I SA/Gl 169/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi H. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że jest osobą samotną i że jej dochody ograniczają się do świadczenia wypłacanego jej przez Rząd Stanów Zjednoczonych Ameryki w wysokości 707 USD brutto miesięcznie, więc ich realna wysokość uzależniona jest od aktualnego kursu tej waluty. Zwróciła zarazem uwagę na konieczność ponoszenia kosztów innych postępowań toczących się z jej udziałem, w tym przed tutejszym Sądem w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1007/12 i I SA/Gl 1008/12, w których zaskarżyła postanowienia zwalniające ją od kosztów sądowych w części. Wnioskodawczyni wyliczyła niektóre wydatki do zapłacenia w miesiącu złożenia wniosku, tj. należność za energię elektryczną (173,05 zł), za wodę (około 33 zł) za telefon (około 50 zł), opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (20 zł) oraz składkę ubezpieczeniową (58,50 zł). Podniosła, że stoi przed koniecznością poniesienia wydatków dodatkowych na remont pieca. Według wniosku skarżąca jest współwłaścicielem działki i domu, w którym zamieszkuje, łąki o powierzchni 51m2 oraz działki zabudowanej niewielkim budynkiem mieszkalnym. Dom ów wymaga kosztownych remontów i innych znacznych nakładów. Na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku wystosowane w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 7/14 skarżąca nadesłała kserokopie: dowodu wypłaty świadczenia ze źródeł rządowych Stanów Zjednoczonych Ameryki z dnia 5 lutego 2014 r. (skarżącej wypłacono kwotę 575,05 USD), zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za ubiegły rok oraz dokumentów obrazujących koszty utrzymania gospodarstwa domowego (poza wydatkami wskazanymi we wniosku strona udokumentowała też łączne zobowiązanie pieniężne wynoszące w tym roku 205 zł, płatne w czterech ratach; należność za energię elektryczną stanowiła zaległość wyszczególnioną w wezwaniu do zapłaty z dnia 24 lutego 2014 r.). Wnioskodawczyni zaakcentowała nadto, że cena zakupu dolara w kantorze jest niska i wynosi zaledwie 2,95 zł. Opisała też prace remontowe, które próbuje wykonać samodzielnie, tj. malowanie pomieszczeń i prowizoryczną reparację pieca. Zaznaczyła, że ponosi w związku z tym dodatkowe wydatki na zakup farb (około 250 zł) i na dogrzewanie mieszkania grzejnikiem elektrycznym. Skarżącej wielokrotnie przyznawano prawo pomocy w różnych zakresach, bodaj ostatnio w przywołanych wyżej sprawach, w których zaskarżyła ona postanowienia zwalniające ją od kosztów sądowych w części przekraczającej 50 zł. Obecnie złożyła wioski o zwolnienie od kosztów sądowych także w dwóch innych sprawach, w których wezwano ją do uiszczenia wpisów od skarg w wysokości po 100 zł. Wnioski te również stanowią przedmiot dzisiejszego posiedzenia. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. W ocenie rozpoznającego wniosek skarżąca wykazała, że w obecnej jej sytuacji powyższa przesłanka została spełniona. Wprawdzie bowiem dysponuje ona stałym dochodem w postaci świadczenia otrzymywanego od Rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki, lecz wysokość tego świadczenia z kilku względów nie może być uznana za wystarczającą dla pokrycia kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Po pierwsze, świadczenie to uzależnione jest od kursu dolara amerykańskiego, który wykazuje ostatnio tendencję spadkową. Według komunikatu Narodowego Banku Polskiego z dnia 19 marca 2014 r. kurs nabycia tej waluty wynosi 2,9987 zł, przy czym tzw. kurs kantorowy może być jeszcze niższy, na co skarżąca zasadnie zwróciła uwagę. Po drugie, wnioskodawczyni jest obecnie zobowiązania do opłacenia kosztów sądowych w kilku sprawach, w tym dwóch innych, w których złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy, również rozpoznawane na dzisiejszym posiedzeniu. Niewątpliwie poniesienie wszystkich tych kosztów przekracza jej możliwości finansowe. Po trzecie wreszcie, skarżąca, która przecież jako osoba samotna musi samodzielnie ponosić całość kosztów utrzymania, już teraz ma problemy z bieżącym regulowaniem wszystkich niezbędnych wydatków, czego dowodzi wezwanie do zapłaty zaległości z tytułu energii elektrycznej. Uprawdopodabnia to jej wyjaśnienia na temat przyczyn wzrostu zużycia tej energii (awaria pieca), a tym samym i pilnych potrzeb remontowych wiążących się z nadzwyczajnymi wydatkami, które – z uwagi na ich nadmierną wysokość – stara się ona zmniejszyć, próbując część prac wykonać na własną rękę. W takim stanie rzeczy nie można wymagać od skarżącej, by poczyniła dalsze oszczędności w swoich wydatkach celem poniesienia kosztów sądowych choćby w części, czyli proporcjonalnie zmniejszonych we wszystkich jej sprawach. Bezsprzecznie mogłoby to bowiem spowodować uszczerbek jej utrzymania koniecznego. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.