I SA/Gl 171/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 8.807 zł, pełnomocnik skarżącego, będący adwokatem, przedstawił jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca podkreślił, że w związku z wykonaniem decyzji pierwszoinstancyjnej zajęto jego rachunki bankowe, wobec czego nie posiada on środków na zapłatę wpisu i nie ma "technicznych możliwości zapłaty". Stwierdził nadto, że nie osiąga żadnych dochodów oraz że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym (por. rubryka nr 6 urzędowego formularza) z małżonką wykazującą stratę z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w wysokości 564.000 zł oraz z dwójką małoletnich dzieci. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku, poza "działką przemysłową" o powierzchni 3000 m2, stanowiącą jednak przedmiot zajęcia, oraz środkami w kwocie 30.000 zł, które również zostały "zajęte na rachunku bankowym". Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 14 dni danych zawartych we wniosku m.in. poprzez nadesłanie: wyciągów lub wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające w jego gospodarstwie domowym za ostatnie cztery miesiące, kopii dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego w okresie do stycznia do kwietnia 2011 r. (sprecyzowano, że chodzi w szczególności o pełną wersję księgi przychodów i rozchodów, deklaracje VAT, raporty kasowe oraz aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych) oraz kserokopii zeznania podatkowego za ubiegły rok (zastrzeżono, że ten punkt wezwania dotyczy wnioskującego i pozostałych osób pozostających z nim gospodarstwie domowym), a także aktualnych dokumentów potwierdzających wskazane we wniosku zajęcia. Wykonując to wezwanie, nadesłano kserokopie: decyzji z dnia 19 kwietnia 2010 r. o wykreśleniu działalności gospodarczej skarżącego z ewidencji, zeznania podatkowego skarżącego za ubiegły rok (wykazano w nim przychód z działalności gospodarczej w kwocie 26.056,06 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 14.626,31 zł oraz dochód w kwocie 11.429,75 zł), potwierdzenia zameldowania (według niego skarżący jest zameldowany pod jednym adresem wspólnie z rodzicami, siostrą, jej małżonkiem i jej córką), a także dokumentów dotyczących rachunku bankowego skarżącego (w ich świetle na rachunku tym od stycznia bieżącego roku nie dokonano jakichkolwiek operacji) oraz obrazujących koszty utrzymania gospodarstwa domowego wraz z fragmentami wyciągu z rachunku bankowego jego siostry potwierdzającego opłacenie niektórych z tych kosztów. Pełnomocnik dodatkowo wyjaśnił m.in., że pomimo iż skarżący zamieszkuje z rodzicami i rodziną siostry, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci. Jak zaznaczył, "średnia wysokość opłat obciążających miesięcznie budżet domowy gospodarstwa domowego wynosi około 2500 zł miesięcznie", przy czym wydatki te pokrywa siostra wnioskodawcy. Skarżący wnosił już o przyznanie prawa pomocy w innej sprawie (sygn. akt I SA/Gl 631/10) i jego wniosek został częściowo uwzględniony – postanowieniem z dnia 20 września 2010 r. Sąd zwolnił go z wpisu od skargi w części przekraczającej 12.000 zł. Kwota ta została uiszczona. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając, także na wezwanie, niezbędną dokumentację źródłową. Niewątpliwie przy tym zwiększonej staranności procesowej można wymagać od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, którego aktywność i inicjatywa w gromadzeniu materiału dowodowego powinna polegać co najmniej na próbie dostarczenia tych dokumentów, o które wyraźnie wzywano. W niniejszej sprawie zatem strona nie wykazała, że powyższa przesłanka została spełniona, wykonując wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku w sposób wybiórczy. Zignorowano w szczególności tę część wezwania, która odnosiła się do osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie przedłożono zwłaszcza kopii zeznań podatkowych tych osób, wyciągów z rachunków bankowych, poza fragmentami wyciągu z rachunku siostry wnioskodawcy dotyczącymi opłacenia przez nią niektórych kosztów utrzymania, a także żadnego z kilku wymienionych w wezwaniu dokumentów obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej prowadzonej przez jego małżonkę. Nie przywołano też jakiejkolwiek przyczyny tego stanu rzeczy czy też okoliczności mogących choćby częściowo usprawiedliwiać taką postawę procesową. Podobnie, jak uczyniono to na gruncie wspomnianej wyżej innej sprawy skarżącego (sygn. akt I SA/Gl 631/10) podkreślić zatem wypada, że podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć sytuacji majątkowej osób trzecich pozostających z wnioskującym we wspólnym gospodarstwie domowym. Jest tak nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, iż treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Skoro bowiem wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy może on ponieść koszty postępowania, czy też nie. Uwaga ta w analizowanym stanie faktycznym dotyczy nie tylko małżonki skarżącego, z którą ta wspólnota ma z mocy prawa charakter najbardziej intensywny, i to nawet jeżeli w małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8), ale i jego siostry, mającej w praktyce utrzymywać i jego i jego rodzinę. Nie można tracić z pola widzenia rozstrzygnięcia podjętego w przedmiocie prawa pomocy w przywołanej innej sprawie wnioskodawcy i przesłanek, którymi kierował się Sąd w prawomocnym przecież postanowieniu z dnia 20 września 2010 r. W kontekście treści art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doniosłe znaczenie ma szczególnie fakt, iż okoliczności, które Sąd wziął wówczas pod uwagę, nie uległy zasadniczej zmianie: skarżący twierdził, iż zaprzestał działalności gospodarczej i dopiero na etapie sprzeciwu wniósł jakąkolwiek dokumentację dotyczącą jego małżonki. Sąd dysponował nadto bardziej aktualnymi dokumentami odnoszącymi się do zajęcia majątku skarżącego, ponieważ obecnie wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku nie zostało wykonane także i w tej części. Mimo to jednak Sąd uznał, że skarżący jest w stanie uiścić wpis w części przewyższającej znacząco wysokość wpisu w tej sprawie i kwota ta została wpłacona. Pełnomocnik, mając świadomość tego faktu, powinien zatem starać się dowieść, że sytuacja w gospodarstwie domowym wnioskodawcy uległa zmianie i że obecnie poniesienie kosztów sądowych, w mniejszej przecież wysokości, może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Brak jednak podstaw do takiej tezy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.