I SA/Gl 1570/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ Sędziowie: NSA Przemysław Dumana NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.) Protokolant: Marta Lewicka po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2005 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] 2004 r. H. M. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o zwolnienie płatnika tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w C. z obowiązku pobrania podatku dochodowego od osób fizycznych w 2004 r. od przyznanej renty – z powodu trudnych warunków materialnych w jakich się znajdował. Ponadto, H. M. wniósł o umorzenie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie [...] zł (w tym zakresie wydana została odrębna decyzja). Decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. odmówił zwolnienia płatnika (ZUS Oddział C.) z obowiązku pobrania zaliczek na podatek dochodowy od wypłacanej renty w roku 2004. Jako podstawę wydania decyzji wskazano art. 207 i art. 22 § 2 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołał się przede wszystkim na treść art. 22 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, z którego wynika, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, może zwolnić płatnika z obowiązku pobrania podatku, jeżeli pobranie podatku zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy organ podatkowy ustalił, iż podatnikowi przysługiwało od [...] 2004 r. świadczenie rentowe w wysokości [...] zł, a nadto w 2004 r. (podobnie jak w 2003 r.) otrzymał pomoc od gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we W.(łącznie w kwocie [...]zł) oraz pomoc w naturze (w formie zlecenia na węgiel- [...] kg). Stwierdzono też, że wnioskodawca mieszka sam, zajmuje dwa pomieszczenia z gankiem w domu mieszkalnym (który jest własnością syna M.), jest też właścicielem samochodu osobowego marki [...] (rok produkcji [...]). Mając powyższe na uwadze organ podatkowy pierwszej instancji podniósł, iż sytuacja materialna podatnika nie jest łatwa, jednakże nie odbiega w sposób wyjątkowy od sytuacji wielu podatników (zamieszkałych na obszarze właściwości tego organu), a regulujących zobowiązania podatkowe. Pokreślono, iż w przypadku H. M. nie wystąpiły okoliczności uzasadniające udzielenie tak szczególnej ulgi w zapłacie – jaką jest zwolnienie płatnika z obowiązku pobrania podatku. W konsekwencji organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, iż zwolnienie płatnika z obowiązku pobrania podatku w 2004 r. w tym stanie rzeczy byłoby nieuzasadnione, gdyż pozostawałoby w sprzeczności z zasadą powszechności opodatkowania. W odwołaniu od tej decyzji podatnik powołał się na przysługujące mu prawa konstytucyjne i wskazał, że żyje na granicy minimum socjalnego. Izba Skarbowa w K. nie uwzględniła odwołania i decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, podzielając pogląd o braku podstaw do zwolnienia płatnika z obowiązku pobrania zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconej renty w roku 2004. Organ odwoławczy wyjaśnił dodatkowo, iż strona uzyskała ulgę podatkową w postaci umorzenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r., zaś ewentualnie udzielona przez organ podatkowy I instancji kolejna ulga podatkowa nie może mieć charakteru stałej pomocy finansowej. Do udzielenia takiej pomocy, w ocenie organu odwoławczego, obowiązane są powołane do tego celu ośrodki pomocy społecznej. Dyrektor Izby Skarbowej (w ślad za organem pierwszej instancji) uznał, iż sytuacja materialna strony nie wyróżnia się w sposób szczególny od sytuacji znacznej grupy podatników utrzymujących się z rent i emerytur. Organ odwoławczy wskazał zatem, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, że potrącenie przez płatnika miesięcznego podatku od wypłacanych dochodów za 2004 r. zagraża egzystencji strony. Decyzję tę H. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia i "zwolnienia w całości z podatków". Uzasadniając swoje stanowisko powtórzył wywody zaprezentowane w odwołaniu, wyrażając jednocześnie pogląd o niewłaściwej gospodarce podatkowej państwa. Wskazał na konieczność analizy jego odcinków rentowych i dokonywanego odliczenia od kwoty [...] zł zaliczki na podatek. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Trzeba podkreślić, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa sprawowana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pod względem legalności, co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości. Z kolei z treści przepisu art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika, że skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie dotknięte jest wadami skutkującymi jego nieważność lub niezgodność z prawem albo gdy narusza ono prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania bądź w sposób, który ma wpływ (w przypadku naruszenia prawa procesowego wpływ istotny) na wynik sprawy. Regulacja taka oznacza zatem, że nie każde naruszenie prawa daje podstawę do uwzględnienia skargi. Skarga uwzględniona może być bowiem tylko wtedy, gdy stwierdzone uchybienia będą rażące lub co najmniej istotne. W sprawie niniejszej, prawną podstawę do działalności organów podatkowych stanowi przepis art. 22 § 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926). Przewiduje on, iż organ podatkowy, na wniosek podatnika, może zwolnić płatnika z obowiązku pobrania podatku, jeżeli pobranie podatku zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji. Treść wymienionego przepisu świadczy o tym, iż decyzje dotyczące zwolnienia płatnika z obowiązku pobrania podatku podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądu administracyjnego. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania podatkowego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadami określonymi w art. 191 Ordynacji podatkowej (swobodna ocena dowodów) czy też zawiera elementy dowolności. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Należy mieć przede wszystkim na uwadze, że ze względu na charakter decyzji podejmowanych na podstawie art. 22 Ordynacji podatkowej, nawet wówczas gdy podatnik spełniał by kryteria określone w tym przepisie prawa, w sposób obiektywny czy też subiektywny – nie stanowiłoby to, iż organ podatkowy jest obowiązany wydać decyzję pozytywną o zwolnieniu płatnika z obowiązku pobrania podatku. Wynika to z konstrukcji cytowanego przepisu prawa, a w szczególności użytego w nim sformułowania "może zwolnić". Jeżeli chodzi o sytuację materialną strony skarżącej, to została ona ustalona w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy i nie można mówić w tym zakresie o niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy czy o dowolności dokonanych ustaleń. Zwrócić też wypada uwagę, iż skoro zaniechanie poboru podatku to instytucja nadzwyczajna, bowiem zasadą jest płacenie w terminie podatków, to tym samym przypadki uzasadnione zagrożeniem ważnego interesu podatnika (a w szczególności jego egzystencji) muszą posiadać tą samą cechę. Zaniechanie poboru podatków oznacza, iż istniejące zobowiązanie podatkowe nie zostanie zrealizowane. Oznacza to, że instytucję zaniechania poboru podatków należy rozpatrywać w kontekście szeroko rozumianych ulg i zwolnień, zważywszy iż w ostatecznym rezultacie wywołuje ona taki sam skutek, co typowa ulga lub zwolnienie z podatku. Wobec powoływania się skarżącego na jego uprawnienia konstytucyjne, wyjaśnić należy, iż ulgi i zwolnienia stanowią – jak wiadomo – odejście od konstytucyjnej zasady równości i sprawiedliwości opodatkowania. Konieczność zachowania równości opodatkowania (rozumianej oczywiście jako równość względna) – stanowiącej istotny aspekt konstytucyjnej zasady równości praw i obowiązków jednostki – nakazuje poddanie badaniu konstytucyjności wszelkich norm prawa podatkowego, a więc zarówno norm obciążających, jak i ograniczających obciążenia podatkowe (B. Adamiak i in. – Ordynacja podatkowa – kom. wyd. Unimex 2003, str. 141). Normy korzystne dla określonych grup podatników prowadzą bowiem do wyższego obciążenia tych kategorii podatników, którzy nie mogą korzystać z ulg i zwolnień. Wobec tego podjęcie decyzji uznaniowej powinno być więc dokonane, po wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego i wnikliwym jego rozważeniu, a poprzedzać go powinno dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę stwierdzić, iż dokonane przez organy podatkowe ustalenia są wyczerpujące i zasadnie wskazują, że sytuacja finansowa podatnika utrzymującego się z kwoty [...] zł (brutto), niewątpliwie trudna, nie jest szczególna i wyjątkowa – zwłaszcza pod kątem zagrożenia jego egzystencji. Nie można przy tym pominąć faktu, iż podatnik korzystał już z ulgi podatkowej (w postaci zwolnienia z podatku za rok 2003) i otrzymuje pomoc finansową jak i materialną z ośrodka pomocy społecznej. Rozpatrując w tym kontekście zaskarżoną decyzję uznać należy, iż nie uchybiała ona prawu. Organ podatkowy przedstawił argumenty przemawiające za odmową zaniechania poboru podatku. Argumenty te Sąd akceptuje i nie znajduje podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 151 cyt. wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł o jej oddaleniu.