I SA/Gl 1608/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2017 r. sprawy ze skargi "A" Spółka Jawna w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze kasacyjnej od wyroku, którym oddalono skargę w niniejszej sprawie, pełnomocnik skarżącej Spółki, będący adwokatem, wniósł o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ramach urzędowego formularza jeden ze wspólników Spółki oświadczył, że z powodu prowadzonego postępowania był zmuszony zawiesić działalność gospodarczą i obecnie wraz z synem pozostaje na utrzymaniu żony. We wniosku nie wskazano żadnego majątku ani jakichkolwiek danych dotyczących Spółki. Pismem doręczonym dnia 2 października 2017 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika Spółki do nadesłania w terminie 7 dni szeregu materiałów źródłowych, m.in. wyciągów z wszystkich rachunków bankowych Spółki lub dokumentu potwierdzającego zamknięcie tych rachunków, kopii deklaracji dla podatku od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy oraz dokumentów dotyczących obu wspólników Spółki, m.in. kopii ich zeznań podatkowych. Odpowiadając na to wezwanie, pełnomocnik wniósł o przedłużenie terminu wyznaczonego wezwaniem o kolejne 7 dni z uwagi na niemożliwość skompletowania wszystkich wymaganych dokumentów w terminie, jaki został zakreślony. Zarządzeniem z dnia 17 października 2017 r., doręczonym dnia 24 października 2017 r., wniosek ten uwzględniono. W przedłużonym terminie pełnomocnik przedłożył odpisy: deklaracji dla podatku od towarów i usług złożonych przez Spółkę za trzy ostatnie miesiące 2014 r. (wykazano w nich kolejno następujące podstawy opodatkowania: 148.492 zł, 51.153 zł oraz 11.707 zł), a także zeznań podatkowych jednego ze wspólników Spółki i jego żony za ubiegły rok oraz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, złożonego na druku wykorzystywanym w postępowaniu cywilnym. Spółka składała już wnioski o przyznanie prawa pomocy w innych postępowaniach przed Sądem, m.in. w postępowaniach w sprawach III SA/Gl 439-472/16 zwolniono ją od kosztów sądowych w części przekraczającej 100 zł, czyli tyle, ile wynosi wpis od skargi w niniejszej sprawie. Spółka uiściła ten wpis, a następnie również opłatę kancelaryjną za doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, takiej jak spółka jawna, prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – może nastąpić, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawo pomocy złożonego przez tę jednostkę, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373). Niemniej wchodzi to w rachubę dopiero wówczas, gdy jednostka organizacyjna wykaże, że zachodzi przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., czyli że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie są nieznaczne, najmniejsze spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej. Powinna ona zatem udowodnić ten fakt w sposób niepozostawiający wątpliwości, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona zachować, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Można tego wymagać szczególnie od strony reprezentowanej przez pełnomocnika profesjonalnego. Tymczasem pełnomocnik skarżącej Spółki przedstawił jedynie niewielką część dokumentów objętych wezwaniem, i to mimo tego, że na jego wniosek przedłużono mu termin zakreślony wezwaniem. W związku z tym wytknąć mu trzeba, że dokumenty te, tj. odpisy deklaracji podatkowych złożonych przez Spółkę oraz zeznań wspólnika i jego żony (o to ostatnie nie wzywano), mógł dostarczyć od ręki, skoro sporządzono je dawno temu. W konsekwencji wniosek o przedłużenie terminu motywowany wszak potrzebą zgromadzenia kompletu materiałów źródłowych, doprowadził jedynie do wydłużenia postępowania. Pełnomocnik nie starał się należycie udowodnić, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku, który został złożony tuż po uiszczeniu opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem (opłatę uiszczono dnia 18 lipca 2017 r., natomiast wniosek wyrażono w skardze kasacyjnej z dnia 27 lipca 2017 r.). Należny obecnie wpis od skargi kasacyjnej ma zaś tę samą wysokość co ta opłata oraz wpis od skargi, który także został opłacony – jak już była o tym mowa, koszty sądowe w sprawie są najniższe spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej. Fakt, że Spółka zapłaciła wszystkie opłaty, jakie dotąd składały się na koszty sądowe, przemawia więc przeciwko konkluzji, że Spółka nie jest w stanie tych kosztów ponieść. Żadna z opłat należnych w postępowaniu nie mieści się też w zakresie zwolnienia, jakie przyznano skarżącej w Spółce w sprawach III SA/Gl 439-472/16. W każdej z kilkudziesięciu tych spraw uznano, że jest ona w stanie opłacić koszty sądowe w wysokości nieprzekraczającej każdorazowo 100 zł. Brak podstaw do tego, by sytuację Spółki oceniać odmiennie niż w wydanych w tamtych sprawach prawomocnych postanowieniach i przyjmować, iż Spółka nie może już partycypować w kosztach sądowych w żadnym stopniu. Jak wynika z wydanych w przywołanych sprawach postanowień z dnia 7 lipca 2016 r., Spółka w złożonych w nich wnioskach o przyznanie prawa pomocy powoływała się na okoliczności analogiczne do tych przywołanych obecnie, w szczególności na zawieszenie działalności gospodarczej. Co więcej, przedstawiła wówczas bardziej aktualną dokumentację źródłową, tj. deklaracje dla podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. (w niniejszej sprawie dostarczono takie deklaracje za trzy ostatnie miesiące 2014 r.). W postanowieniach z dnia 7 lipca 2016 r. wspomniano nadto o dwóch należących do Spółki rachunkach bankowych oraz o działalności gospodarczej wykonywanej z dobrym wynikiem przez jej drugiego wspólnika. Ze względu na te informacje Spółkę wezwano do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych albo dokumentów potwierdzających zamknięcie tych rachunków oraz o dokumentację dotyczącą obu wspólników, co może mieć znaczenie ze względu na treść art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1577). Stosownie do tego przepisu każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Wezwanie to nie zostało wykonane. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.