie posiada dochodów. Zwrócił uwagę, że T. R. mieszka w domu oddalonym o 3 km o jego nieruchomości. Odnosząc się do wezwania w części dotyczącej orzeczenia sądu powszechnego przyznającego mu adwokata z urzędu, skarżący oświadczył, że w celu uzyskania informacji w tym zakresie Sąd powinien zwrócić się do Sądu Okręgowego w K.. Skarżący stwierdził też, by w celu uzyskania potwierdzeń wysokości otrzymywanej przez niego renty zwrócić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Końcowo oświadczył, że nie będzie dokumentował pomocy niesionej mu przez inne osoby. Postanowieniem z dnia 27 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie referendarz zaakcentował, że informacje zawarte w odpowiedzi skarżącego na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynie pogłębiły wątpliwości, których wyrazem było wystosowane do wnioskodawcy wezwanie. W szczególności niejasna jest rola T. R., która odbiera korespondencję adresowaną do skarżącego jako pełnomocnik pocztowy bądź dorosły domownik. Nie mniej istotny jest brak wiedzy co do świadczenia rentowego skarżącego. Krytycznie ocenić należało też próbę przerzucenia na Sąd inicjatywy w uzyskiwaniu dokumentów źródłowych, które powinny być w posiadaniu skarżącego, co dotyczy w szczególności odpisu orzeczenia sądu powszechnego o ustanowieniu dla skarżącego adwokata z urzędu. W piśmie złożonym w Sądzie w dniu 4 kwietnia 2013 r. (tj. w terminie przewidzianym do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego), stanowiącym odpowiedź na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, skarżący wskazał, że "ponawia" prośbę o zwolnienie z opłaty sądowej oraz ustanowienie adwokata. Skarżący zaznaczył w powyższym piśmie, iż żyje samotnie, samodzielnie prowadzi również gospodarstwo domowe. Nie posiada w budynku okien i drzwi ani też ogrzewania, innych instalacji ani mediów. Ponownie zaznaczył, że utrzymuje się dzięki pomocy dobrych ludzi (jedzenie, ubranie). Stwierdził, że posiłki otrzymuje "bez żadnych utrudnień biurokratycznych". Z pisma skarżącego wynika, że kwoty wynoszące 2 – 5 zł otrzymuje do ręki, natomiast pakunki z żywnością są mu podawane bądź wieszane na bramce do posesji. Do pisma z dnia 4 kwietnia 2013 r. skarżący załączył kserokopie fotografii, obrazujących stan budynku, w którym zamieszkuje oraz odpis sentencji postanowienia referendarza sądowego w Wydziale II Cywilnym Sądu Okręgowego w K. z dnia [...]r., sygn. akt [...], mocą którego zwolniono W. R. od kosztów sądowych w całości oraz ustanowiono dla niego adwokata urzędu. Pismo skarżącego z dnia 4 kwietnia 2013 r. uznane zostało za sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 1 wskazanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznając zatem na nowo (po utracie mocy postanowienia referendarza sądowego) wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym Sąd doszedł do przekonania, iż zasługuje on na uwzględnienie. Z uzyskanych od wnioskodawcy informacji, zebranych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy wynika, że jest on osobą bardzo ubogą, pozbawioną stałych źródeł dochodu. Skarżący, pozostając sam w gospodarstwie domowym, egzystuje dzięki wsparciu osób trzecich oraz organizacji charytatywnych. W opisywanej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie ma możliwości zdobycia środków zarówno na opłacenie należnych w niniejszej sprawie kosztów sądowych, jak również na skorzystanie z usług fachowego pełnomocnika. Zwrócić także uwagę należy, że treść pism procesowych redagowanych przez skarżącego uzasadnia tezę o konieczności ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu nie tylko z uwagi na brak środków finansowych, lecz również ze względu na nieporadność strony w formułowaniu wniosków procesowych. Należy zatem zaznaczyć, że egzekwowanie od skarżącego obowiązku ponoszenia kosztów sądowych mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której skarżący musiałby zrezygnować z zaspokojenia swoich potrzeb egzystencjalnych na rzecz daniny publicznoprawnej, co stanowiłoby ograniczenie jego prawa do sądu. Zwrócić należy również uwagę, że w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w K. zwolniono W. R. od kosztów sądowych w całości oraz ustanowiono dla niego adwokata z urzędu – skarżący na etapie sprzeciwu nadesłał odpis sentencji tego postanowienia. Również w sprawie o sygn. II SA/Gl 193/13, zawisłej przed tut. Sadem, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 14 maja 2013 r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i orzekł o ustanowieniu dla niego adwokata. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a. i przy zastosowaniu art. 16 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.