I SA/Gl 1693/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 13 października 2021 r. nr 2401-IEE.711.989.2021.2 UNP: 2401-21-217802 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi B. B. (dalej "Skarżąca") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wydane w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej "organ egzekucyjny") prowadzi wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne podstawie tytułów wykonawczych z 24 marca 2021 r. od nr TW4480021006067 do TW4480021006072 z tytułu zaległości na ubezpieczenie społeczne za okres od 07/2019 do 02/2020, ubezpieczenie zdrowotne za okres 07/2019 do 02/2020 oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 03/2020 r. oraz 12/2020 r. Zawiadomieniami z 30 marca 2021 r. [...]-[...] dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, tj. nadpłaty podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G.. Zawiadomienia te wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone Skarżącej 14 kwietnia 2021 r. Pismami z 19 kwietnia 2021 r., nadanymi 21 kwietnia 2021 r. (pięć pism - po jednym do każdego z zawiadomień zajęcia), Skarżąca wniosła skargę na czynności organu egzekucyjnego zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, wnosząc o uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania niniejszej skargi. Równolegle, pismami z 19 kwietnia 2021 r. (nadanymi 21 kwietnia 2021 r.), Skarżąca wniosła zarzuty do powyższych tytułów wykonawczych. Pismem z 29 kwietnia 2021 r. organ egzekucyjny wezwał Skarżącą o doprecyzowanie treści skarg z 19 kwietnia 2021 r. zgodnie z nowym brzmieniem ustawy egzekucyjnej. Jednocześnie poinformowano Skarżącą, iż w przypadku nie wypowiedzenia się w terminie 7 dni, okoliczności zawarte w pismach z 19 kwietnia 2021 r. zostaną rozpatrzone jako: dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca wskazała na dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Ponadto podała, iż nie jest w stanie dokładnie sprecyzować treści żądania i ustosunkować się do niniejszego wezwania z uwagi na brak profesjonalnej wiedzy prawnej, wnosząc o uwzględnienie wszystkich żądań, które kwalifikują się w niniejszej sprawie zgodnie z art. 54. Ponadto podtrzymała w całości złożone skargi z 19 kwietnia 2021 r. Pismem z 28 kwietnia 2021 r. nr [...] organ wezwał skarżącą do doprecyzowania w terminie 7 dni treści żądania poprzez wskazanie, którego zarzutu dotyczą pisma z 19 kwietnia 2021 r. W odpowiedzi, skarżąca wskazała na: - przedawnienie obowiązku, - niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, - brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, - niespełnienie wymogów określonych w art. 27, - wystąpienie innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Ponadto podtrzymała w całości zarzuty z 19 kwietnia 2021 r., wnosząc o: - uchylenie tytułu wykonawczego, - umorzenie postępowania, - zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia niniejszych zarzutów. Postanowieniem z 27 kwietnia 2021 r. organ egzekucyjny zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne, zgodnie z art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 2. Postanowieniem z 16 sierpnia 2021 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 17 § 1 i art. 19 § 4 w związku z art. 59 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427ze zm., dalej "u.p.e.a."), Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od TW4480021006067 do TW4480021006072. 3. W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej do jego wydania, a także błędną interpretację przepisów o egzekucji administracyjnej, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazała, że argumentacja faktyczna i prawna zaskarżonego postanowienia jest chybiona ponieważ nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym niniejszej sprawy oraz jest sprzeczna z przepisami ustawy. Zdaniem Skarżącej, prowadzenie egzekucji administracyjnej zostało dokonane w sposób niedopuszczalny, albowiem organ nie wykazał w sposób wymagany przepisami prawa wysokości zobowiązania, nie zostało doręczone wcześniej upomnienie, zgodnie z treścią art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, doręczenie to było bowiem wadliwe, zatem nie powinno nieść za sobą ujemnych skutków prawnych. Ponadto podniosła, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. nie jest władny do podejmowania czynności egzekucyjnych mających na celu doprowadzenie do przymusowego wykonania zobowiązania oraz że stosuje zbyt uciążliwe środki egzekucyjne. Końcowo Skarżąca zaznaczyła, że treść nowego brzmienia art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest dla niej zawiła. 4. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej "organ nadzoru") postanowieniem z dnia 13 października 2021 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 17 § 1 i art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 59 § 5 u.p.e.a., utrzymał postanowienie organu egzekucyjnego w mocy. W ocenie organu nadzoru, brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od TW4480021006067 do TW4480021006072 z przyczyn wskazanych przez Skarżącą w pismach z 19 kwietnia 2021 r. na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 oraz pkt 3 u.p.e.a., tj. niedopuszczalności egzekucji, w tym ze względu na zobowiązanego oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie żadna z przesłanek wskazanych w art. 59 u.p.e.a. nie zachodzi. Dochodzone należności dotyczą składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 07/2019 do 02/2020, ubezpieczenie zdrowotne za okres 07/2019 do 02/2020 oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 03/2020 r. oraz 12/2020 r., wykazane w deklaracjach płatnika jako należne. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych składki te podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W zakresie właściwości rzeczowej art. 19 § 4 u.p.e.a. określa m.in. zakres działania Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w stosowaniu środków egzekucyjnych w egzekucji z należności pieniężnych. Z kolei do kompetencji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z art. 73 § 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należy m.in. tworzenie przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyjnych oraz określanie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej. Zgodnie z zarządzeniem Nr 10 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 marca 2008 r. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. obejmuje zakresem działania teren miasta G., a zatem należy stwierdzić, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. jest organem egzekucyjnym uprawnionym rzeczowo oraz miejscowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącej. Organ nadzoru podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że tytuły wykonawcze spełniają wszystkie wymogi przewidziane w art. 27 § 1 u.p.e.a. oraz zostały sporządzone zgodnie z wzorem obowiązującym na dzień ich wystawienia. Jednocześnie organ nadzoru wyjaśnił, że podniesione przez Skarżącą kwestie braku doręczenia upomnienia z art. 15 § 1 u.p.e.a. podlegają ocenie w odrębnym trybie, tj. w trybie art. 33 ustawy egzekucyjnej (postanowienie w tej sprawie zostało wydane 8 czerwca 2021 r. nr [...]), a uciążliwość zastosowanego środka w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. - w postanowieniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. 5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania oraz o wstrzymanie wykonania orzeczenia do czasu rozpoznania niniejszej skargi. Równocześnie złożyła wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w niniejszym postępowaniu w osobie adwokata A. S. z Kancelarii Adwokackiej w [...] G., ul. [...] i zwolnienie jej z kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, wskazać należy, że dotyczyło ono odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn opisanych w art. 59 § 1 pkt 1 i 3 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 i 3 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego (pkt 1) oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (pkt 3). W myśl art. 27 § 1 pkt 3 i 11 ustawy egzekucyjnej tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej – także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu nieopłacenia należności w terminie, oraz rodzaj i stawki tych odsetek (pkt 3), wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (pkt 11). Wyjaśnić należy, że "Z niedopuszczalnością egzekucji mamy do czynienia, gdy w sprawie wystąpiła okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych, podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność ta ma więc charakter generalny i bezwarunkowy, niezależny od konkretnego postępowania egzekucyjnego i aktualny zawsze, w każdym postępowaniu" (tak wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt II FSK 2257/18). Warto również dodać, że okoliczności odnoszące się do art. 27 u.p.e.a. dotyczą wyłącznie wymogów formalnych, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy. Dopiero w sytuacji, gdy dany tytuł wykonawczy nie zawiera informacji, o których mowa w art. 27 ustawy egzekucyjnej, wystąpi sytuacja opisana w art. 59 § 1 pkt 3 tej ustawy (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 964/21). Z akt sprawy wynika, że Skarżąca w pismach z dnia 19 kwietnia 2021 r. złożyła skargi na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w oparciu o art. 54 § 1 u.p.e.a. W odpowiedzi na wezwanie organu o doprecyzowanie treści skarg skarżąca wskazała na dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Ponadto podtrzymała w całości złożone skargi z 19 kwietnia 2021 r., w których wnosiła o uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych, umorzenie postępowania egzekucyjnego i zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania złożonych skarg. Prawidłowo zatem organ egzekucyjny uznał, że w ramach postępowania w przedmiocie umorzenia egzekucji mogły być rozpoznane tylko dwie kwestie określone w 59 § 1 pkt 1 oraz pkt 3 u.p.e.a., tj. niedopuszczalności egzekucji, w tym ze względu na zobowiązanego oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Natomiast pozostałe kwestie dotyczące braku doręczenia upomnienia z art. 15 § 1 u.p.e.a. podlegają ocenie w odrębnym trybie, tj. w trybie art. 33 u.p.e.a. (jak wskazał organ w przedmiocie zgłoszonych zarzutów wydane zostało w dniu 8 czerwca 2021 r. postanowienie nr [...]), a uciążliwość zastosowanego środka w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. - w postanowieniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. Postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego i w sprawie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego to dwa odrębne postępowania podlegające stosownym rygorom i zasadom rozstrzygania. Dlatego organ egzekucyjny w niniejszej sprawie słusznie ograniczył się wyłącznie do kwestii związanych z żądaniem umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, a w szczególności do rozstrzygnięcia o niedopuszczalności egzekucji oraz spełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. Badając te przesłanki, organ nadzoru zasadnie uznał, że w sprawie nie wystąpił przypadek niedopuszczalności egzekucji, w tym z uwagi na zobowiązanego skoro zobowiązana nie była osobą, co do której z przyczyn przewidzianych prawem przedmiotowa egzekucja nie mogła być prowadzona, sporny obowiązek podlegał wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej, a nadto nie znajdowały zastosowania w sprawie przepisy, które obowiązek ten z przyczyn przedmiotowych wyłączały z prowadzonej egzekucji. Należy bowiem zauważyć, że dochodzony obowiązek (należność z tytułu przedmiotowych składek i odsetek od nich) podlegał egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z mocy art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. 2021. 423) w związku z art. 2 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej. Ponadto zastosowany środek egzekucyjny znajduje się wśród wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy egzekucyjnej, zaś egzekucja nie została skierowana do przedmiotów, o których mowa w art. 8 tej ustawy. Dodać należy, że przedmiotowe tytuły wykonawcze spełniały wszystkie wymogi opisane w art. 27 u.p.e.a. i były zgodne ze stosownymi wzorami, a w szczególności zawierały wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, a także wysokość egzekwowanej należności pieniężnej i jej składniki. Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2022. 329) oddalił skargę.