I SA/Gl 1680/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Gapiński po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od środków transportowych postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 26 listopada 2019 r. J. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od środków transportowych. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 13 lipca 2020 r. skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 20 grudnia 2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, a to w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono skarżącym w dniu 23 lipca 2020 r. Kwota należna tytułem wpisu od skargi jak dotąd nie została uiszczona. Pismem z dnia 27 lipca 2020 r. skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów jak też ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Poprzedni wniosek skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata nie został uwzględniony – starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 19 marca 2020 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, a Sąd utrzymał w mocy opisane postanowienie starszego referendarza sądowego postanowieniem z 30 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako nieopłacona. Zgodnie z treścią art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2019 r., poz. 1325 ze zm., dalej zwaną p.p.s.a.), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od skargi, pobiera się wpis. Z kolei na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa jednak wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (a jeżeli pismem tym jest skarga – jej odrzucenia) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Odniesienie powyższego do niniejszej sprawy prowadzi do konkluzji, że skoro w dniu 23 lipca 2020 r. skarżący otrzymał wezwanie do wykonania w terminie siedmiu dni prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, to kwota należna tym tytułem powinna zostać zapłacona najpóźniej w dniu 30 lipca 2020 r., co wszak nie nastąpiło. Co prawda pismem z dnia 27 lipca 2020 r. skarżący wystąpił o zwolnienie ich z tej powinności, niemniej jednak nie mogło to uchronić ich przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Dostrzec trzeba, że w niniejszej sprawie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany, albowiem w dniu 19 marca 2020 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym, natomiast w dniu 30 czerwca 2020 r. Sąd utrzymał w mocy to postanowienie. Co za tym idzie, rozstrzygnięcie powyższej kwestii wpadkowej uzyskało przymiot prawomocności, a w konsekwencji moc wiążącą między innymi wobec Sądu, który je wydał. Z uwagi na fakt, iż nie dotyczy ono istoty sprawy, nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, jednakże posiada w pełni przymiot prawomocności. Z powyższego wypływa obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu i faktu tego nie zmienia obowiązek ponownego wezwania strony do uiszczenia opłaty – ze wskazaniem kwoty oraz skutków jej nieuiszczenia. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a. Jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie wpływa jednak na skutki niezastosowania się strony do treści postanowienia prawomocnego. Postanowienie odmiennie rozstrzygające wniosek o przyznanie prawa pomocy mogłoby zapaść jedynie przy spełnieniu przesłanki określonej w art. 165 p.p.s.a., który pozwala dokonać tego w sytuacji zmiany okoliczności sprawy. Dlatego po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi, określonego w zarządzeniu przewodniczącego wydanym po utrzymaniu w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowienia starszego referendarza sądowego o odmowie przyznania stronie prawa pomocy, Sąd pierwszej instancji winien odrzucić skargę na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1461/98, OSNC 1999/11/96, wydane na podstawie analogicznych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Zasada ta znajduje zastosowanie nawet w przypadku zajścia "zmiany okoliczności sprawy" (a więc przesłanki z art. 165 p.p.s.a.) po wydaniu pierwotnego postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy dodać, iż inna interpretacja wspomnianego przepisu mogłaby pozwolić stronom na nieograniczone przewlekanie postępowania sądowoadministracyjnego poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Na koniec podkreślenia wymaga, że zaprezentowany pogląd znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego [zob. przykładowo następujące postanowienia: z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 60/09, z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3379/13, z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 810/14, z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 564/14, z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 764/14 czy z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt I FSK 1439/15 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl)]. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w rozpatrywanym przypadku należało zastosować art. 220 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.