I SA/Gl 168/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 100 (słownie: sto) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym, wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślił, że wraz z żoną utrzymuje się wyłącznie z emerytur podlegających zajęciu egzekucyjnemu w łącznej wysokości 2556,35 zł. Wyliczył niezbędne wydatki gospodarstwa domowego, uwzględniając koszty: ogrzewania (około 100 zł), tzw. mediów (250 zł) oraz zakup leków (około 100 zł). Zaznaczył, że wraz z żoną zobowiązany jest do uiszczenia wpisów od czterech skarg w łącznej wysokości 2000 zł, w sprawach, które nie dotyczą ich zaległości podatkowej. We wniosku nie wskazano żadnego majątku. Na wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących skarżącego i osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym, a także tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej jego miejsce zamieszkania przedłożono odpisy: decyzji o waloryzacji emerytur (kwotę do wypłaty, po doliczeniu m.in. potrąceń egzekucyjnych, określono w nich na 1186 zł w przypadku skarżącego i 552,57 zł odnośnie do jego żony), rocznych obliczeń podatku przez organ rentowy oraz wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony (na rachunku bankowym skarżącego saldo końcowe w dniu 27 lutego 2017 r. wyniosło 535,67 zł, odnotowano przeksięgowanie środków w wysokości 1945,30 zł z innego rachunku bankowego i zwolnienie z blokady emerytury w kwocie 1500 zł, zaś pośród wydatków obejmujących m.in. opłaty za tzw. media, kwoty przekazane na działalność charytatywną w łącznej wysokości 60 zł, z kolei saldo na rachunku żony skarżącego w dniu 27 lutego 2017 r. wyniosło 317,85 zł, dnia 8 grudnia 2016 r. osoba ta wpłaciła kwotę 1300 zł, którą przeznaczono na bieżące opłaty). Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił nadto, że zamieszkuje on wraz z żoną w domu należącym do syna, wobec czego nie płaci czynszu, lecz jedynie wydatki na tzw. media. Zapowiedział również nadesłanie zaświadczenia o zameldowaniu, o które w tej sprawie nie wzywano, oraz dokumentów dotyczących stanu zdrowia. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika do przedłożenia w terminie 7 dni m.in. dalszej dokumentacji odnoszącej się do rachunków bankowych. Odpowiadając na to wezwanie pismem z dnia 14 kwietnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczasowe oświadczenia, dostarczając opisy: zaświadczeń potwierdzających zameldowanie skarżącego i jego żony pod wskazanym miejscem zamieszkania, wyciągi ze wspomnianych wyżej rachunków bankowych za okres do dnia 31 marca 2017 r. (saldo w tym dniu wyniosło 973,73 zł na rachunku skarżącego i 71,93 zł na rachunku jego żony), wyciągu z kolejnego rachunku, wymienionego na wcześniej przesłanym wyciągu, jak wyjaśnił pełnomocnik, utworzonego przez bank jako rachunek pomocniczy do dokonywania potraceń egzekucyjnych (po przeksięgowaniu środków, o którym była już mowa, saldo tego rachunku jest zerowe), nakazu zapłaty z dnia 7 grudnia 2016 r. skierowanego do skarżącego i jego żony dotyczącego kwoty 39.827,79 zł wraz z kosztami procesu oraz przedegzekucyjnego wezwania do zapłaty tych kwot z dnia 30 marca 2017 r. Następnie pełnomocnik przesłał również odpisy zaświadczeń lekarskich potwierdzających potrzebę przyjmowania leków. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 500 zł. Wpisy w takiej samej wysokości skarżący i jego żona zobowiązani są uiścić jeszcze w trzech sprawach, w których również złożono wnioski o przyznanie prawa pomocy. Jeden z tych wniosków stanowi przedmiot dzisiejszego posiedzenia, z kolei dwa pozostałe zostały oddalone postanowieniami starszego referendarza sądowego z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 119-120/17. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem ten fakt udowodnić, przedstawiając dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Można tego wymagać szczególnie od podmiotów reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników. Tymczasem materiał dowodowy przedłożony w sprawie nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę sytuacji skarżącego, co uniemożliwia uwzględnienie jego wniosku w całości. Wypada podzielić ocenę, jaką co do mankamentów tego materiału wyrażono w przywołanych postanowieniach z dnia 19 kwietnia 2017 r., z dwoma odstępstwami – starszy referendarz sądowy, który tamte orzeczenia wydał, nie dysponował wszak wyciągiem z rachunku bankowego, utworzonego celem realizacji zajęcia egzekucyjnego oraz zaświadczeniami lekarskimi. Niemniej aktualne pozostaje postawione przez niego pytanie o pochodzenie kwoty ponaddwukrotnie przewyższającej emeryturę żony wnioskodawcy, wpłaconej przez nią na jej rachunek bankowy dnia 8 grudnia 2016 r. i pozwalającej jej uregulować bieżące wydatki. Fakt ten uzasadnia zarazem potrzebę dokładnego zbadania składu osobowego gospodarstwa domowego skarżącego, w szczególności tego, czy jego syn zamieszkuje z rodzicami, partycypuje w kosztach ich utrzymania lub wspiera ich finansowo. Poprzestano w tej materii na oświadczeniach i zaświadczeniach poświadczających zameldowanie wnioskującego i jego żony pod adresem ich zamieszkania, lecz niewskazujących tego, czy zameldowane są tam także jakieś inne osoby. Zważyć zaś należy, że wykazane koszty utrzymania są opłacane bez zaległości – na rachunkach bankowych stale utrzymuje się saldo dodatnie. Co więcej, skarżący poniósł nawet pewne wydatki na cele charytatywne, które z pewnością nie należą do sfery koniecznego utrzymania jego i jego rodziny. Z drugiej strony nie można wszelako tracić z pola widzenia, że skarżący i jego żona zobowiązani są do poniesienia kosztów sądowych w czterech sprawach toczących się obecnie przed Sądem, aczkolwiek postanowienia odmawiające im przyznania prawa pomocy w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 119-120/17 nie są jeszcze prawomocne. Podobnie wypada mieć na względzie wysokie zadłużenie tych osób, dochodzone od nich w drodze egzekucji, oraz niewielką wysokość ich emerytur, będących jedynym ich dochodem podlegającym opodatkowaniu. Dlatego uznano, że stopień, w jakim można było ustalić sytuację skarżącego, uzasadnia konkluzję, iż bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego jest on w stanie uiścić tylko część kosztów, o której mowa w sentencji, równą najniższej opłacie sądowej znanej procedurze sądowoadministracyjnej. Kwota ta nie przekracza 1/10 jego emerytury i 1/6 jego stałych wydatków wskazanych we wniosku, jest też kilkukrotnie niższa od dodatniego salda na jego rachunku bankowym. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.