I SA/Gl 152/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Bożena Suleja-Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej zwrotu dotacji pobranej w 2013 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...], [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej określany zamiennie "Kolegium" "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako "K.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania A.S. (dalej jako "skarżąca") od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...], nr [...] określającej wysokość dotacji do zwrotu za 2013 rok stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta R. określił skarżącej wysokość dotacji podlegającej zwrotowi za 2013 r. Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 5 września 2017 r. (po dwukrotnym awizowaniu przesyłki w dniu 25 sierpnia 2017 r. i w dniu 4 września 2017 r.), zaś skarżącej w dniu 9 września 2017 r. Pismem z dnia 15 września 2017 r. (data wpływu do urzędu 20 września 2017 r.) skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Zaskarżonym postanowieniem Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazało, że decyzja zawierająca prawidłowe pouczenie została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 5 września 2017 r., a tym samym termin do wniesienia odwołania upłynął skarżącej w dniu 19 września 2017 r. Tymczasem odwołanie od decyzji zostało nadane listem polecony w dniu 20 września 2017 r., a zatem z uchybieniem terminu do jego wniesienia określonego w art. 129 § 2 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: - art. 7 i 11 k.p.a. poprzez przyjęcie niewłaściwego stanu faktycznego i stwierdzenia uchybienia terminowi, podczas gdy data nadania pisma wskazuje na zachowanie terminu do jego wniesienia’ - art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przesłanek leżących u podstaw twierdzenia zawartego w rozstrzygnięciu zaskarżonego postanowienia skąd organ posiada wiedzę o nadaniu pisma w dniu 20 września 2017 r. Tym samym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podniósł, że w zaskarżonym postanowieniu nie wyjaśniono skąd Kolegium miało wiedzę dotyczącą daty i sposobu nadania przesyłki zawierającej odwołanie w nn. sprawie. Pełnomocnik wskazał, że dokonał dogłębnej analizy okoliczności wniesienia odwołania i ustalił, że przesyłka je zawierająca została nadana listem poleconym o nr [...] w dniu 19 września 2017 r. Jednocześnie zauważył, że numer ten widoczny na potwierdzeniu nadania umożliwia śledzenie przesyłki, które potwierdziło, że przesyłka ta została nadana w dniu 19 września 2017 r. i odebrana przez organ w dniu 20 września 2017 r. Pełnomocnik skarżącej zauważył również, że numer przesyłki winien być widoczny na kopercie, w której zostało nadane odwołanie, a porównanie tych numerów (z nadania przesyłki i z koperty) wskazuje na ich tożsamość. Ponadto pełnomocnik zauważył, że we wrześniu zarówno skarżąca, jak i pełnomocnik, nie mieli innych prowadzonych postępowań administracyjnych w Urzędzie Miasta R., a jedynym pismem kierowanym do tego urzędu przez pełnomocnika było odwołanie w nn. sprawie oraz od decyzji z dnia [...] Do skargi pełnomocnik skarżącej dołączył dowód nadania przesyłki do Urzędu Miasta R. o nr [...] z dnia 19 września 2017 r. oraz wydruk śledzenia tej przesyłki ze strony internetowej Poczty Polskiej S.A. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie. W odniesieniu do zarzutów podniesionych w skardze Kolegium wskazało, że zaskarżone postanowienie zostało podjęte w oparciu o informację pochodzącą z organu I instancji, iż przesyłka polecona, w której nadano przedmiotowe odwołanie, miała nr [...]. Jednocześnie z wydruku śledzenia przesyłki wynikało, że została ona nadana w dniu 20 września 2017 r. Kolegium stwierdziło przy tym, że nie jest możliwe ustalenie nr przesyłki w oparciu o kopertę nadania, albowiem koperta została zagubiona. Jednocześnie wskazało, że z wyjaśnień organu wynika, że nr przesyłki poleconej ("R") jest skanowany w przypadku każdego pisma przychodzącego do organu za pomocą czytnika i przypisywany automatycznie pod zarejestrowane pismo. Wskazany przez organ nr przesyłki został odczytany przez pracownika tego organu w elektronicznym systemie obiegu korespondencji. Ostatecznie Kolegium zauważyło, że organ I instancji wobec niemożności weryfikacji numeru tej przesyłki zwrócił się do Poczty Polskiej o podanie informacji o nr przedmiotowej przesyłki, jednakże odpowiedź nie została jeszcze udzielona. W piśmie procesowym z dnia 26 lutego 2017 r., stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę, pełnomocnik skarżącej zauważył, że żądanie przez Kolegium oddalenia skargi w zaistniałym stanie faktycznym godzi w zasadę zaufania obywateli do władzy publicznej wyrażoną w art. 8 k.p.a. oraz zasadę in dubio pro liberte wyrażoną w art. 81a k.p.a. Niedopuszczalne jest bowiem przyjęcie założenia, że informacja o nadaniu przesyłki udzielona przez organ I instancji jest wiarygodna. Skarżąca wskazała na dowód nadania przesyłki, a zagubienie koperty, w ocenie pełnomocnika, wskazuje na okoliczność braku panowania przez organ I instancji nad przyjmowaniem i rejestrowaniem przesyłek. Pełnomocnik zauważył przy tym, że wyjaśnienia dotyczące braku możliwości zweryfikowania nr przesyłki nie mogą uzasadniać oddalenia skargi, a jedynie konieczność dokonania analizy przestawionych przez pełnomocnika dowodów jej nadania. Jednocześnie podniosła, że skoro dowód ten nie stanowi wystarczającego dowodu w sprawie, to tym bardziej za taki nie może być uznany dokument potwierdzający jego nadanie w systemie korespondencji organu I instancji. Przy piśmie z dnia 13 marca 2018 r. Kolegium nadesłało przekazane przez organ I instancji pismo Poczty Polskie stanowiące odpowiedź na wystąpienie organu I Instancji, informując jednocześnie, że wynika z niego, że Poczta Polska nie posiada możliwości udzielenia żądanej informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd z zastrzeżeniem art. 57a, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Sąd bierze zatem z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że uwzględnienie skargi na postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że akt ten wydany został z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, przy czym są to naruszenia, które Sąd był zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie przepisu art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Na tle powołanego unormowania odnotowania wymaga, że po otrzymaniu odwołania, przed dokonaniem merytorycznego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Prowadząc ustalenia w tym zakresie, organ winien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia dokonania takiej oceny. W razie zaś wątpliwości i zaistnienia konieczności wyjaśnienia kwestii istotnych dla ustaleń w zakresie dopuszczalności odwołania i dochowania terminu, należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie. Wydanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a., bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co do okoliczności mających wpływ na dopuszczalność odwołania, czy też dochowanie terminu, uznać należy za naruszające zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Przedmiotem kontroli w badanej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] w sprawie określenia skarżącej wysokość dotacji podlegającej zwrotowi za 2013 r. Kolegium stwierdziło, że odwołanie skarżącej od ww. decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu a to z tej przyczyny, że doręczenie przedmiotowej decyzji pełnomocnikowi nastąpiło w dniu 5 września 2017 r., a więc do upływu 14 – dniowego terminu do wniesienia odwołania doszło w dniu 19 września 2017 r. Zdaniem organu II instancji odwołanie skarżącej z dnia 15 września 2017 r. zostało wniesione w dniu 20 września 2017 r., a więc po upływie tego terminu, co zobowiązywało organ do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Charakter sporu w niniejszej sprawie wymagał rozważenia, czy faktycznie doszło w sprawie do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania – jak twierdzi Kolegium, czy też – jak twierdzi pełnomocnik skarżącej – że odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 19 września 2018 r., a więc z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Przed przystąpieniem do oceny zgromadzonych w tej sprawie dowodów należałoby stwierdzić, że określona w art. 129 § 2 k.p.a. metoda liczenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia od daty doręczenia decyzji (postanowienia) została ustalona w interesie stron postępowania i nie może być interpretowana w sposób, który przyniósłby uszczerbek w prawach strony. Nie ma sporu między stronami co do tego, że 14 – dniowy termin do wniesienia odwołania należało liczyć od dnia 5 września 2017 r., tj. od daty doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej pełnomocnikowi skarżącej. Spór koncentruje się na dacie nadania przesyłki pocztowej zawierającej odwołanie. Zdaniem organu odwoławczego nastąpiło to w dniu 20 września 2017 r., zdaniem zaś pełnomocnika w dniu 19 września 2017 r. Organ odwoławczy przyjmując wskazaną datę oparł się na rozmowie telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem Wydziału Edukacji i Sportu Urzędu Miasta R. dnia 29 listopada 2017 r., w której pracownik ten stwierdził, że "z wydruku śledzenia przesyłek Poczty Polskiej wynika, że przesyłka ta została nadana w [...] R. tj. P., przy ul. [...], w dniu 20 września 2017 r." (notatka z rozmowy telefonicznej – teczka akt odwoławczych nr 4). W aktach podatkowych organu odwoławczego znajduje się także w/w wydruk, z którego wynika, że przesyłka o numerze [...] została nadana w [...] w dniu 20 września 2017 r., o godź. 13:44. Istotną okolicznością w sprawie jest fakt, że organy podatkowe nie dysponują kopertą, w której przesyłka była nadana oraz fakt, że – jak wynika z oryginału załączonego do akt Odwołania od decyzji Nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia [...] – przesyłka ta została dostarczona do adresata w dniu 20 września 2017 r. do Biura Obsługi Interesantów. W tym samym dniu została przekazana do Sekretariatu Prezydenta a w dniu 21 września 2017 r., do Wydziału Edukacji i Sportu. Powyższe wynika z tzw. prezentat na odwołaniu (karta nr 2 akt odwoławczych). Zestawiając te dane z danymi wynikającymi z wydruku śledzenia przesyłki przyjdzie zauważyć, że: - po pierwsze, przesyłka została nadana w dniu 20 września 2017 r. przez Kancelarię Adwokacką o godź. 13:44; - po drugie, że przesyłka została skierowana do transportu w tym samym dniu o godź. 15; - po trzecie, że przesyłkę przekazano do doręczenia 21 września 2017 r., o godź. 9:16 a doręczono o godź. 17:30. Porównanie dat wynikających z ww. wydruku z datami wynikającymi z prezentat prowadzi do jednoznacznego wniosku, że sporna przesyłka nie mogła być nadana w dniu 20 września 2017 r. w [...] i jednocześnie w tym samym dniu być doręczona do organu. Oznacza to, że organ mylnie przyjął datę nadania przesyłki a co się z tym wiąże – przy braku koperty umożliwiającej identyfikację daty nadania przesyłki – bezzasadnie przyjął, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Zasadność powyższego poglądu potwierdzają nadto: - pismo Prezydenta Miasta R. z dnia 19 stycznia 2018 r., stwierdzające, że konieczne jest zweryfikowanie informacji dotyczących nadania przesyłki, gdyż Kancelaria Adwokacka nadawała w [...] w P. do Urzędu Miasta w R. dwa pisma w dniu 19 września 2017 r. i w dniu 20 września 2017 R.; - pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 13 lutego 2018 r., stwierdzające niemożność udzielenia informacji o numerach R – ki korespondencji nadanej przez Kancelarię Adwokacką do Urzędu Miasta w R. W ocenie Sądu, przytoczone powyżej okoliczności, przesądzają o tym, że organ nie był uprawniony do stwierdzenia, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie to wydano zatem bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego z naruszeniem zasad postępowania uregulowanych przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. W tych okolicznościach organ II instancji nie mógł przyjąć, że odwołanie od decyzji zostało nadane w [...] w dniu 20 września 2017 r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Na marginesie można nadto wskazać, że pełnomocnik strony skarżącej załączył do skargi potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię Potwierdzenia nadania przesyłki w dniu 19 września 2017 r. do Urzędu Miasta R. wraz z wydrukiem jej śledzenia, z którego wynika, że przesyłka została nadana w [...] w dniu 19 września 2017 r., a jej odbiór nastąpił w placówce w dniu 20 września 2017 r., o godź. 7:48. W konsekwencji zasadne jest spostrzeżenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a., co uzasadniało wyeliminowanie go z obrotu prawnego. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie było nieprawidłowe i przedwczesne. Rozpoznając ponownie sprawę, organ przede wszystkim przeprowadzi postępowanie wyjaśniające, a co za tym idzie zgromadzi dokumenty, które w sposób jednoznaczny wskażą na datę nadania odwołania od decyzji organu I instancji. W sytuacji, gdy organ nie będzie w stanie udowodnić twierdzeń, które legły u podstaw stwierdzenia uchybienia terminowi rozpozna wniesione odwołanie merytorycznie. Z tych względów Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) obejmującą zwrot uiszczonego od skargi wpisu w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w kwocie 480 zł oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Koszty wynagrodzenia pełnomocnika zostały określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).