I SA/Gl 170/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 października 2014 r. sprawy ze skargi H. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. ustanowić skarżącej radcę prawnego; 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, sygnalizując zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 22 września 2014 r. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że jest osobą samotną i że jej dochody ograniczają się do świadczenia wypłacanego jej przez Rząd Stanów Zjednoczonych Ameryki w wysokości 707 USD brutto miesięcznie, więc ich realna wysokość uzależniona jest od aktualnej ceny skupu tej waluty. Zwróciła zarazem uwagę na konieczność ponoszenia kosztów innych postępowań toczących się z jej udziałem, w tym przed tutejszym Sądem. Wnioskodawczyni wyliczyła niektóre swoje stałe wydatki miesięczne: należność za energię elektryczną (147,40 zł), za wodę (58,64 zł), opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (10 zł) oraz składkę ubezpieczeniową (58,50 zł). Podniosła, że nie pokryła części z tych wydatków w terminie, gdyż nie otrzymała świadczenia za jeden miesiąc. Według wniosku skarżąca jest współwłaścicielem działki i domu, w którym zamieszkuje, łąki o powierzchni 51 m2 oraz działki zabudowanej niewielkim budynkiem mieszkalnym. Dom wymaga kosztownych remontów i innych znacznych nakładów. Do wniosku dołączono kserokopię faktur i rachunków obrazujących część z powyższych kosztów utrzymania. Skarżącej wielokrotnie przyznawano prawo pomocy w różnych zakresach, m.in. zwolniono ją od kosztów sądowych w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 632/14 i I SA/Gl 633/14 (postanowienia z dnia 26 sierpnia 2014 r.), w których na wezwanie przedstawiła aktualny materiał dowodowy potwierdzający powyższe okoliczności. Obejmuje on m.in. dowód wypłaty świadczenia ze źródeł rządowych Stanów Zjednoczonych Ameryki z dnia 7 lipca 2014 r. w kwocie 575,37 USD. Postanowieniem z dnia 20 marca 2014 r. zwolniono też skarżącą od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie powtórzyć trzeba, że skarżącej przyznano już prawo pomocy i to w zakresie, którego dotyczy jej obecny wniosek. Postanowieniem z dnia 20 marca 2014 r. zwolniono ją przecież od kosztów sądowych, a orzeczenie to zachowało do chwili obecnej moc obowiązującą. Podkreślić wypada, że zwolnienie wynikające z tego postanowienia odnosi się do całości kosztów sądowych, jakie związane są z postępowaniem w sprawie, w tym do tych, które łączą się z wniesieniem skargi kasacyjnej. Stosownie wszak do art. 241 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postanowieniu bez określenia zakresu tego zwolnienia oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny, zaś postępowanie o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., stosowanego w stosunku do postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy na zasadach analogii. Dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji. Zgodnie z kolei z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym bądź zwolnienie od kosztów sądowych, bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, np. radcy prawnego – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosując przytoczony przepis w rozpatrywanej sprawie, również należy mieć przy tym na względzie, że skarżącej przyznano już w niej prawo pomocy w takim zakresie, zwalniając ją od kosztów sądowych. Zadośćuczynienie jej obecnemu wnioskowi o ustanowienie radcy prawnego w praktyce oznacza bowiem, że w dwóch etapach przyznane jej zostanie prawo pomocy w zakresie całkowitym, na który – w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. – składają się oba analizowane dobrodziejstwa procesowe. To zaś skłania do uwzględnienia podczas oceny wniosku także surowszych kryteriów wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Według niego przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem rozpoznającego wniosek w przypadku skarżącej powyższa przesłanka zachodzi, przy czym można to stwierdzić bez potrzeby wzywania o dokumenty źródłowe, uwzględniając aktualne dowody nadesłane niedawno w postępowaniach w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 632/14 i I SA/Gl 633/14. W tamtych sprawach poddano ocenie te same okoliczności faktyczne, które przedstawiono w sprawie niniejszej, co pozwala nawiązać do konkluzji zawartych w uzasadnieniach wydanych w nich postanowień z dnia 26 sierpnia 2014 r. Powtórzyć zatem trzeba, że wysokość świadczenia otrzymywanego przez skarżącą od Rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki nie może on być uznana za wystarczającą dla pokrycia kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Jest ona uzależniona od kursu dolara amerykańskiego, który nadal nie może uchodzić za korzystny. Według komunikatu Narodowego Banku Polskiego, tabeli nr 195/C/NBP/2014 z dnia 7 października 2014 r., obowiązującej od dnia 8 października 2014 r., kurs kupna tej waluty wynosi 3,2742 zł, przy czym nie można tracić z pola widzenia, że kurs oferowany przez podmioty skupujące walutę może być niższy. Kurs ten wprawdzie jest wyższy niż ten, który obowiązywał w chwili wydania poprzedniego postanowienia w sprawie (2,9987 zł), lecz różnica ta nie jest istotna na tyle, by uznać, że poziom dochodów strony wzrósł w stopniu umożliwiającym jej partycypację w kosztach postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Ponadto wnioskodawczyni jest osobą samotną, toteż musi samodzielnie ponosić całość wydatków w tym ostatnim zakresie. Wreszcie jest zobowiązana do pokrycia kosztów postępowań w kilku sprawach. Niewątpliwie w takim stanie rzeczy strona nie jest w stanie opłacić radcy prawnego z wyboru, a jego udział w postępowaniu może okazać się konieczny z uwagi na jej zamiar sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku kończącego postępowanie w sprawie. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.