I SA/Gl 1573/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącej adwokata. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 grudnia 2013 r. B.B. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu tego wniosku nawiązała do merytorycznych aspektów sprawy z jej skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z wnukiem i synem, który od dwóch lat nie przebywa w kraju. Zeznała dalej, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, a mieszkanie, które zajmuje jest przedmiotem najmu. W rubryce "dochody" skarżąca wpisała: 998 zł z tytułu świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej oraz 270 zł z tytułu zasiłku okresowego. B.B. oświadczyła przy tym, że wszystkie te środki przeznaczane są na bieżące wydatki, w tym czynsz (700 zł) i opłaty z tytułu zużycia: energii elektrycznej (50 zł) oraz gazu (50 zł). Pismem z dnia 16 grudnia 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Odpowiedzi na ww. wezwanie udzielono przy piśmie skarżącej z dnia 8 stycznia 2014 r., w którym wyjaśniła, że w lokalu, który zajmuje, zameldowane są trzy osoby, w tym właściciel mieszkania. Osoba ta obecnie przebywa za granicą, tam żyje i pracuje. Skarżąca zeznała, że korzysta z lokalu mieszkalnego na podstawie umowy najmu i pokrywa wszystkie stałe opłaty związane z jego użytkowaniem. Do ww. pisma dołączono plik dokumentów źródłowych, których analiza, dokonana przez referendarza sądowego, skutkowała ponownym wezwaniem skarżącej do uzupełnienia wniosku. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 14 stycznia 2014 r., skarżąca wyjaśniła (patrz pismo z dnia 27 stycznia 2014 r.), że jej syn (właściciel mieszkania) nie przyczynia się do wydatków związanych z jego utrzymaniem. W chwili obecnej przebywa za granicą, a ona nie posiada wiedzy gdzie dokładnie mieszka i pracuje. Zeznała, że kontakt z synem jest utrudniony, gdyż często zmienia miejsce pobytu. W oparciu o dokumenty źródłowe nadesłane przy pismach skarżącej z dnia 8 i 27 stycznia 2014 r., ustalono, co następuje. B.B. jest osobą bezrobotną zarejestrowaną we właściwym urzędzie pracy od 15 września 2011 r. Zajmuje lokal mieszkalny należący do jej syna na podstawie umowy użyczenia zawartej w dniu 12 stycznia 2011 r. Na podstawie tej umowy skarżąca ponosi wszystkie miesięczne wydatki związane z utrzymaniem ww. lokalu, w tym czynsz (722,53 zł) i opłaty z tytułu zużycia: gazu (32,37 zł) oraz energii elektrycznej (118,48 zł). Jej jedynym źródłem utrzymania w chwili obecnej jest pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania jej wnuka przebywającego w rodzinie zastępczej w kwocie 988,20 zł, przyznane przez Prezydenta Miasta S. mocą decyzji z dnia [....] r. Skarżąca do 31 października 2013 r. pobierała zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w kwocie 271 zł miesięcznie. Skarżąca posiada rachunek bankowy, na którym w styczniu br. odnotowano jedną transakcję uznaniową, tj. wpłatę ww. pomocy pieniężnej. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że skarżąca równolegle zainicjowała dwa postępowania sądowe, w których jest zobowiązana do uiszczenia wpisów sądowych od skargi w łącznej kwocie 200 zł. Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, złożony w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1574/13, jest również przedmiotem dzisiejszego posiedzenia niejawnego. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Prawo pomocy jest instytucją o wyjątkowym charakterze, której zadaniem jest zapewnienie dostępu do Sądu podmiotom, którym brak środków finansowych nie pozwala na prowadzenie postępowania. Konstytucyjne prawo do sądu, wyrażone w art. 45 Konstytucji RP, pozostaje także w zgodzie z zasadami wyrażonymi w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych praw wolności (sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3,5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 – Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), w szczególności jej art. 6 regulującym prawo do rzetelnego procesu sądowego. Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), przy czym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (zgodnie z zakresem wyznaczonym przez skarżącą) następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zdaniem rozpoznającego wniosek, w stosunku do skarżącej zachodzi przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy pozwolił stwierdzić, że dochody uzyskiwane w jej gospodarstwie z trudem wystarczają na pokrycie bieżących wydatków. W tym stanie rzeczy nie można od niej wymagać, aby partycypowała w kosztach sądowych w jakimkolwiek zakresie. W toku rozpoznania wniosku zrodziły się wprawdzie pewne wątpliwości co do, deklarowanego przez skarżącą, braku pomocy ze strony jej syna. Nie mniej jednak wątpliwości te rozstrzygnięto na korzyść skarżącej, przyjąwszy, że nawet gdyby jej syn partycypował w kosztach utrzymania lokalu mieszkalnego, to niepodobna przyjąć nałożenia na niego obowiązku wyłożenia za skarżącą środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie przez nią pełnomocnika z wyboru. Nie bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia jest także to, że w chwili obecnej toczą się równolegle dwa postępowania sądowoadministracyjne ze skarg B. B., w których byłaby zobowiązana do pokrycia kosztów sądowych związanych z jej udziałem (art. 199 P.p.s.a.). W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.