I SA/Gl 162/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 24 listopada 2022 r. nr 2401-IEE.711.1073.2022.2.MSN UNP: 2401-22-255963 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 24 listopada 2022 r., nr 2401-IEE.711.1073.2022.2.MSN, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ, DIAS), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. (dalej również jako NUS, organ I instancji) z 4 października 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów M. N. (dalej jako strona, skarżąca), na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z 13 marca 2018 r., od nr W1/1/2428/2008 do nr W1/1/2438/2008 i od nr W1/1/2440/2008 do nr W1/1/2455/2008, z 12.11.2008 r. od nr W1/1/11610/2008 do nr W1/1/11617/2008, z 2.12.2008 r. od nr W1/1/10/2009 do nr W1/1/11/2009, z 16.04.2009 r. od nr W1/1/5133/2009 do nr W1/1/5134/2009 oraz z 22.06.2009 r. o nr W1-3213/2011 (RB-20460/2010), jako wniesionych po terminie. Stan sprawy: Organ I instancji prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych, obejmujących zaległości składkowe za okres: 1-12.1999 r., 4-9.2008 r. oraz 12.2009 r. Tytuły te zostały doręczone stronie w latach 2008-2010. Postanowieniem z 6 września 2022 r., organ I instancji umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr W1-3213/2011 (Rb-20460/2010). Natomiast zawieszone postępowanie egzekucyjne, co do pozostałych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny podjął postanowieniami z 6 września 2022 r. Strona 21 września 2022 r. wniosła zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 w zw. z art. 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r., o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 – dalej również jako upea). Postanowieniem z 4 października 2022 r. NUS, działając na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 – dalej jako kpa), odmówił wszczęcia postępowania uznając, że zarzuty zostały zgłoszone po terminie. Strona nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem złożyła zażalenie. W wyniku jego rozpatrzenia DIAS wydał postanowienie zaskarżone skargą do tutejszego Sądu. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ przywołał art. 26 § 1 upea (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.), wskazując, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru, przy czym w myśl § 5 tego artykułu wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1). doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2). doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Zgodnie natomiast z art. 27 § 1 pkt 9 upea, tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe tytuły wykonawcze Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. zawierają stosowne pouczenie. Zdaniem organu siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów jest terminem procesowym, a dokonanie czynności po jego upływie powoduje jej bezskuteczność. Przywołując art. 61a kpa organ stwierdził, że gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Mając na uwadze wskazany wyżej termin na wniesienie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym organ stwierdził, że zarzuty strony zostały wniesione z jego uchybieniem. Skoro doręczenie tytułów wykonawczych nastąpiło w latach 2008-2010, to do wszczęcia egzekucji administracyjnej doszło w latach 2008-2010 tj. w czasie doręczenia odpisu tytułów wykonawczych. Tytuły te zawierały prawidłowe pouczenie co do terminu wniesienia zarzutów. Strona składając zarzuty z uchybieniem terminu do ich wniesienia, nie zawnioskowała jednocześnie o jego przywrócenie. Uchybienie terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne z art. 33 ustawy egzekucyjnej, oznacza według założeń art. 61a kpa, mającego zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym z odesłania art. 18 ustawy egzekucyjnej, brak podstaw do prowadzenia postępowania w ich sprawie. Przepis art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi bowiem m.in., gdy żądanie, wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W takiej sytuacji znajduje właśnie zastosowanie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nakazujący wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W skardze do tutejszego Sądu skarżąca zarzuciła: - naruszenie art. 27 § 1 pkt 9 w zw. z art. 33 § 1 upea poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie, wobec uznania, że skarżącej nie przysługuje prawo do wniesienia zarzutów, - naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 – dalej jako ustawa nowelizująca upea), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie wobec uznania, że do niniejszego postępowania stosuje się przepisy upea w brzmieniu sprzed nowelizacji; - naruszenie art. 13 ust. 2 ustawy nowelizującej upea poprzez brak jego zastosowania w prawie, w sytuacji, gdy po podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego dokonano czynności egzekucyjnych polegających na wszczęciu egzekucji z rachunku bankowego skarżącej poprzez jego zajęcie oraz poprzez zajęcie przysługującego jej świadczenia emerytalno-rentowego. W oparciu o te zarzuty skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia skutkującego umorzeniem postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając skargę skarżąca wskazała, że po podjęciu postępowania egzekucyjnego organ zajął jej rachunek bankowy i prowadzi egzekucję ze świadczeń emerytalno-rentowych. Powołując się na art. 13 ust. 2 ustawy nowelizującej upea wskazała, że do egzekucji z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wszczętych po wejściu w życie ustawy nowelizującej stosuje się przepisy w znowelizowanym brzmieniu. A skoro tak, to nie jest prawidłowe twierdzenie organu, że skarżąca mogła wnieść zarzuty wyłącznie do czynności dokonanych w latach 2008-2010. Wskazała również, że w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego doszło do zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy. ZUS 29 maja 2013 r. wydał decyzję w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za okres od lutego do listopada 1999 r. oraz od kwietnia do września 2008 r. Nadto 16 kwietnia skarżąca zawarła z ZUS umowę, o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. Należności objęte tą umową zostały uregulowane. Skarżąca podniosła również, że 15 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Wnosząc zarzuty kierowała się brzmieniem art. 8 ust. 6 i art. 10 ust. 1 tej ustawy stwierdzając, że spełnia wszelkie, wynikające z tej ustawy, przesłanki uprawniające ją do umorzenia należności. Brak merytorycznego rozpoznania zarzutów zamknął drogę skarżącej do możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z ustawy o umorzeniu należności. Podniosła również zarzut przedawnienia egzekwowanych należności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy podnieść, że przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie DIAS utrzymujące w mocy wcześniejsze postanowienie NUS odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów skarżącej z uwagi na upływ terminu do ich wniesienia. Ocenie podlega zatem kwestia formalna – zachowania terminu do wniesienia zarzutów. Poza sprawą pozostaje kwestia samej zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, przedawnienia, czy wykonania obowiązku. Dokonując kontroli legalności wydanego postanowienia Sąd stwierdził, że jest ono prawidłowe, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 9 upea, w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438) tytuł wykonawczy zawierał pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Powiązany z nim art. 33 § 1 upea, zawierał katalog przyczyn, które mogły być podstawą zgłoszonych zarzutów. Oba te przepisy zostały znowelizowane ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, która nadała im następujące brzmienia: Art. 27 ust. 1 pkt 9 upea w brzmieniu od 30 lipca 2020 r., stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu. Zgodnie zaś z art. 33 § 5 pkt 1-3 upea, zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. Ustawa nowelizująca upea w art. 13 ust. 1 stanowi, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie upea i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Z kolei w myśl ust. 2 pkt 2 tego artykułu, do egzekucji z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rachunku prowadzonego przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową wszczętych po wejściu w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy upea w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Skarżąca stanęła na stanowisku, że to właśnie art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy nowelizującej upea przesądza o stosowaniu do prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego przepisów upea w znowelizowanym brzmieniu. Stanowisko to jednak nie jest właściwe. W ocenie Sądu do postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej, a w konsekwencji do terminu do wniesienia zarzutów zastosowanie znajdą przepisy upea w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r. Powołany wyżej przepis art. 13 w ust. 1 posługuje się pojęciem "postępowania egzekucyjnego", które wszczęte i niezakończone przed 30 lipca 2020 r. prowadzone winno być według przepisów dotychczasowych. Wydawać by się mogło, że skoro ust. 2 do egzekucji z rachunku bankowego nakazuje stosować przepisy w znowelizowanym brzmieniu, to całe postępowanie egzekucyjne winno być prowadzone w oparciu o znowelizowane przepisy. W konsekwencji, termin do wniesienia zarzutów liczony powinien być zgodnie z art. 27 ust. 9 i art. 33 ust. 5 upea w brzmieniu od 30 lipca 2020 r. Tak jednak nie jest. Podzielenie stanowiska skarżącej prowadziłoby do zróżnicowania sytuacji dłużników w zależności od składnika majątku, do którego skierowano egzekucję. Skierowanie egzekucji do rachunku bankowego otwierałoby na nowo termin do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Poza tym, odróżnić należy postępowanie egzekucyjne z art. 13 ust. 1 upea od egzekucji z rachunku bankowego, o której mowa w art. 13 ust. 2. Jak wynika z art. 1a pkt 12 lit. a tiret czwarte upea, wprowadzającego definicję środka egzekucyjnego, egzekucja z rachunku bankowego jest środkiem egzekucyjnym podejmowanym w ramach postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych. Przepis ten stanowi bowiem, że ilekroć w ustawie jest mowa o środku egzekucyjnym – rozumie się przez to w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję z rachunku bankowego. Co więcej, w art. 1 pkt 49 – 52 ustawy nowelizującej upea zmodyfikowano przepisy art. 80 i następne upea regulujące egzekucję z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych. To tej modyfikacji służy art. 13 ust. 2 ustawy nowelizującej upea nakazując prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego według nowych zasad. Zdaniem Sądu wykładnia powołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, że postępowanie egzekucyjne wszczęte i niezakończone przed wejściem w życie ustawy nowelizującej co do zasady prowadzone jest według przepisów w brzmieniu sprzed nowelizacji. Tym samym termin do wniesienia zarzutów wynosił w niniejszej sprawie siedem dni i powinien być liczony od daty doręczenia zobowiązanej tytułu wykonawczego. Dopiero zastosowanie w ramach tego postępowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego odbywa się według reguł nadanych ustawą nowelizującą upea. Rację ma zatem organ twierdząc, że skoro doręczenie tytułów wykonawczych następowało w latach 2008 – 2010, to od daty ich doręczenia biegł termin do wniesienia zarzutów. Późniejsze zawieszenie i podjęcie postępowania egzekucyjnego oraz nowelizacja upea nie wpływa na termin do wniesienia zarzutów, ani też nie otwiera tego terminu na nowo. Podobnie zresztą jak egzekucja z rachunku bankowego zainicjowana po podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Słusznie zatem organ stwierdził, że poprzez odesłanie wynikające z art. 18 upea, terminowość wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym winna zostać oceniona przez pryzmat art. 61a kpa. Uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów, wynikającemu z art. 27 § 1 pkt 9 upea w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r., stanowi okoliczność uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w przedmiocie zarzutów skarżącej. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 329).