I SA/Gl 163/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych Postanowieniem z dnia 29 maja 2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zwolnił A. J. od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę [...] zł. Jednocześnie oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Orzeczenie to pozostało prawomocne do dziś dnia. W dniu 7 stycznia 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynął druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym A. J. zwróciła się o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 5 druku PPF). Argumentując wniosek, A. J. podkreśliła, że w chwili obecnej jej sytuacja majątkowa uległa dramatycznemu pogorszeniu. Nie jest w stanie pokryć nawet w najmniejszym stopniu jakichkolwiek dodatkowych wydatków. Skarżąca zaakcentowała, że aktualnie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką oraz ojcem. Nie mieszka już z nią mąż, który przeprowadził się do konkubiny i nie partycypuje w kosztach utrzymania jej gospodarstwa domowego. Obecnie koszty te oszacowane zostały na kwotę [...] zł. A. J. podniosła przy tym, że wraz z rodzicami żyje bardzo skromnie, niejednokrotnie nie wystarcza im pieniędzy na pokrycie koniecznych wydatków. Tylko ambicja i ewentualna reakcja sąsiadów powstrzymuje ją przed skorzystaniem ze wsparcia pomocy społecznej. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskująca i pozostali członkowie jej gospodarstwa domowego nie posiadają składników majątkowych, przedmiotów wartościowych, ani zasobów pieniężnych. Łączny dochód tego gospodarstwa oszacowano na kwotę około [...] zł. Dodatkowo skarżąca otrzymuje – tytułem wsparcia od babci – kwotę [...] zł na pokrycie niezbędnych wydatków. W wyniku analizy treści wniosku w zestawieniu z dokumentacją źródłową zebraną na potrzebę rozstrzygnięcia poprzedniego wniosku skarżącej, pismem z dnia 11 stycznia 2008 r., referendarz sądowy wezwał A. J. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie dodatkowych wyjaśnień oraz nadesłanie dokumentów źródłowych. Odpowiadając na w/w wezwanie A. J. wyjaśniła (pismo z dnia 25 stycznia 2008 r.), że zarówno ona, jak i rodzice nie posiadają aktualnie rachunków bankowych. Podkreśliła, że w czasie kiedy pobiera zasiłek dla bezrobotnych aktywnie poszukuje pracy. Oświadczyła dalej, że w związku z rozstaniem się z mężem nie orzeczono w ich związku ani separacji ani rozwodu. Nie otrzymała też od męża żadnych alimentów, ani jakiejkolwiek pomocy finansowej. Przy piśmie procesowym z dnia 25 stycznia 2008 r. nadesłano do Sądu kserokopie następujących dokumentów: potwierdzenia dokonania opłaty czynszowej, eksploatacyjnej i za abonament RTV, faktury VAT za usługi telekomunikacyjne, potwierdzenia wpłaty za energię elektryczną, gaz oraz na rzecz PZU Życie i UPC, zaświadczenia o rozwiązaniu umów o prowadzenie rachunków bankowych, odcinki świadczenia emerytalnego na ojca skarżącej za okres do maja do grudnia 2007 r. W tych ramach nadesłano nadto wymagane zaświadczenie właściwego urzędu pracy, potwierdzające status osoby bezrobotnej A. J. oraz kserokopie świadectw pracy, z których wynika, że stosunek pracy został rozwiązany ze skarżącą i jej rodzicami z dniem 23 czerwca 2007 r. przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Na wstępie rozważań przyszło zwrócić uwagę, że na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania sądowego Sąd uznał, iż skarżąca jest w stanie partycypować w jego kosztach do kwoty [...] zł, oraz że postanowienie podjęte w tym przedmiocie do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. Zgodnie bowiem z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zmiana ta w przypadku postępowania w przedmiocie prawa pomocy musi być istotna. Instytucja prawa pomocy stanowi bowiem gwarancję przysługującego stronie m. in. na mocy art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu – nie może być zaś mowy o realizacji tego prawa, gdy sytuacja majątkowa strony w trakcie jednego postępowania jest oceniana odmiennie niż uprzednio i na niekorzyść tylko z uwagi na fakt, iż zmieniła się ona w jakimkolwiek stopniu, choćby nieznacznym. Byłoby to zresztą nie do pogodzenia z zasadą zaufania do organów państwa oraz stabilności orzeczeń sądowych. Należało zatem w tym miejscu odnotować, że sytuacja finansowa skarżącej uległa znacznemu pogorszeniu. Na rzecz takiej konkluzji przemawia przede wszystkim zestawienie dochodów gospodarstwa domowego skarżącej, wykazanych na potrzebę poprzedniego i obecnie rozpoznawanych wniosków o przyznania prawa pomocy. W tych ramach stwierdzić trzeba, iż dochód jaki skarżąca wraz z rodziną aktualnie uzyskują jest czterokrotnie niższy niż ten, który brano poprzednio pod uwagę przy badaniu sytuacji materialnej skarżącej. W ocenie rozpoznającego wniosek jest to zmiana istotna wywołana splotem zdarzeń, na które skarżąca – przynajmniej w części - nie miała wpływu. Mając na uwadze poczynione wyżej spostrzeżenia, rozpoznający wniosek uznał, że skarżąca w chwili obecnej nie będzie w stanie partycypować w kosztach sądowych w niniejszym postępowaniu. Z tych względów uzasadniona jest zmiana stanowiska przyjętego w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 29 maja 2007 r., na mocy którego prawomocnie przyznano skarżącej prawo pomocy tylko i wyłącznie poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Należy jednakże odnotować w tym miejscu, że zakres obecnie przyznanego prawa pomocy wiąże od daty podpisania niniejszego orzeczenia wraz z uzasadnieniem i nie obejmuje dotychczas uiszczonych (należnych) w tej sprawie kosztów sądowych. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.