I SA/Gl 1592/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - na rzecz doradcy podatkowego J. R. kwotę [...] zł (słownie: [...][...]/100 złotych, w tym [...] zł - podatek VAT) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko zobowiązanemu A. G. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. wystawionego na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. nr [...] z dnia [...] r. na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż wnioskiem z dnia [...] 2006 r. zobowiązany zwrócił się o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, który to wniosek został przekazany wierzycielowi Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w O. o zajęcie stanowiska. Wierzyciel, w piśmie z dnia [...] 2006 r. nr [...] poinformował organ egzekucyjny, iż w prowadzonej egzekucji nie występują przesłanki do zawieszenia postępowania w trybie art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z 2005 r. z późn. zm. ), a ponadto, iż do dnia [...] 2006 r. nie zostało wydane postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji w zakresie dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług, stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego. Dodatkowo organ egzekucyjny podniósł, iż Dyrektor Izby Skarbowej w O. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] r. nr [...] w części dotyczącej solidarnej odpowiedzialności zobowiązanego za zaległości podatkowe spółki z o.o. "A" z siedzibą w O. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące [...],[...] i [...] 1999 r. Z tego też tytułu prowadzone postępowanie egzekucyjne na skutek wycofania przez wierzyciela tytułów wykonawczych umorzył. Do realizacji pozostała zaległość z tytułu dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące [...],[...] i [...] objęta tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] r. Powołując się na treść art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w tym przepisie, zatem nie było podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku zobowiązanego i z tego też tytuł należało odmówić zawieszenia prowadzonej egzekucji. Na postanowienie organu egzekucyjnego A. G. złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w K. wnosząc o jego uchylenie oraz wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Żalący wskazał przy tym, że wystąpił do Sądu Rejonowego w L. Wydziału [...] Karnego z prywatnym aktem oskarżenia z dnia [...] r. przeciwko Zastępcy Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. oraz innym pracownikom [...] organu podatkowego. Wydanie postanowienia przez tego właśnie zastępcę naruszało – w ocenie żalącego – przepis art. 145 § 1 pkt 3 w związku z art. 24 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm. ). Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 Kpa oraz art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowienie organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono przebieg postępowania przed organem egzekucyjnym, a także argumenty zawarte w zażaleniu, a następnie cytując art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazano, iż postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu, w sytuacji: 1) wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, 2) śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest związany ściśle z osobą zmarłego, 3) utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, 4) żądania wierzyciela, 5) przewidzianych w ustawach. Jak podniósł organ nadzoru żadna z w/w przesłanek nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie, a zatem organ egzekucyjny zasadnie i zgodnie z treścią art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odmówił zawieszenia prowadzonej egzekucji. Odnosząc się do argumentu wniesienia przez żalącego prywatnego aktu oskarżenia, organ nadzoru wskazał, iż wniesienie takiego aktu w trybie art. 268 a Kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie powoduje automatycznego wyłączenia organu od udziału w konkretnej sprawie. Organ wskazał także, iż zastępca Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie została formalnie wyłączona z prowadzenia spraw zobowiązanego, zatem nie było podstaw do zmiany postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z dnia [...] r. nr [...]. W dalszej kolejności, organ nadzoru odniósł się do wniosku zawartego w zażaleniu, a dotyczącego wznowienia postępowania wskazując, iż na gruncie przepisu art. 145 Kpa instytucja wznowienia postępowania może mieć zastosowanie wyłącznie do rozstrzygnięć ostatecznych, a zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. przymiotu takiego nie posiada, gdyż zobowiązanemu przysługiwało prawo złożenia na nie zażalenia, a to oznacza niedopuszczalność wznowienia postępowania w sprawie rozpoznawanej w trybie zażaleniowym. Zobowiązany na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi, w pierwszej kolejności skarżący podniósł, iż w dniu [...] 2006 r. wniósł do Sądu Rejonowego w L. prywatny akt oskarżenia przeciwko zastępcy Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., a to przesądza iż wydane przez nią postanowienie narusza art. 145 § 1 pkt 3 w związku z art. 24 § 1 pkt 6 i pkt 3 Kpa. Za błędne uznał skarżący stanowisko organu, iż przepis art. 145 Kpa ma zastosowanie wyłącznie do postanowień ostatecznych, gdyż jak podniósł, postanowienie organu podatkowego zamyka pewien etap postępowania i jak to nazwał "w pewnym sensie jest postanowieniem ostatecznym". Dodatkowo skarżący wskazał, iż organy podatkowe powołują się na tytuł wykonawczy, który nie został mu doręczony, co stanowi naruszenie art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia, 2) zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Pismem procesowym z dnia [...] 2007 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego będący doradcą podatkowym poparł stanowisko skarżącego uzupełniając je o przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 Kpa. Pełnomocnik – załączając do pisma wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 stycznia 2007 r, sygn. akt I SA/Op 228/06 – podniosła, iż postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] r. nr [...] stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Skarga zasadna nie jest. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności, a więc zgodności działań administracji z obowiązującym prawem. W sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi, iż wydana decyzja lub postanowienie narusza prawo, to zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uchyla rozstrzygnięcie w części lub całości. Uchylenie następuje w przypadku, gdy doszło do naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. nie zawiera uchybień, które mogłyby uzasadniać jego uchylenie. Przedmiotem sporu, w rozpatrywanej sprawie są dwa zagadnienia tj.: 1) zasadność odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, 2) wznowienie postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do pierwszego z wymienionych zagadnień, należy podzielić pogląd wyrażony przez organ egzekucyjny i organ nadzoru, iż podstawą zawieszenia postępowania egzekucyjnego mogą być okoliczności wskazane w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W rozpatrywanej sprawie, żadna z wymienionych powyżej okoliczności nie miała miejsca, a to przesądziło o tym, że wniosek zobowiązanego nie mógł zostać uwzględniony. Fakt, iż skarżący wystąpił przeciwko Zastępcy Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z prywatnym aktem oskarżenia nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Za niezasadny, a w konsekwencji za nie zasługujący na uwzględnienie należy uznać pogląd skarżącego, iż należało wznowić postępowanie w sprawie zawieszenia postępowania, gdyż jak słusznie podniósł organ nadzoru, wznowienie postępowania może dotyczyć wyłącznie rozstrzygnięć ostatecznych, co wynika z treści art. 145 § 1 Kpa, który ma zastosowanie do postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z w/w przepisem " w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli (...)". Sprawa będąca przedmiotem rozpoznania nie posiadała przymiotu rozstrzygnięcia ostatecznego, gdyż od postanowienia organu egzekucyjnego, przysługiwało zobowiązanemu zażalenie, o czym został prawidłowo pouczony i z czego skorzystał. Należy także wskazać, że decyzja, czy postanowienie ostateczne, to takie od którego nie przysługuje środek odwoławczy, co wynika z treści art. 16 § 1 Kpa. Jak już wspomniano, na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego przysługiwało zażalenie, a skoro tak nie można było wznowić postępowania do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy tj. wydania – po rozpatrzeniu zażalenie – postanowienia przez organ odwoławczy. Argumentacja skarżącego, iż postanowienie organu pierwszej instancji jest postanowieniem ostatecznym, gdyż kończy postępowanie przed tym organem, w świetle wskazanych wyżej regulacji jest nieuzasadniona i stoi w jawnej sprzeczności z tymi regulacjami. Odnosząc się do zawartego w piśmie procesowym stwierdzenia, iż postępowanie egzekucyjne winno być umorzone, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił rozstrzygnięcie stanowiące podstawę tytułu wykonawczego, to w pierwszej kolejności wypada wskazać, że przedmiotem rozpatrywanej sprawy nie jest postanowienie o odmowie umorzenia postępowania, a postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, stąd też wniosek pełnomocnika, jako wykraczający poza granice rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie może być uwzględniony. W tym miejscu zasadne jest wskazanie na uregulowanie zawarte w treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Związanie Sądu granicami sprawy, oznacza, że Sąd nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową – a taką byłby wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego – która powinna być przedmiotem postępowania przed organem administracji. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.