I SA/Gl 1569/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski ( sprawozdawca), Sędzia NSA Przemysław Dumana, Asesor WSA Teresa Randak, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. L. i J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego oddala skargę E. L. Decyzją z dnia [...] roku Wójt Gminy M. ustalił E. L. łączne zobowiązanie pieniężne za 2003 rok w kwocie [...] zł, obejmując podatkiem rolnym [...] ha przeliczeniowego użytków rolnych klasy IV oraz wykazując jako zwolnienie z podatku rolnego [...] ha fizycznego użytków rolnych klasy V i VI oraz wykazał jako nie podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości [...] m2 powierzchni gruntu sklasyfikowanego w ewidencji gruntów jako "grunty pod wodami powierzchniowymi, płynącymi" (Wp). Od decyzji Wójta Gminy M. zostało wniesione odwołanie, podpisane przez E. i J. L.. W odwołaniu zawarty został wniosek o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia "z uwzględnieniem wszystkich dowodów, materiałów, aktów notarialnych, zbioru dokumentów". W szerokim uzasadnieniu zarzucono organowi podatkowemu pierwszej instancji błędy merytoryczne stwierdzając (między innymi), że wydanie dwóch decyzji (odrębnie dla gruntu będącego współwłasnością E. i J. L. oraz odrębnie dla gruntu będącego własnością E. L.) nie jest prawidłowa. W odwołaniu zarzucono też, że małżonkowie L. nie posiadają gruntu sklasyfikowanego jako wody powierzchniowe płynące, które wykazano w nakazie jako grunty nie podlegające opodatkowaniu oraz stwierdzono, że organ podatkowy pierwszej instancji działa "tendencyjnie" i "stronniczo", nie uwzględnia dowodów przedstawionych przez podatników, natomiast wezwanie ich do zapoznania się z dokumentacją zgromadzoną przez ten organ przed wydaniem decyzji określają jako "farsę urzędniczą". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Decyzja ta została skierowana wyłącznie do E. L.. W pierwszej kolejności wskazano, iż podstawę prawną wymiaru podatku od nieruchomości stanowią przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. Nr 9 z 2002roku, poz. 84 ze zm.) oraz uchwała Rady Gminy M. Nr [...] z dnia [...] 2002 roku w sprawie: uchwalenia stawek podatku od nieruchomości i innych podatków i opłat lokalnych na rok 2003. Zaś podstawę prawną podatku rolnego stanowi ustawa z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz.U. Nr 94 z 1993 roku, poz. 431 ze zm.). Zwrócono uwagę, że z dniem 1 stycznia 2003 roku weszła w życie znowelizowana dnia 30 października 2002 roku ustawa o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 200, poz. 1683), a także zmieniono w istotny dla niniejszej sprawy ustawę z dnia 10 października 2002 roku o podatku rolnym (Dz.U. Nr 200, poz. 1680). Zmiany uznano za istotne i dotyczące nowych zasad opodatkowania zarówno podatkiem od nieruchomości jak i podatkiem rolnym. Podkreślono jednak, że podstawowe znaczenie przy ustalaniu wymiaru podatków ma przepis zawarty w art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 100 z 2000 roku, poz. 1086 ze zm.), który stanowi, że podstawą wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Zwrócono uwagę, że dane te są dla organu podatkowego wiążące. Wypis z rejestru gruntów jest zatem, zgodnie z art. 194 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa dokumentem urzędowym sporządzonym w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej, stanowiącym dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2003 roku sygn. akt SA /Ka 2268/02). Podkreślono, że organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów, ani wypowiadania się w przedmiocie prawa własności danej nieruchomości, jej powierzchni, czy też rodzaju lub klas użytków rolnych. Natomiast kwestionowanie tych danych może odbywać się tylko w odrębnym od podatkowego postępowaniu administracyjnym. Wyjaśniono także, iż w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2002 roku, jeżeli gospodarstwo rolne stanowiło współwłasność małżonków lub odrębną własność każdego z nich, obowiązek podatkowy ciążył łącznie na obojgu małżonkach. Natomiast zgodnie ze znowelizowanymi od dnia 1 stycznia 2003 roku przepisami ustawy o podatku rolnym, jeżeli grunty rolne stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (art. 3 ust. 5), natomiast jeżeli grunty te stanowią gospodarstwo rolne, obowiązek podatkowy ciąży na tej osobie będącej współwłaścicielem, która to gospodarstwo prowadzi w całości (art. 3 ust. 6). Przypomniano także, że osoby fizyczne, zgodnie z przepisem art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 6a ust. 5 ustawy o podatku rolnym oraz art. 6 ust. 2 ustawy o podatku leśnym, są obowiązane złożyć organowi podatkowemu (odpowiednio) informację o nieruchomościach, informację o gruntach oraz informację o lasach sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie lub wygaśnięcie obowiązku lub o zaistnieniu zmian określonych w powołanych przepisach. Analizując zebrane w toku postępowania administracyjnego dokumenty Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że podatnicy – mimo wezwań (pismo z dnia [...] 2003 roku, pismo z dnia [...] 2003 roku, wezwanie z dnia [...] 2004 roku) – nie złożyli wymaganych przepisami prawa deklaracji. Zaakcentowano, że w takim przypadku organ podatkowy ustala podmioty, na których ciąży obowiązek podatkowy i wymierza podatek na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów. Do akt sprawy załączono wypisy z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego w B. sporządzone według stanu na dzień [...] 2003 roku, z których wynika, że E. L. jest właścicielką [...] ha gruntów, z czego [...] ha sklasyfikowane jest jako użytki rolne, a [...] m2 powierzchni tego gruntu sklasyfikowano w ewidencji jako grunty pod wodami powierzchniowymi, płynącymi ("Wp"). W aktach sprawy znajduje się także protokół z dnia [...] 2004 roku z zapoznania się E. L. z dowodami zgromadzonymi przez organ podatkowy pierwszej instancji – wypisami z rejestru gruntów sporządzonych przez Starostwo Powiatowe w B.. Zgodnie z informacją organu podatkowego podatniczka – mimo, iż wniosła swoje uwagi – odmówiła podpisania sporządzonego protokołu. Po analizie dokumentacji sprawy przedłożonej przez organ podatkowy pierwszej instancji Kolegium uznało, iż organ podatkowy pierwszej instancji – na podstawie wypisów z rejestru gruntów i przy zastosowaniu obowiązujących na 2003 rok stawek – prawidłowo ustalił podatniczce łączne zobowiązanie pieniężne na 2003 rok. Uznano zatem, że zarzuty odwołania nie znajdują swojego uzasadnienia, ponieważ z uwagi na fakt, iż podatnicy nie złożyli (mimo wezwań) informacji o nieruchomościach, gruntach i lasach, organ podatkowy ustalił E. L. łączne zobowiązanie pieniężne na 2004 rok na podstawie posiadanych dowodów, tj. danych zawartych w rejestrze gruntów. Natomiast jak wcześniej zaznaczono, kwestionowanie danych w rejestrze może odbywać się wyłącznie w odrębnym od podatkowego postępowaniu administracyjnym, a wniosek w tej sprawie winien być skierowany do Starostwa Powiatowego w B.. E. oraz J. L. wnieśli łączną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na ww. decyzję z Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz na inną decyzję tego organu z dnia [...] r. nr [...]. Skargę w odniesieniu do tej ostatniej decyzji, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy skierowaną na imię obojga małżonków decyzję Wójta Gminy M., sąd pierwszej instancji rozpatrzył w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym i oddalił ją wyrokiem z dnia 25 października 2005 r. (sygn. akt I SA/Gl 1568/04) W skardze E. i J. L. zarzucili Kolegium działanie niezgodnie z literą prawa (naruszenie przepisów Konstytucji RP, k.p.a, Ordynacji podatkowej i ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych), a także nie rozpatrzenie odwołania w całości. W szerokim uzasadnieniu skargi podatnicy stwierdzają m.in., że nie posiadają gruntu pod wodami powierzchniowymi płynącymi, kwestionują wielkość posiadanego gruntu, wynikającego z ewidencji gruntów, jako niezgodne z posiadanymi przez skarżących aktami notarialnymi, podkreślają też, że nie zgadzają się na wydawanie odrębnej decyzji w sprawie podatku rolnego od gruntu będącego własnością tylko E.L.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całej rozciągłości swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Na rozprawie sądowoadministracyjnej w dniu 1 lipca 2005 r. skarżący podtrzymali zarzuty skargi, wskazując, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzje organu pierwszej instancji, dotyczące wymiaru podatku od nieruchomości za 2005 r. oraz przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia, uznając zasadność podnoszonych argumentów. W dalszym ciągu podkreślają, że zapisy w ewidencji gruntów są niezgodne z rzeczywistą sytuacją, a nadto, że organ niezasadnie opodatkował jednego z małżonków, podczas, gdy przedmiotowe nieruchomości stanowią faktycznie ich wspólność majątkową. Mając na uwadze podniesione przez stronę okoliczności związane z decyzjami wydanymi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odnośnie obowiązku podatkowego za rok 2005, Sąd stosownym postanowieniem wezwał organ odwoławczy do ich przedłożenia. W odpowiedzi na postanowienie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało 3 decyzje Wójta Gminy M., dotyczące wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2005 r.: 1] J. i E. L. (z [...] 2005 r.), 2] E. L. (z [...] 2005 r.), 3] decyzję tegoż organu w sprawie określenia małżonkom L. wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2005 r. ( z dnia [...] 2005 r. , decyzją tą Wójt zmienił swoje w/w decyzje w ten sposób, że zastąpił je jedną określającą obojgu małżonkom łączne zobowiązanie pieniężne). Nadto SKO przesłało swoje 3 decyzje: - z dnia [...] r., uchylającą decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. i umarzającą postępowanie w sprawie, kwestionując prawną możliwość zastąpienia przez organ pierwszej instancji 2 wcześniej wydanych decyzji, jedną, którą opodatkował zarówno nieruchomości stanowiące współwłasność podatników, jak i grunt będący odrębną własnością jednego z nich, - z dnia [...] r., uchylającą decyzję Wójta Gminy z dnia [...] , w sprawie ustalenia małżonkom L. łącznego zobowiązania podatkowego za 2005 r. i przekazująca sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na braki w dokumentacji przedłożonej przez organ pierwszej instancji (m.in. brak wypisu z ewidencji gruntów), - z dnia [...] r., uchylającą decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. w sprawie ustalenia E. L. łącznego zobowiązania podatkowego za rok 2005 r., z tych samych powodów co przedstawione wyżej. Na kolejną rozprawę przez sądem administracyjnym, która odbyła się w dniu 25 października 2005 r., skarżący nie stawili się. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę J. L., uznając iż nie jest on stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może zostać uwzględniona, albowiem objęta nią decyzja nie narusza prawa w sposób umożliwiający jej wzruszenie. Istota sporu zasadniczo koncentruje się na wyjaśnieniu kwestii, czy organ podatkowy pierwszej instancji mógł ustalić skarżącym łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2003, uwzględniając dane dotyczące rodzaju (przeznaczenia) nieruchomości, wynikające z ewidencji gruntów, wobec twierdzeń strony, że dane te są niezgodne ze stanem faktycznym, a nadto, czy organ podatkowy – opierając się na zebranym w sprawie materiale dowodowym, w tym na twierdzeniach strony - mógł wydać ww. decyzję wyłącznie na jednego z małżonków. Należy w tym miejscu podnieść, iż organ podatkowy pierwszej instancji, opierając się m.in. na art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) rozstrzygnął o łącznym zobowiązaniu pieniężnym podatników za 2003 r., obejmującym zarówno podatek rolny, podatek od nieruchomości, jak i podatek leśny (w decyzji pierwszoinstancyjnej powołano się m.in. na trzy ustawy dotyczące każdego z tych podatków). Podstawę opodatkowania organ ustalił na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów (dołączone do akt sprawy wypisy z rejestru gruntów, zostały sporządzone przez Starostę [...] wg stanu z dnia [...] 2003 r. i są tożsame z wypisami odzwierciedlającymi stan na dzień [...] i [...] 2003 r.). Organ podatkowy pierwszej instancji uwzględnił również wynikające z ww. ewidencji opisy rodzajów użytków, dokonując rozdziału dla celów podatkowych działek gruntu stanowiących nieruchomości rolne, leśne, a także mieszkalną ([...] m.kw.) oraz pod wodami powierzchniowymi płynącymi. Powyższe ustalenia kwestionują skarżący stwierdzając, że wielkość gruntów wskazana w ewidencji gruntów jest niezgodna z rzeczywistym stanem własności, a nadto, że nie posiadają gruntu pod wodami powierzchniowymi płynącymi i w konsekwencji uważają, że podatek został ustalony w błędnej wysokości. Uznają również za niezasadne rozstrzyganie w przedmiocie podatku od nieruchomości będącej własnością tylko E. L. w odrębnej decyzji. Sąd nie podzielił stanowiska strony skarżącej. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. nr 100 z 2000 r., poz. 1682 ze zm.), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to, iż ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Jeżeli skarżący kwestionuje zawarte tam dane, winien najpierw wystąpić o ich korektę we właściwym dla tych czynności trybie. Następnie, w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt. III SA 911/94, OSS 1994/4-5/164). Organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości, rolnym i leśnym nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie prawa własności gospodarstw rolnych poszczególnych podatników (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 1993 r., sygn. akt III SA 747/93, ONSA 1994/4/163). Skarżący w trakcie rozprawy w dniu 1 lipca 2005 r. podnieśli, iż w decyzjach wydanych w 2005 r. SKO uchyliło decyzje pierwszoinstancyjne w sprawie podatku za rok bieżący, uznając za zasadne stanowisko podatników. Dodatkowo, w nadesłanym do sądu piśmie (z licznymi załącznikami) wykazują, że ich wystąpienia do Starostwa w sprawie zmiany wpisów do ewidencji gruntów okazały się bezskuteczne. Sąd zweryfikował powyższe okoliczności i uznał, że przedstawione przez stronę skarżącą racje nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim z przedłożonych przez stronę załączników wynika, iż pismo zatytułowane jako "wniosek" o doprowadzenie ewidencji gruntu do stanu "zgodnie z prawem", pomijając wątpliwości odnośnie jego prawnych podstaw , skarżący złożyli w Starostwie Powiatowym w dniu [...] 2004 r. (kolejne pisma podatników mają daty z 2005 r.). Tymczasem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana [...]r. Prawdą jest, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło trzy decyzje Wójta Gminy dotyczące podatku za 2005 r., ale bynajmniej nie z powodów, które akcentują podatnicy. Decyzją z dnia [...] r. uchylono rozstrzygnięcie Wójta Gminy, kwestionując prawną możliwość zastąpienia przez organ pierwszej instancji dwóch wcześniej wydanych decyzji, jedną, którą opodatkowano zarówno nieruchomości stanowiące współwłasność podatników, jak i grunt będący odrębną własnością jednego z nich. Wreszcie decyzjami z dnia [...] i [...] r. SKO uchyliło decyzje Wójta z uwagi na braki w dokumentacji przedłożonej przez organ pierwszej instancji. W ww. decyzjach kasacyjnych z 2005 r. Kolegium wyraźnie stwierdziło, iż żądania podatników są bezzasadne, w związku z czym ich twierdzenia, podniesione na rozprawie w dniu 1 lipca br, iż SKO podzieliło w powyższych decyzjach ich argumenty, mijają się z prawdą. Co do żądania strony, iż organ winien był jedną decyzją, oprócz gruntów stanowiących współwłasność obojga małżonków, objąć również grunty stanowiące odrębną własność jednego z nich, należy stwierdzić, iż ani przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ani przepisy ustawy o podatku rolnym nie uprawniają organu podatkowego do nałożenia obowiązku podatkowego na osobę nie będącą właścicielem (współwłaścicielem) danej nieruchomości. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, zgodnie z przepisem art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 6a ust. 5 ustawy o podatku rolnym oraz art. 6 ust. 2 ustawy o podatku leśnym, są obowiązane złożyć organowi podatkowemu (odpowiednio) informację o nieruchomościach, informację o gruntach oraz informację o lasach sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie lub wygaśnięcie obowiązku lub o zaistnieniu zmian określonych w powołanych przepisach. Wobec braku spełnienia tego obowiązku i to mimo wezwań (pismo z dnia [...] 2003 roku, pismo z dnia [...] 2003 roku, wezwanie z dnia [...] 2004 roku), nie przedłożenia organowi tytułów prawnych dokumentujących okoliczność, iż J. L. jest współwłaścicielem spornych nieruchomości, usprawiedliwione jest ustalenie przez organ podatkowy podmiotu, na którym ciąży obowiązek podatkowy i wymierzenie podatku, na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów. Podatnicy nie składając wymaganych przepisami prawa informacji o nieruchomościach, nie mogli oczekiwać, iż organ podatkowy, podejmując rozstrzygnięcia w przedmiocie podatku od nieruchomości, czy też podatku rolnego, będzie miał inną wiedzę, a w konsekwencji oprze się na innej podstawie niż ewidencja gruntów. Zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnej, z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sprowadza się do badania pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270). Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd nie stwierdził, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego podatkowego oraz zasad postępowania w określonym wyżej zakresie. W tej sytuacji skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270)