I SA/Gl 1590/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącej adwokata. Skargą A. S., skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, objęta została decyzja wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek. W ramach urzędowego formularza wniosku z dnia 18 stycznia 2017 r. skarżąca zwróciła się do Sądu o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W motywach wniosku podniosła, że kilkanaście lata temu zmarł jej mąż, co zbiegło się z początkami problemów z prowadzeniem działalności gospodarczej. W ich wyniku doszło do powstania zadłużenia, które obecnie jest powiększone przez narosłe odsetki. Aktualnie skarżąca ma 81 lat, a spłata zadłużenia skutkuje uszczupleniem środków przeznaczonych na codzienną egzystencję, w tym na zakup lekarstw. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca zeznała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z pięcioma innymi osobami. W skład jej majątku wchodzi udział w domu o pow. 160 m2 (7/8 części, pozostała część należy do jej syna, z którym wspólnie zamieszkuje) oraz budynek gospodarczy o pow. 200 m2 z przeznaczeniem do remontu. Łączny dochód gospodarstwa domowego oznaczyła kwotą 3.107,00 zł netto, w tym 847,00 zł z tytułu jej świadczenia emerytalnego. Z kolei stałe miesięczne wydatki określiła w kwocie 1.090,00 zł, w tym z tytułu: zużycia energii elektrycznej, wody; opłaty za gospodarowanie odpadami; koszty ogrzewania oraz podatek od nieruchomości. W dalszej kolejności sygnalizowany wyżej wniosek o przyznanie prawa pomocy, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, został uzupełniony o dokumenty źródłowe i oświadczenia skarżącej, które wpłynęły do Sądu przy jej pismach procesowych z dnia 6,7 i 8 lutego 2017 r. Dokumentacja potwierdziła zdeklarowane przez skarżącą dochody w jej gospodarstwie domowym. Ustalono nadto, że do ww. wydatków tegoż gospodarstwa należy dodatkowo zaliczyć wydatki z tytułu usług teleinformatycznych (50 zł). Stwierdzono przy tym, że nie wszystkie opłaty są terminowo regulowane. Zaległość z tytułu należności za zużytą wodę wynosi obecnie ponad 3 tys. zł. Z dokumentacji źródłowej wynika nadto, że skarżąca miała również kłopoty z bieżącym pokrywaniem należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami. W świetle oświadczeń skarżącej, jej zadłużenie wynosi 10.307,00 zł i od 2010 r. jest zabezpieczone hipoteką przymusową ustanowioną na jej części domu. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie: P.p.s.a."), stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Skarżąca ubiega się w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wymaga podkreślenia, że skarga w niniejszym przypadku, złożona została na decyzję w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS, a zatem postępowanie zakończone tą decyzją prowadzono w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z kolei zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca, której przedmiotem skargi jest działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należało zatem stwierdzić, że takim zwolnieniem z mocy samej ustawy objęta jest w tej sprawie A. S.. Oznacza to – mając na uwadze treść art. 241 P.p.s.a. – że skarżąca zwolniona jest od obowiązku ponoszenia zarówno opłat sądowych, w tym wpisów sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z tych względów wniosek, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, stał się zbędny, a postępowanie z tego wniosku podlega umorzeniu, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji, działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadza się do zbadania przesłanki przyznania prawa pomocy w kontekście ustanowienia pełnomocnika. Stosownie do treści art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Analiza dokumentacji źródłowej zawarta w aktach administracyjnych tej sprawy, uzupełniona aktualnymi oświadczeniami skarżącej i aktualnym materiałem dowodowym, pozwoliła stwierdzić, że A. S. nie będzie w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W toku rozpoznania wniosku zwrócono przede wszystkim uwagę, że nawet przy pomocy osób trzecich nie jest w stanie zbilansować przychodów i wydatków swojego gospodarstwa domowego. Nie stracono też z pola widzenia jej stanu zdrowia. W wyniku poczynionych wyżej ustaleń orzeczono w kwestii wniosku o ustanowienie pełnomocnika w pkt 2 części dyspozytywnej postanowienia, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.