I SA/Gl 1699/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędzia WSA Monika Krywow, Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi K. P., G. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 września 2023 r. nr SKO.F/41.4/822/2023/14998 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za 2016 r. oddala skargę. 1. K. P. i G. J. wnieśli skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 22 września 2023 r. w przedmiocie niedopuszczalności odwołania. 2. Stan sprawy. 2.1. Decyzją z 3 listopada 2021 r., nr [...] Prezydent Miasta S. ustalił G. J., K. P. oraz S. O. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2016, dotyczącego nieruchomości przy ul. [...] [...] i [...], w kwocie 39.137 zł. W ustawowym terminie odwołanie od tej decyzji Prezydenta Miasta złożył tylko S. O.. Na skutek tego odwołania Kolegium decyzją z 2 marca 2022 r., nr SKO/F/41.4/1102/2021/18862 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. S. O. następnie wniósł skargę na tę decyzję Kolegium do WSA w Gliwicach. Wyrokiem z 23 sierpnia 2022 r., I SA/Gl 535/22 Sąd uchylił decyzje organów obu instancji. W charakterze uczestnika postępowania sądowego udział brali (skarżący w niniejszej sprawie) K. P. i G. J.. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 czerwca 2023 r., III FSK 61/23 uchylił wyrok WSA w Gliwicach, I SA/Gl 535/22 i oddalił skargę na decyzję Kolegium 2 marca 2022 r. 2.2. W piśmie z 28 kwietnia 2023 r. K. P. i Pani G. J. wnieśli odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 3 listopada 2021 r. Kolegium w zaskarżonym aktualnie postanowieniu z 22 września 2023 r. stwierdziło, że odwołanie z wielu powodów może być niedopuszczalne. Skutkiem niedopuszczalności odwołania jest to, że wnosząca je strona nie może oczekiwać na jego rozpatrzenie co do istoty. Zdaniem Kolegium w rozpatrywanej sprawie zachodzi przedmiotowa niedopuszczalność odwołania. Kolegium wskazało bowiem, że rozpatrzyło już sprawę zakończoną decyzją Prezydenta Miasta S. z 3 listopada 2021 r. wobec wniesienia odwołania przez S. O.. Wydało już ostateczną decyzję w tej sprawie a NSA oddalił prawomocnie skargę na decyzję Kolegium. Dlatego, w ocenie Kolegium ponowne orzekanie w tej samej sprawie byłoby niedopuszczalne. 2.3. W skardze zarzucono naruszenie przez Kolegium art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1007 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383, ze zm. – dalej: o.p.) poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, a w konsekwencji błędne stwierdzenie niedopuszczalności odwołania mającej polegać na procedowaniu na etapie sądowo-administracyjnym skargi na wcześniejszą decyzję Kolegium z 2 marca 2022 r., odnoszącej się do tożsamej decyzji Prezydenta Miasta S. z 3 listopada 2021 r., wydanej wskutek odwołania złożonego przez inną osobę, tj. przez Pana S. O., zmarłego 22 kwietnia 2023 r., podczas gdy wniesienie odwołania przez inne osoby nie może i nie pozbawia prawa pozostałych stron - zobowiązanych podatników do kontroli odwoławczej decyzji organu I instancji. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z 3 listopada 2021 r. i stwierdzenie jej nieważności lub wydania jej z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zapatrywanie organu odwoławczego jest bezpodstawnie, gdyż w istocie wcześniejsze wniesienie odwołania przez inną osobę i nawet wydanie decyzji nie pozbawia prawa pozostałych stron do kontroli odwoławczej i instancyjnej zapadłych decyzji. Co więcej, organ odwoławczy nie powołał żadnego przepisu prawa, z którego wynikałby wprost zakaz (niedopuszczalność) odwołania od decyzji, na którą już wcześniej inna osoba złożyła odwołanie. Zatem, w niniejszej sprawie nie sposób przyjąć istnienia przeszkody prawnej ani faktycznej w rozpoznaniu odwołania. Orzeczenie wydane w postępowaniu zainicjowanym odwołaniem skarżących nie byłoby ponownym orzekaniem w tej samej sprawie. 2.4. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu a zatem skarga została oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935). 4. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie organu odwoławczego o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania skarżących od decyzji organu pierwszej instancji wydanej w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Stan faktyczny w tej sprawie nie był sporny. Organ pierwszej instancji ustalił dla skarżących i S. O. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. S. O. złożył odwołanie od tej decyzji. Rozpoznając odwołanie Kolegium decyzją z 2 marca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 23 sierpnia 2022 r., I SA/Gl 535/22 uchylił decyzję Kolegium, jednakże NSA wyrokiem z 15 czerwca 2023 r., III FSK 61/23 uchylił wyrok WSA i oddalił skargę. Po wydaniu wyroku przez WSA, bo w piśmie z 28 kwietnia 2023 r. skarżący wnieśli odwołanie od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Kolegium kontrolowanym postanowieniem stwierdziło, że w sprawie zachodzi przedmiotowa niedopuszczalność odwołania albowiem organ odwoławczy rozpatrzył już sprawę zakończoną decyzją pierwszoinstancyjną w związku z wniesieniem odwołania przez trzeciego ze współwłaścicieli. Kolegium powołało się na fakt wydania ostatecznej decyzji, co czyniło niedopuszczalnym orzekanie w tej samej sprawie. Skarżący w skardze zarzucili, że wniesienie odwołania przez inne osoby nie może i nie pozbawia prawa pozostałych stron – zobowiązanych podatników do kontroli odwoławczej decyzji organu pierwszej instancji, wobec czego w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne przesłanki natury faktycznej ani prawnej skutkujące stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania. W tym sporze rację należy przyznać organowi odwoławczemu. 5. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 70, ze zm. – dalej: u.p.o.l.) jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6. Z powyższego wynika obowiązek organów podatkowych do wymierzenia podatku osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednej decyzji, adresowanej do wszystkich współwłaścicieli. Organ podatkowy opodatkowując współwłaścicieli wydaje jedną decyzję dotyczącą całej nieruchomości, bez wyszczególnienia udziałów poszczególnych współwłaścicieli. W kontrolowanej sprawie została wydana przez organ pierwszej instancji jedna decyzja podatkowa. Odwołanie w ustawowym terminie od tej decyzji złożył tylko S. O.. Kolegium rozpatrzyło to odwołanie wydając decyzję w dniu 2 marca 2022 r. Skarżący złożyli odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji już po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy. W doktrynie prawa przyjęto, że na gruncie postępowania administracyjnego można wyróżnić takie relacje między stronami, które przypominają znaną na gruncie postępowania cywilnego konstrukcję współuczestnictwa materialnego. Wskazano, że w przypadku współuczestnictwa materialnego zawsze mamy do czynienia z jedną sprawą administracyjną, co skutkuje rozstrzygnięciem jej jedną decyzją, kształtującą sytuację prawną wszystkich stron postępowania. Nie jest zatem możliwe orzekanie przez organ samodzielnie i niezależnie o sytuacji prawnej poszczególnego współuczestnika lub niektórych z nich (A. Skóra, Współuczestnictwo w postępowaniu administracyjnym, str. 264, wyd. Oficyna 2009). Powyższe uwagi znajdują zastosowanie także na gruncie prawa podatkowego. Wynika z tego, że wydane przez organy podatkowe decyzje ukształtowały sytuację prawną wszystkich współwłaścicieli nieruchomości jako podatników podatku od nieruchomości. Wniesienie przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości odwołania skutkowało tym, że sprawa podatkowa została ponownie rozpatrzona przez organ odwoławczy. Wydana przez organ odwoławczy decyzja wywarła skutki w sytuacji prawnej wszystkich współwłaścicieli, w tym w sytuacji skarżących. W literaturze wskazano, że wniesienie zwyczajnego środka prawnego (tj. odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) przez jednego współuczestnika wywiera skutek wobec wszystkich pozostałych, z uwagi na więzi materialnoprawne łączące uprawnienia lub obowiązki stron postępowania (A. Skóra, j.w. str. 264). Organ odwoławczy mógłby uznać odwołanie wniesione przez skarżących za dopuszczalne i je rozpatrzyć jedynie w sytuacji, gdyby zostało ono skutecznie wniesione po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przed rozpatrzeniem w drodze decyzji odwołania S. O.. Jednakże tego rodzaju sytuacja w kontrolowanej sprawie nie wystąpiła. Skarżący argumentują, że wcześniejsze wniesienie odwołania przez inną osobę i nawet wydanie decyzji nie pozbawia prawa pozostałych stron do kontroli odwoławczej i instancyjnej zapadłych decyzji. Już tylko z przyczyn powyżej zaprezentowanych przez Sąd nie można zgodzić się z tym stanowiskiem. Otóż, jednym ze skutków wniesienia odwołania jest to, że zakwestionowana decyzja nie może stać się ostateczna. Jeżeli w sprawie występowały dwie strony lub więcej, to wniesienie odwołania przez jedną z nich sprawia, że decyzja pozostaje nieostateczna również dla pozostałych (wyrok NSA z 23 lipca 1996 r., SA/Rz 493/95; wyrok WSA w Warszawie z 2 października 2017 r., IV SA/Wa 433/17). Po drugie, należy wskazać, że rozpatrzenie przez Kolegium odwołania skarżących skutkowałoby nieważnością kolejnej decyzji wydanej przez organ odwoławczy. Tego rodzaju wniosek znajduje podstawę w art. 247 § 1 pkt 4 o.p. zgodnie z którym organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 lutego 1999 r., I SA/Gd 737/97, stwierdził, że skoro w sprawie występowały dwie strony i każdej z nich przysługiwało prawo wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, to tak długo dopóki nie upłynęły stronom terminy do złożenia odwołań od tejże decyzji, organ odwoławczy nie powinien rozstrzygać sprawy co do jej istoty. Jeżeli organ odwoławczy - wbrew powyższej zasadzie - rozpoznałby sprawę merytorycznie i wydałby decyzję ostateczną w stosunku do odwołania jednej strony, a następnie to samo uczynił w stosunku do odwołania drugiej ze stron, to spowodowałby w ten sposób, że decyzja podjęta później będąca kolejną decyzją ostateczną w tej samej sprawie, dotknięta byłaby wadą nieważności. Ponadto Sąd zauważa, że G. J. i K. P. w sprawie sądowej (I SA/Gl 535/22) ze skargi S. O. na decyzję Kolegium z 2 marca 2022 r., posiadali status uczestników postępowania przed sądem administracyjnym. Z tego tytułu mogli realizować swoje prawa i kwestionować stanowisko organów podatkowych w sprawie wymiarowej, również przed sądem administracyjnym. 6. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 o.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Kolegium trafnie wskazało, że niedopuszczalność odwołania może wynikać ze względów podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych może wynikać z tego, że tok postępowania został w sprawie już wyczerpany (por. wyrok NSA z 16 listopada 1998 r., II SA 1391/98). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wstępne, w trakcie którego bada w pierwszej kolejności dopuszczalność odwołania, a następnie terminowość jego wniesienia. Kolejność taka jest uzasadniona tym, iż w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, ocena zachowania terminu do wniesienia odwołania jest zbędna (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2008 r., I SA/Rz 461/08). 7. Dlatego uznawszy, że kontrolowane postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.