I SA/Gl 1512/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2016 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podkreślił, że nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i utrzymuje się jedynie z renty z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1142,65 zł netto miesięcznie. Podniósł, że nie ciążą na nim żadne zobowiązania, lecz w związku z leczeniem wydaje miesięcznie ponad 700 zł, toteż na wyżywienie pozostaje mu tylko 442,65 zł. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku. Do wniosku załączono kserokopie: potwierdzenia wypłaty renty, wyroku w sprawie tego świadczenia za wcześniejszy okres oraz orzeczeń lekarskich, w świetle których wnioskodawca jest całkowicie niezdolny do pracy w okresie od 2 lutego 2014 r. do 30 kwietnia 2016 r. Pismem doręczonym dnia 17 lutego 2016 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni, w szczególności poprzez: wykazanie tytułu prawnego do lokalu stanowiącego jego miejsce zamieszkania i wyjaśnienie, czy w jego gospodarstwie domowym pozostają osoby wymienione w znajdującym się w aktach administracyjnych protokole o stanie majątkowym zobowiązanego z dnia 26 czerwca 2015 r., udokumentowanie dochodów i wydatków gospodarstwa domowego oraz utraty tytułu prawnego do dwóch nieruchomości wymienionych w tych aktach, jednej stanowiącej jego miejsce zamieszkania i drugiej będącej siedzibą jego przedsiębiorstwa, złożenie wyjaśnień dotyczących sytuacji małżeńskiej (zastrzeżono, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją, m.in. orzeczeniem w sprawie rozwodu lub separacji), a także nadesłanie zeznań podatkowych za lata 2014-2015. Ustosunkowując się do wezwania, skarżący – w piśmie skierowanym na ręce Prezesa Sądu i przekazanym przez niego celem dołączenia do akt sprawy – stwierdził, że nie jest uprawniony do przekazania dokumentów źródłowych, które do niego nie należą, i nie jest w stanie opłacić opłat związanych z ich wydaniem. Podtrzymał zarazem oświadczenia zawarte we wniosku. Do pisma załączył potwierdzenie wypłaty renty za kolejny miesiąc. Skarżący występował o przyznanie prawa pomocy w innych postępowaniach przed Sądem, lecz jego wnioski były oddalane ze względu na to, iż nie wykonał on należycie wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku (zob. np. postanowienie Sądu z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 345/13). Jedyny wyjątek w tym zakresie stanowi postanowienie Sądu z dnia 29 września 2014 r., sygn. akt III SAB/Gl 8/13, którym przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, chociaż wcześniejszy wniosek został w tym postępowania załatwiony odmownie postanowieniem Sądu z dnia 24 lutego 2014 r. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. W przeciwnym razie przyznanie prawa pomocy jest wykluczone. Konieczność precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego występuje szczególnie w niniejszej sprawie, w której wysokość kosztów sądowych jest niewielka, najmniejsza spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Poniesienie takiego wydatku może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego wyłącznie w przypadku osób znajdujących się w skrajnym ubóstwie, co trzeba ustalić w sposób pewny. Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Tymczasem skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów objętych wezwaniem i przedstawił jedynie potwierdzenie wypłaty renty, czyniąc to zresztą niepotrzebnie, skoro potwierdzenie takie za wcześniejszy miesiąc załączył do wniosku, w wyniku czego wysokość świadczenia była znana starszemu referendarzowi sądowemu w chwili, kiedy wystosował on wezwanie. Jest zatem poza sporem, że wezwanie to miało na celu wyjaśnienie pozostałych elementów sytuacji skarżącego, które wskutek jego postawy procesowej nie mogą być ustalone i nadal budzą wątpliwości, uniemożliwiające uwzględnienie rozpoznawanego wniosku. I tak nie wiadomo, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżący korzysta z lokalu stanowiącego jego miejsce zamieszkania ani z kim w istocie tworzy gospodarstwo domowe. W znajdującym się w aktach administracyjnych protokole o stanie majątkowym zobowiązanego spisanym dnia 26 czerwca 2015 r., a więc zaledwie kilka miesięcy temu, mowa wszak o kilku osobach z kręgu jego najbliższej rodziny, które miały zamieszkiwać wraz z nim, a także o jego żonie. Uzasadniało to przede wszystkim wezwanie skarżącego w kwestii jego małżeństwa, w tym o nadesłanie orzeczeń w sprawie rozwodu lub separacji, które mogłoby oznaczać zwolnienie jego małżonki z obowiązku wspierania go, również w poniesieniu kosztów postępowania sądowego. W tym kontekście odnotować wypada, że wnioskodawca według swoich wyjaśnień nie opłaca żadnych kosztów łączących się z utrzymaniem mieszkania, wobec czego musi korzystać z tego, że koszty te regulują jego domownicy, co już niejako samo przez się powoduje, iż ich możliwości płatnicze mają znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Kosztów tych skarżący jednak nie udokumentował, poprzestając jedynie na oświadczeniach, chociaż zgromadzenie choćby części dokumentów źródłowych, takich jak paragony lub faktury wystawione w aptekach czy w przychodniach, nie mogło stanowić dla niego większych trudności, np. finansowych. Podobnie nie było żadnych przeszkód, by dostarczyć kopię zeznania podatkowego lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy, a wyłącznie te dokumenty mogłyby dać pewność co do tego, iż wnioskujący poza rentą nie osiąga innych jeszcze dochodów podlegających opodatkowaniu. To, że uchylił się on od przedłożenia tych dowodów i po raz kolejny przesłał potwierdzenie wypłaty renty, tylko wzmacnia wątpliwości w tej materii. Wreszcie skarżący nie ustosunkował się do wezwania w części odnoszącej się do nieruchomości, które w świetle akt administracyjnych znajdowały się w jego posiadaniu. Niedostateczny stopień ustalenia stanu faktycznego sprawy będący następstwem postawy procesowej wnioskodawcy uniemożliwia przyznanie mu prawa pomocy. Konstatacji tej nie może zmienić fakt, że w jednym przypadku w innej sprawie skarżącego Sąd wyraził odmienną ocenę, odstępując od wcześniej przyjętej linii orzeczniczej, gdyż tego rodzaju rozbieżność powoduje jedynie konieczność opowiedzenia się za którymś z dwóch przeciwstawnych stanowisk, a nie obowiązek przyjęcia rozstrzygnięcia najbardziej korzystnego dla strony. Ze wskazanych wyżej powodów rozpoznający wniosek podzielił zaś poglądy wyrażone w większości orzeczeń wydanych w przedmiocie innych wniosków skarżącego Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.