I SA/Gl 1548/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka ( sprawozdawca), Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., działając na postawie art. 123 § 1 k.p.a. i art. 17 § 1, art. 18, art. 64c § 3, § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 110, poz. 969 z 2002 r. z późn. zm.) postanowił: - zwrócić zobowiązanemu W. L. koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł (w tym odsetki [...] zł), - obciążyć wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...] zł (wraz z ustawowymi odsetkami na dzień 1 czerwca 2005 r.) i zobowiązać go do niezwłocznej ich wpłaty na konto Urzędu Skarbowego w Z.. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, iż na wniosek wierzyciela – "A" w W., organ egzekucyjny wszczął postępowanie na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] 2001 r. przeciwko zobowiązanemu W. L.. W toku czynności egzekucyjnych dokonano zajęcia wierzytelności oraz naliczono jak i pobrano koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł. Następnie wskazano, iż postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] z dnia [...] r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie opisanego wyżej tytułu wykonawczego (zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) – z uwagi na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 293/04, którym uchylono decyzję stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. W końcowej części uzasadnienia postanowienia organ pierwszej instancji odwołał się do treści art. 64c § 3 cyt. ustawy. Podniósł, iż gdy po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu pobrane należności wraz z ustawowymi odsetkami, a jeżeli niezgodne z prawem prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel – obciąża nimi wierzyciela. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik "A" stwierdził przede wszystkim, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem. Wskazał, iż w wyroku z dnia 11 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, iż jedyną podstawą uchylenia decyzji (na podstawie której wydano tytuł wykonawczy) był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r. W wyroku tym przyjęto, iż § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym, pełnomocnik strony przekonywał, iż w momencie obowiązywania niekonstytucyjnych (jak się później okazało) przepisów, na przewoźnikach ciążył obowiązek posiadania zezwoleń. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił zażalenia i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podzielając pogląd organu pierwszej instancji o zasadności obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. W uzasadnieniu postanowienia organ zażaleniowy stwierdził generalnie, iż koszty egzekucyjne naliczone w związku z dokonaniem przez organ egzekucyjny są temu organowi należne zgodnie z treścią art. 64 ustawy egzekucyjnej. Wyraził też pogląd, iż skoro koszty te nie mogą pochodzić od zobowiązanego, to muszą obciążać wierzyciela, który zlecił wszczęcie i dokonanie czynności dopuszczonych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jednakże niezgodnie (w ostatecznym rachunku) z prawem. Taka sytuacja, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż obie decyzje dotyczące nałożonej na zobowiązanego kary, uchylone zostały przez sąd administracyjny. Wskazano też, iż to wierzyciel pismem z dnia [...] 2005 r. zażądał od organu egzekucyjnego umorzenia egzekucji. Na poparcie swoich twierdzeń organ zażaleniowy powołał się ponadto na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r. sygn. akt SA/Sz 2423/97, w którym przyjęto, iż w sytuacji gdy wierzyciel odstępuje od egzekucji wszczętej na podstawie własnego wniosku i wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, zasadne jest obciążenie go kosztami egzekucyjnymi, bezwzględnie w tym przypadku należnymi. Postanowienie to pełnomocnik "A" w W. – Oddział w K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 64c § 3 i § 4 i art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz art. 7 k.p.a. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w zażaleniu, zarzucając organowi egzekucyjnemu opieszałe prowadzenie postępowania i niezaspokojenie wierzyciela – zanim zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r. W sytuacji powstałej po stwierdzeniu niekonstytucyjności przepisów, będących podstawą wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, koniecznym było dokonanie "zwrotu słusznie wyegzekwowanych należności". Ponadto, pełnomocnik strony wyraził przekonanie o celowości umorzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z treścią art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym z powodu wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyjaśnić na wstępnie należy, iż przepis art. 64c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 110, poz. 969 z 2002 r. z późn. zm.) ustanawia przede wszystkim zasadę odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji. Potrzeba istnienia i zasadność takiej regulacji nie budzi żadnej wątpliwości, albowiem egzekucja administracyjna jest następstwem zaprzestania lub wstrzymania się zobowiązanego od dobrowolnej zapłaty ciążącego na nim obowiązku. Koszty egzekucji obciążają zatem, co do zasady, zobowiązanego z takim jednak zastrzeżeniem, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okażę się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. W konsekwencji to wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Jak już wyżej wskazano, w przypadku gdy wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny powinien właśnie wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi i wezwać do ich zapłaty. Bezspornym w niniejszej sprawie pozostaje, że to wierzyciel (tj. "A" w W.– Oddział w K.) odstąpił od egzekucji wszczętej na podstawie własnego wniosku i domagał się "umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] (...) w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Co istotne, wniosek strony skarżącej został uwzględniony, a postępowanie egzekucyjne w zakreślonym przez niego zakresie zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] 2005 r. Okoliczności jakie legły u podstaw złożenia przez wierzyciela przedmiotowego wniosku (niekonstytucyjność przepisów, będących postawą wydania decyzji administracyjnej wobec zobowiązanego) nie mają już zasadniczego znaczenia. W niniejszej sytuacji nie może być wątpliwości, że to wierzyciel ponosi wszystkie koszty postępowania egzekucyjnego. Strona skarżąca kwestionując zasadność obciążenia jej kosztami egzekucyjnymi, nie wskazuje jednak kto w efekcie powinien je ponieść. Wyjaśnić więc należy, iż gdy niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji spowodował organ egzekucyjny, wówczas to koszty ponosi ten organ w tym sensie, że nie wpłyną do niego dochody w postaci opłat za dokonane czynności egzekucyjne lub też gdy nie będzie on mógł ściągnąć od zobowiązanego i wierzyciela wydatków poniesionych w związku z postępowaniem egzekucyjnym. Skoro w niniejszej sprawie wierzyciel wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego (odstępując tym samym od przymusowego ściągnięcia należności od zobowiązanego), a organ egzekucyjny nie naruszył prawa przy wszczęciu i prowadzeniu egzekucji – sporne koszty obciążają stronę skarżącą. W sumie zatem, uwzględniając wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej zajęte w rozpatrywanej sprawie uznać trzeba, zdaniem Sądu, za zgodne z obowiązującym prawem. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).