I SA/Gl 1586/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ Sędziowie: NSA Przemysław Dumana NSA Małgorzata Wolf-Mendecka Protokolant: Marta Lewicka po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2005 r. sprawy ze skargi K. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych, oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. uznał za nieuzasadnione zarzuty K. D. dotyczące nie istnienia egzekwowanego obowiązku. Jako podstawę wydania postanowienia wskazano art. 123 k.p.a. oraz art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161 z późn. zm.). W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny, podkreślając w tych ramach, iż w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] r. wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne obejmujące należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego za miesiąc wrzesień 1998 r. w kwocie [...] zł. Podkreślono, iż organ egzekucyjny otrzymał ostateczne stanowisko wierzyciela w tej sprawie, który potwierdził, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym [...] jest zasadny i wymagalny. W zażaleniu na to postanowienie K. D. wskazała przede wszystkim, iż nie dotarło do niej opisane przez organ egzekucyjny stanowisko wierzyciela, które miała zamiar zaskarżyć w celu obrony swoich praw. Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił zażalenia i zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Dodatkowo organ zażaleniowy podniósł dodatkowo, iż odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanej w dniu [...] r. wraz zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego. Podkreślił, iż kierując się wypowiedzią wierzyciela (która zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej jest wiążąca dla organu egzekucyjnego w kwestii zarzutów) zarzuty zobowiązanej należało oddalić. Odnosząc się do argumentów zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż zgodnie z treścią art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), postanowienia wierzyciela (w niniejszej sprawie ZUS-u) w sprawie zarzutów są ostatecznymi, co oznacza, że nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia. Zwrócono uwagę, iż informacja ta zawarta została w postanowieniu wierzyciela, które uznane zostało za doręczone z powodu nie podjęcia przesyłki w terminie. W konsekwencji, organ zażaleniowy nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia Dyrektora Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w C.. Postanowienie to K. D. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia jako naruszającego art. 3 i 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż tytuł wykonawczy został wystawiony bezpodstawnie, gdyż wszystkie składki z tytułu ubezpieczenia społecznego za 1998 r. zostały przez nią uregulowane – co oznacza, że nie mogły powstać żadne zaległości jak i odsetki za zwłokę. Skarżąca wyraziła przekonanie, iż w niniejszej sprawie organy podatkowe winny wydać decyzję ustalającą jej zobowiązanie, którą mogłaby zaskarżyć w toku instancji. Końcowo podkreśliła, iż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, toteż dochodzenie składki za miesiąc październik 1998 r. narusza prawo. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Polemizując z zarzutami skargi dodatkowo podniósł, iż wierzyciel w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, iż faktycznie otrzymywał środki z wpłat K. D., jednakże z uwagi na brak wskazania na rzecz których zaległości mają być zarachowane – zaliczył je na należności najwcześniejsze, powstałe po potrąceniu odsetek za zwłokę od należności przekazywanych po terminach płatności składek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzić przede wszystkim należy, iż podstawowym zadaniem organów egzekucyjnych jest ściągnięcie od zobowiązanego dochodzonych zaległości. Strona skarżąca wskazuje jednakże na egzekwowanie nieistniejącego już obowiązku, gdyż wywiązała się w całości ze wszystkich składek na ubezpieczenie społeczne w 1998 r. W tej sytuacji koniecznym jest rozstrzygnięcie, czy organy egzekucyjne zastosowały się do regulacji wynikającej z art. 34 § 1 z dnia 17 czerwca 1966 r. o ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 36, poz. 161 z 1991 r. ze zm.). Analiza akt sprawy wskazuje, że organ egzekucyjny pierwszej instancji otrzymał w dniu [...] r. postanowienie wierzyciela, który odniósł się szczegółowo do wymagalności przedmiotowego obowiązku. Wierzyciel bowiem stwierdził, że zobowiązana dokonywała omawianych wpłat w pełnej wysokości lecz po terminie ich wymagalności. W tej sytuacji powstał obowiązek uregulowania odsetek naliczonych z tego tytułu, a nieoznaczone wpłaty były odpowiednio zarachowywane na poczet najstarszych zaległości. Wskazał też, że ustawa z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 46, poz. 250 ze zm. z 1989 r.) regulowała zasady zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz opłacania składek. Zgodnie z art. 22 ust. 1 tej ustawy obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia ciąży na osobie prowadzącej działalność, która winna opłacać składki za każdy miesiąc ubezpieczenia. Z kolei, w myśl § 18 i nast. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 68, poz.330 z 1993 r.) osoba prowadząca działalność zobowiązana jest sama obliczać kwotę należnych składek oraz opłacać je bez uprzedniego wezwania na konto ZUS. Tym samym, składki nieopłacone w terminie wraz z odsetkami za zwłokę i opłatą dodatkową ściągane są w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.), to oparcie zarzutów zobowiązanego na twierdzeniu, że obowiązek nie istnieje, wywoła zamierzony skutek jedynie w razie przyznania tego faktu przez wierzyciela w trybie art. 34 § 1 tej ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2000 r. sygn. akt III S.A. 2571/99; ONSA 2002/1/27). Jednakże, jak już wyżej wykazano, taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia, wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5 (dotyczy m.in. dokonania czynności czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik), po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Począwszy od 2003 r. należności z tytułu składek ulegają generalnie przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zatem w sytuacji, gdy w dniu [...] 1999 r. dłużnikowi przesłano pismo informujące o wysokości zadłużenia (i wyjaśniające kwestie sporne w tym zakresie), a w dniu [...] 2003 r. wydano zaświadczenie potwierdzające okres i wysokość zadłużenia – to uznać trzeba, że sporna należność ulegnie przedawnieniu w 2008 r. Prawidłowo też organy egzekucyjne wyjaśniły stronie, iż wobec treści art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), postanowienia wierzyciela (w niniejszej sprawie ZUS-u) w sprawie zarzutów są ostatecznymi, co oznacza, że nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia. W sumie więc, uwzględniając wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stanowisko organu egzekucyjnego drugiej instancji zajęte w rozpatrywanej sprawie uznać trzeba, zdaniem Sądu, za zgodne z obowiązującym prawem. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).