I SA/Gl 162/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Asesor WSA Teresa Randak, Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (sprawozdawca), Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. C. i A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych 1.oddala skargę A.C., 2.odrzuca skargę A. M.; Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu wniosku A. C. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od środków transportowych za samochód ciężarowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] za 2005 r. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Przebieg postępowania w niniejszej sprawie przedstawia się następująco. Jak wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy kopii dowodu rejestracyjnego samochód ciężarowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] stanowi współwłasność A. C. i A.M.. Pismem z dnia [...] 2005 r. (doręczonym A. C. w dniu [...] 2005 r.) Prezydent Miasta D. wezwał A. C. do złożenia deklaracji na podatek od środków transportowych za 2005 r. za wyżej wymieniony pojazd. W odpowiedzi na wezwanie A. C. i A. M. złożyli pismo, w którym oświadczyli, że żądanej deklaracji nie sporządzali, gdyż według ich wiedzy nie mają takiego obowiązku i przedstawili uzasadnienie swojego stanowiska. Pismem z dnia [...] 2005 r., którego adresatem był A. C. (przesłanym także do wiadomości A. M.), Kierownik Wydziału Wymiaru, Ewidencji i Egzekucji Urzędu Miejskiego w D. G. wyjaśnił stronie zasady opodatkowania pojazdów podatkiem od środków transportowych, wskazując m.in., że w razie wątpliwości co do klasyfikacji pojazdu określonej w dowodzie rejestracyjnym podatnik powinien wystąpić do organu wydającego taki dowód z wnioskiem o wyjaśnienie przyczyn zastosowanej kwalifikacji pojazdu. Pismem z dnia [...] 2005 r., podpisanym przez A.M., którego nadawców oznaczono jako A.C. i A. M. strona wskazała ponownie, że samochód ciężarowy o numerze rejestracyjnym [...] nie podlega opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych i przedstawiła argumentację uzasadniającą powyższą tezę. Postanowieniem z dnia [...] r. adresowanym do A. C., doręczonym także A. M., Prezydent Miasta D.w oparciu o art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej wszczął postępowanie w sprawie określenia zobowiązania w podatku od środków transportowych na 2005 r. za opisany powyżej pojazd. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta D. określił A. C. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych na 2005 r. za samochód ciężarowy o numerze rejestracyjnym [...]. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru orzeczenie, przesłane za pośrednictwem poczty odebrał osobiście A.C. w dniu [...] 2005 r. Pismem z dnia [...] 2005 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] 2005 r. A. C. odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazał jedynie, że: "decyzja została odebrana pod moją nieobecność urlopową". W uzupełnieniu odwołania A. C. i A. M. przesłali do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (data wpływu przesyłki do organu – [...] 2005 r.) dokumenty dotyczące meritum sprawy. W piśmie przewodnim wyjaśniono także, że w okresie od dnia [...] 2005 r. do dnia [...] 2005 r. A. C. przebywał poza granicami kraju (czego nie jest w stanie udokumentować, gdyż przekraczanie granic państw należących do Unii Europejskiej nie jest odnotowywane w paszportach), a urzędowe pisma odbierała jego żona. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu wniosku A. C. odmówiło przywrócenia termin do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odnotowano, że decyzję Prezydenta Miasta D.z dnia [...]r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od środków transportowych za samochód ciężarowy o nr rejestracyjnym [...] opatrzono prawidłowym pouczeniem, zgodnie z którym termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od daty doręczenia decyzji (który upłynął w dniu [...] 2005 r.). Wnioskiem z dnia [...] 2005 r., nadanym w będzińskim urzędzie pocztowym w dniu [...] 2005 r. A. C. wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji (w załączeniu przesłano również odwołanie). Wniosek ten został uzupełniony pismem podpisanym przez współwłaścicieli: A. C. i A. M. wraz z którym nadesłano także dwa dokumenty niezbędne do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W dalszej części uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na treść art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego (złożony w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi), o ile uprawdopodobni on, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Odnosząc treść przywołanego powyżej przepisu do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy organ odwoławczy podniósł, że A. C. określając przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania podał, że "decyzja została odebrana pod moją nieobecność urlopową". Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika natomiast, że A. C. w dniu [...] 2005 r. odebrał osobiście decyzję Prezydenta Miasta D.(na potwierdzeniu odbioru i na odwołaniu widnieją identyczne podpisy A. C.). Organ odwoławczy wskazał również, że A. C. poza zawartym we wniosku stwierdzeniem nie przedstawił żadnych innych okoliczności, które uprawdopodobniłyby, że strona mimo swej staranności nie mogła, z uwagi na niezależną od niej przeszkodę, wnieść terminowo odwołania. Podatnik nie wykazał też w żaden sposób, że wniosek o przywrócenie terminu złożył z zachowaniem 7-dniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Postanowienie doręczono A. C. i A. M. w dniu [...] 2005 r. z pouczeniem, że może być ono zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od daty doręczenia. Pismem z dnia [...] 2005 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] 2006 r. A. C. i A. M. zaskarżyli opisane powyżej postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i wnieśli o "rozpatrzenie spraw nr [...] razem, przywrócenie terminu odmówionego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrzenie odwołania". W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że A. C. przebywał do [...] v2005 r. poza granicami kraju, a z uwagi na fakt, że przekraczanie granic krajów należących do Unii Europejskiej nie jest odnotowywane w paszportach, nie istnieje też "obowiązek meldunkowy" strona nie ma możliwości uprawdopodobnienia tej okoliczności. W dniu [...] 2005 r. A.C. przystąpił do sporządzenia odwołania, które ukończył w dniu [...] 2005 r., a zatem zachował 14-dniowy termin do wniesienia odwołania. Podniesiono także, że skarżącemu A.M. nie doręczono decyzji Prezydenta Miasta D.z dnia [...]r. W dalszej części uzasadnienia skargi strona skarżąca szczegółowo odniosła się do treści decyzji Prezydenta Miasta D. określającej wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2005 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zawartych w skardze wyjaśnień dotyczących przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołania organ odwoławczy wskazał, iż gdyby nawet przyjąć (wbrew istniejącemu na potwierdzeniu odbioru podpisowi A.C.), że decyzję odebrała żona skarżącego to mając na uwadze, że podatnik przystąpił do sporządzenia odwołania w dniu [...] 2005 r. stwierdzić należy, że (nieprzywracalny) termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął z dniem [...] 2005 r. (przesyłkę zawierającą wniosek nadano w dniu [...] 2005 r.). W odniesieniu do podniesionego w skardze zarzutu, że A.M. nie otrzymał decyzji Prezydenta Miasta D. określającej wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ I instancji skierował decyzję wyłącznie do właściciela pojazdu, tj. osoby wymienionej na pierwszej stronie dowodu rejestracyjnego. Na rozprawie skarżący A. M. oświadczył, że zależy mu na merytorycznym rozpatrzeniu sprawy (tj. rozstrzygnięciu, czy samochód ciężarowy o nr rejestracyjnym [...] podlega opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych), a terminy którym uchybiono uważa za sprawę drugorzędną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie została wniesiona przez A. C. i A. M. - dwóch współwłaścicieli pojazdu mechanicznego na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za ten pojazd, którą doręczono wyłącznie A. C.. Po rozpoznaniu sprawy Sąd uznał, iż skarga A. C. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie narusza prawa, natomiast skargę A.M. uznać należy za przedwczesną, a zatem podlegającą odrzuceniu. W uzasadnieniu tychże rozstrzygnięć wypunktować należy na wstępie, że A. C. i A. M. w [...] 2005 r. byli współwłaścicielami samochodu ciężarowego o numerze rejestracyjnym [...] . Nie złożyli deklaracji, o której mowa w art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r., nr 9, poz. 84), zatem organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania wydał decyzję, której jedynym adresatem uczyniono A. C. i wyłącznie jemu doręczono rozstrzygnięcie w sprawie. Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm.) jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie to nastąpiło. Upływ ostatniego dnia z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało wysłane w formie elektronicznej za poświadczeniem przedłożenia do organu podatkowego lub do jednostki informatycznej obsługi administracji podatkowej, nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Zgodnie z art. 162 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Instytucja przywrócenia terminu stanowi szczególną gwarancję ochrony praw stron postępowania podatkowego, które na skutek niezawinionych przyczyn dokonały czynności procesowych z uchybieniem określonych w Ordynacji podatkowej terminów. Skorzystanie z uprawnień przyznanych podatnikom na mocy art. 162 Ordynacji podatkowej wymaga jednak aktywności strony, przejawiającej się przede wszystkim poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu, uprawdopodobnienie braku winy w nieterminowym dokonaniu czynności, a nadto wykazanie, iż przedmiotowy wniosek złożono w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi. Rozstrzygnięcie, czy wskazane we wniosku okoliczności uprawdopodobniają, że strona dołożyła należytej staranności w terminowym wykonaniu czynności procesowych i nie ponosi winy w uchybieniu właściwym terminom, a nadto wykazała w sposób bezsporny, że zachowała (nieprzywracalny) termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu należy do organu rozpoznającego wniosek. Organ ten nie jest zobowiązany do "podjęcia czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z treści samego przepisu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna". (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2002 r., sygn. akt V SA 2320/01, LEX nr 109300). Odnosząc opisane powyżej zasady do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że bezpodstawne byłoby negowanie stwierdzenia, że A. C. w dniu [...] 2005 r. odebrał osobiście decyzję Prezydenta Miasta D.z dnia [...] r. nr [...] i w tym dniu rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania. Podpis umieszczony na potwierdzeniu odbioru tego orzeczenia nie różni się w sposób zauważalny dla nieprofesjonalisty od podpisów składanych przez stronę w innych znajdujących się w aktach sprawy dokumentach, a podnoszona w piśmie, stanowiącym uzupełnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, teza, że "pisma Urzędu odebrała żona" nie została przez stronę w żaden sposób uprawdopodobniona. Powyższe ustalenia pozostają w sprzeczności z twierdzeniem podatnika, że "w okresie od dnia [...] 2005 r. do dnia [...] 2005 r. przebywał na urlopie poza granicami kraju", ale jak wykazano powyżej stwierdzenie, że argumentacja przedstawiona przez stronę jako wyjaśnienie przyczyn uchybienia terminowi jest wewnętrznie sprzeczna i niejasna nie obliguje organu podatkowego do przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Zauważyć także trzeba, że nie sposób uznać, że powoływanie się na zasady dotyczące przekraczania granic krajów należących do Unii Europejskie jest wystarczającym argumentem potwierdzającym niemożność uprawdopodobnienia kilkutygodniowego pobytu poza Polską. Słusznie również stwierdził organ odwoławczy, że strona nie wykazała, że wniosek o przywrócenie terminu złożyła przed upływem 7 dni do daty ustania przyczyny uchybienia terminowi. A. C. podał bowiem, że na zagranicznym urlopie przebywał do dnia [...] 2005 r., a datę i miejsce sporządzenia odwołania oznaczył jako: "D., [...] 2005r.". Okoliczności te wskazują, że niemożność sporządzenia odwołania ustała w dniu [...] 2005 r., a zatem z dniem [...] 2005 r. ([...] 2005 r. – niedziela) upłynął termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, któremu uchybiono, nadając przesyłkę zawierającą wniosek o przywrócenie terminu w urzędzie pocztowym dopiero [...] 2005 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z art. 162 Ordynacji podatkowej, co na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) nakazuje oddalić skargę A. C.. Odnośnie skargi wniesionej przez A. M. przypomnieć należy, że decyzja Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r. określająca wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2005 r. za pojazd ciężarowy o nr rejestracyjnym [...], pozostający we współwłasności A. C. i A. M. nie została doręczona A. M.. Zgodnie z art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej początek biegu terminu do wniesienia odwołania wyznacza dzień, w którym stronie doręczono decyzję. W sytuacji, gdy organ podatkowy zaniechał doręczenia A. M. decyzji termin do wniesienia odwołania przez tego podatnika nie rozpoczął biegu, a w konsekwencji niemożliwe stało się uchybienie temu terminowi. Niedopuszczalne byłoby też przywrócenie terminu, któremu w istocie strona nie uchybiła, jak również uczynienie adresatem postanowienia o odmowie uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu złożonego przez innego podatnika. Zgodnie z art. 50 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę do sądu administracyjnego może wnieść każdy, kto ma w tym interes prawny, o którym w rozumieniu wskazanego przepisu "mówimy wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. O tym więc czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego, jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe. Od wykazania więc związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi" (por. A. Kabat w: B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka-Medel, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005). Zaskarżone w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym postanowienie, wydane na skutek rozpoznania wniosku A. C., dotyczy odmowy uchylenia negatywnych skutków (niezawinionego w ocenie strony) spóźnionego wniesienia odwołania, a zatem pozostaje w związku z ochroną prawa przysługującego stronie, która uchybiła terminowi. Opisany związek pomiędzy chronionym poprzez art. 162 Ordynacji podatkowej prawem a zaskarżonym postanowieniem nie dotyczy A. M., a okoliczność, że doręczono mu postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] nie zmienia tego stanu rzeczy. Okoliczność, iż A.M. nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania, gdyż nie doręczono mu decyzji organu podatkowego nakazuje uznać skargę wniesioną przez tego skarżącego za przedwczesną – pozbawioną tzw. "substratu zaskarżenia", a zatem niedopuszczalną. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze treść art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nakazuje odrzucić skargę, uznaną przez Sąd za niedopuszczalną, orzeczono jak w punkcie drugim wyroku.