I SA/Gl 1592/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Bożena Pindel, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2021 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Przedmiotem skargi J.P. (dalej "zobowiązany" lub "skarżący") jest postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej (dalej "wierzyciel") wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (dalej "wierzyciel") w związku z brakiem zapłaty przez zobowiązanego należności z tytułu opłat abonamentowych przekazał Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w L. (dalej "organ egzekucyjny") tytuł wykonawczy o nr [...] z dnia [...]r. obejmujący zaległe opłaty za okres od 1 grudnia 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r.; odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej został doręczony zobowiązanemu w dniu [...]r. 2. Skarżący pismem z dnia 10 czerwca 2020 r., na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniósł zarzut w postępowaniu egzekucyjnym – zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym wobec rażącego niewypełniania przez tzw. "publiczne" media obowiązku ustawowego określonego w art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o radiofonii i telewizji. Wskazał, iż nie zamierza finansować mediów publicznych, które jego zdaniem obecnie faktycznie nie istnieją oraz, że nie ogląda i nie słucha tzw. publicznej telewizji i publicznego radia. 3. Postanowieniem z dnia [...]r. wierzyciel uznał zarzut zobowiązanego za niezasadny. W uzasadnieniu wskazał, że zobowiązany w dniu 11 lutego 2002 r. dokonał rejestracji odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego oraz że zawiadomiono go o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wierzyciel podkreślił, że wyłącznie wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, czego zobowiązany nie uczynił. Zatem tak długo, jak zobowiązany nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, tak długo powinien uiszczać opłaty abonamentowe. Argumentował, że dla obowiązku regulowania opłat abonamentowych bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy zobowiązany korzysta z odbioru programów telewizyjnych nadawanych przez Telewizję Polską S.A. 4. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowania prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Podniósł brak odniesienia się do jego merytorycznych zarzutów z dnia 10 czerwca 2020 r., co, w jego opinii, wymaga oceny funkcjonowania mediów publicznych. W ocenie skarżącego, media publiczne działają w sposób rażąco sprzeczny z ustawą, a nakazywanie obywatelom finansowanie ich działalności oznaczałoby zmuszanie obywateli do współudziału w łamaniu prawa. 5. Wierzyciel postanowieniem z dnia [...]r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej "k.p.a."), art. 144 k.p.a. w związku z art. 18, art. 34 § 2, art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, dalej "u.p.e.a.") oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689, dalej "ustawa o opłatach abonamentowych"), utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...]r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wskazał, że obowiązek opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 23 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324). Ponieważ wierzyciel nie posiada dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez zobowiązanego formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników zatem na zobowiązanym ciąży ustawowy obowiązek uregulowania należności wskazanych w przedmiotowym tytule wykonawczym. Odnosząc się do twierdzeń zobowiązanego, że nie słucha publicznego radia i publicznej telewizji, wierzyciel argumentował, że z obowiązku wnoszenia opłat za używanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych nie zwalnia opłacanie rachunków za korzystanie z telewizji kablowej, czy też z satelitarnych platform cyfrowych. Na pobieranie opłat abonamentowych nie ma wpływu, czy ogląda się programy nadawcy publicznego, czy też tylko komercyjnego. Użytkownik telewizji kablowej lub cyfrowej wnosi dwie niezależne opłaty: jedną - abonamentową wynikającą z ustawy o opłatach abonamentowych i drugą - wynikającą z umowy cywilnoprawnej na rzecz operatora sieci kablowej lub cyfrowej. Wierzyciel wyjaśnił, że roszczenia dotyczące finansowania mediów oraz oferty programowej Telewizji Polskiej S.A. nie pozostają w kompetencjach Poczty Polskiej S.A. 6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o: "uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z równoczesnym wskazaniem przez Sąd sposobu załatwienia uprzednio złożonego zażalenia (tj. uchylenie postanowienia o numerze [...] z dnia [...]r., którego dotyczyło rzeczone zażalenie)" oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił "naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść dokonanego rozstrzygnięcia, tj.: 1) art. 21 Ustawy o radiofonii i telewizji poprzez zignorowanie jego treści nakładającej na publiczne media obowiązek służby całemu społeczeństwu, a nie tylko rządzącej partii, oraz obowiązek m.in. pluralizmu, bezstronności, wyważenia i jakości przekazu." Uzasadniając skargę, podniósł m.in., że utrzymywanie mediów z danin obywateli w postaci abonamentu RTV jest tak długo uzasadnione, jak długo spełniają one swoje obowiązki ustawowe w zakresie realizacji celów publicznych. Tymczasem polskie media tych ustawowo nałożonych obowiązków nie spełniają. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że dokonuje kontroli legalności wydanych rozstrzygnięć w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Dopiero bowiem ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) dokonano zmiany ustawy egzekucyjnej w zakresie m.in. przepisów art. 33, 34 i 35 tejże ustawy. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. t.j. Dz. U. z 2019 r. poz.1438 z późn. zm.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie do treści art. 29 ustawy zmieniającej z dnia 11 września 2019 r. ustawa ta wchodzi w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia. Zatem zmieniona ustawa egzekucyjna weszła w życie w dniu 30 lipca 2020 r. Natomiast na podstawie przepisów intertemporalnych w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Przystępując zatem do meritum sprawy, wyjaśnić należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Spór w rozpatrywanym przypadku sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowienia wierzyciela wydanego w przedmiocie zarzutu zgłoszonego przez skarżącego w sprawie egzekucji należności z tytułu opłat abonamentowych. Zarzut ten, złożony w ustawowym terminie, został sformułowany na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i dotyczy nieistnienia obowiązku. Zgodnie z przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2) ustawy o opłatach abonamentowych, w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2019 r., poz. 361 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Godzi się również zauważyć, że według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (wyrok z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83; wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu - czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek. W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Zatem, chcąc uwolnić się od tego obowiązku skarżący zobowiązany był powiadomić urząd pocztowy o zaprzestaniu używania odbiornika, czyniąc to zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342, obowiązujący od dnia 13 grudnia 2007 r.), tj. poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia, bądź zgodnie z wcześniej obowiązującymi przepisami prawa - § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190) stosownie do którego posiadacz książeczki, o której mowa w § 2 ust. 2, powiadamia placówkę operatora publicznego o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany lub zaistnienia zdarzenia. Analogiczne rozwiązania w tym zakresie przewidywał także obowiązujący wcześniej akt normatywny, tj. § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), jak również aktualnie obowiązujący akt prawny - § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Ponadto zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), wydanego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, dowodem zarejestrowania odbiorników, z zastrzeżeniem § 5, jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych (pkt 1) lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych (pkt 2). Zarazem § 5 tego rozporządzenia przesądzał, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1), a operator publiczny w tym terminie z urzędu nadaje posiadaczom tych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny i powiadamia ich o nadaniu tego numeru, przesyłając wspomniane zawiadomienie (ust. 2). W sprawie bezsporne jest i wynika z akt, że skarżący w dniu 11 lutego 2002 r. dokonał zgłoszenia odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego na adres: L., ul. [...], a zaistnienie tej okoliczności potwierdza wydanie książeczki opłat rtv o numerze [...]. Od tego momentu skarżący zobowiązany był do ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV. Do skarżącego przesłano również zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...]. Natomiast skarżący nie wykazał okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. W sytuacji, gdy zobowiązany podnosi zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., powinien przedstawić dowody potwierdzające tę okoliczność. Na nim bowiem spoczywa ciężar dowodu, gdyż to zobowiązany, wnosząc zarzut egzekucyjny, usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie ustaleń w tym zakresie. Prawidłowo, w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, wierzyciel argumentował, iż wyłącznie wyrejestrowanie odbiornika rtv w sposób opisany powyżej lub zaistnienie okoliczności powodujących zwolnienie z opłatach abonamentowych (art. 4 ustawy o opłatach abonamentowych) powoduje brak obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Przedstawione przez skarżącego argumenty w świetle obowiązujących przepisów prawa, nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku w postaci uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku. Wierzyciel zasadnie wskazał, iż zarzuty dotyczące finansowania mediów publicznych, oferty programowej Telewizji Polskiej S.A., czy też okoliczność korzystania wyłącznie z oferty innych niż publicznych nadawców, nie pozostają w jego kompetencjach i dla obowiązku uiszczania opłat abonamentowych są irrelewantne. Reasumując, Sąd stwierdza, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego wyrejestrowania go, z zastrzeżeniem okoliczności skutkujących zwolnieniem z opłat, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Przez wzgląd na powyższe zarzuty skargi należało uznać za bezzasadne. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) oddalił skargę.