I SA/Gl 1711/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie : [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania; Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz.968 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia pana M.C. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...]r. Nr [...] o nie uznaniu zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego o Nr [...] wystawionego przez "A" SA Oddział w C., [...] C. Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowy tytuł wykonawczy obejmuje należność z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej w kwocie [...] zł plus odsetki za zwłokę. W celu wyegzekwowania tej należności, zawiadomieniem z dnia [...] 2005 r. zajęto rentę zobowiązanego w ZUS Oddział C., a jego kopię wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono panu M. C. w dniu [...] 2005 r. Po otrzymaniu tej korespondencji zobowiązany w dniu [...] 2005 r. wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne żądając jego wstrzymania wobec umorzenia dochodzenia prokuratorskiego z uwagi na brak przesłanek do przyjęcia, ze pan M.C. dokonywał kradzieży energii elektrycznej. Organ odwoławczy wskazał, że wierzyciel postanowienia z dnia [...] r. stwierdził, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest zasadny i wymagalny, pouczając jednocześnie dłużnika o prawie zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez wierzyciela. Zdaniem wierzyciela postanowienie o umorzeniu dochodzenia przez Prokuratora Rejonowego przesądzało jedynie o braku winy umyślnej dłużnika. Organ drugiej instancji zauważył, iż jeszcze przed wydaniem zaskarżonego zażaleniem postanowienia organu egzekucyjnego oddalającego zarzuty zobowiązanego, pan M. C. wnioskiem z dnia [...] r. zwrócił się do wierzyciela o ponowne rozpoznanie sprawy w kwestii stanowiska wierzyciela, w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela. Wierzyciel w postanowieniu wyrażającym jego stanowisko zawarł klauzulę o przysługującym stronie prawie do ponownego rozpatrzenia sprawy w razie jej niezadowolenia z postanowienia. Zobowiązany skorzystał z tej możliwości i zwrócił się do wierzyciela o ponowne rozpatrzenie sprawy czym spowodował, że pierwsze postanowienie wierzyciela nie było ostateczne. Oznacza to, zdaniem organu odwoławczego, że wydane przez organ egzekucyjny w dniu [...] r. postanowienie było przedwczesne, gdyż w tej sprawie wierzyciel nie rozstrzygnął ponownego wniosku pana M. C., a więc jego pierwotne postanowienie z dnia [...] r. na którym oparł swoje rozstrzygnięcie organ egzekucyjny, nie było ostateczne. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że do wydania zaskarżonego zażaleniem postanowienia doszło przed otrzymaniem ostatecznego stanowiska wierzyciela w kwestii zarzutów co skutkowało uchyleniem postanowienia organu egzekucyjnego w całości. W skardze na to rozstrzygnięcie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący pan M. C. podniósł, że zarówno Prokuratura Rejonowa w C., która umorzyła śledztwo w sprawie kradzieży energii elektrycznej jak i Sąd Rejonowy w C. [...] Wydział Grodzki utrzymując w mocy postanowienie Prokuratury Rejonowej stwierdziły brak danych uzasadniających podejrzenie popełnienia przez niego czynu zabronionego. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie wskazując, że organ egzekucyjny jest jedynie realizatorem zlecenia przeprowadzenia czynności egzekucyjnych na rzecz wierzyciela i musi on z nakazu art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podzielić swoim rozstrzygnięciem stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów. Podkreślił, że organ egzekucyjny nie posiada ani uprawnień ani kompetencji do kwestionowania działań przynależnych wierzycielom oraz, że zaskarżone rozstrzygnięcie miało charakter kasacyjny. Poinformował, że ponownie kwestię zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne rozstrzygnięto postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia [...] r. po otrzymaniu pisma wierzyciela z dnia [...] 2005 r., w którym w pełni podtrzymał treść swojego postanowienia z dnia [...] r. Na ponowne postanowienie organu egzekucyjnego pan M. C. nie wniósł już zażalenia. W piśmie z dnia [...] 2006 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymał złożoną skargę zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisu art. 3 § 1, art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych oraz art. 57 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne, gdyż nie istniał obowiązek po stronie skarżącego do zapłaty kwoty objętej tytułem, ponieważ skarżący nie popełnił czynów będących podstawą wystawienia tytułu i prowadzenia egzekucji, naruszenia przepisu art. 7 i 8 kpa poprzez załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, a także nie prowadzenie postępowania wyjaśniającego w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego jako naruszającego prawo i interes prawny skarżącego ewentualnie stwierdzenie wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego nie uiszczonych przez skarżącego. W uzasadnieniu zajętego stanowiska pełnomocnik skarżącego stwierdził, że organ drugiej instancji po zapoznaniu się z aktami sprawy winien uchylić postanowienie i umorzyć postępowanie, gdyż nie można prowadzić egzekucji mając orzeczenie organów ścigania oraz sądu i tym samym polegać na stanowisku wierzyciela niczym nie popartym. Dysponując orzeczeniem Prokuratora Rejonowego i Sądu Rejonowego co do braku danych uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego przez skarżącego oraz brak znamion czynu zabronionego ( kradzieży energii elektrycznej ) Dyrektor Izby Skarbowej jako organ nadzoru winien uchylić postanowienie i umorzyć postępowanie w sprawie. Pełnomocnik skarżącego poinformował, że roszczenie objęte tytułem wykonawczym zostało wyegzekwowane a zajęcie z dnia [...] 2005 r. uchylone. Odpowiadając na powyższe pismo Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał argumenty zaprezentowane w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się uzasadniona aczkolwiek z przyczyn w niej nie wskazanych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sąd oceniając zaskarżony akt rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy zauważyć, że zaskarżone rozstrzygnięcie kasacyjne wydane zostało w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego o nie uznaniu zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela nie będącego jednocześnie organem egzekucyjnym. Poza sporem było, że tytuł wykonawczy wystawiony został w dniu [...] 2005 r. i zawierał wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji przedmiotowej należności. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu listem poleconym w dniu [...] 2005 r. ([...] dzień roboczy ). Natomiast zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgłoszone zostały w piśmie zobowiązanego z dnia [...] 2005 r., ([...] dzień roboczy ) a więc po upływie 7 dniowego terminu do dokonania tej czynności. Okoliczność ta umknęła uwadze tak organowi egzekucyjnemu jak i organowi odwoławczemu. Zgodnie z treścią art. 32 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, który powinien zawierać pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego ( art. 27 § 1 pkt 9 cytowanej ustawy ). Uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego. Jeżeli pomimo uchybienia terminu organ egzekucyjny rozpoznał zarzuty, to stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego mającego zastosowanie w niniejszym postępowaniu ( art. 17 § 1 ustawy egzekucyjnej ), organ wyższego stopnia ( odwoławczy ) rozpoznając zażalenie na postanowienie o rozpatrzenie zarzutów uchyla postanowienie i umarza postępowanie w tym zakresie. W takim przypadku nie ma bowiem podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu ( tak wyrok NSA z dnia 24 października 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 712/99 ). Skoro w niniejszej sprawie zobowiązany wnosząc zarzuty uchybił ustawowemu 7 dniowemu terminowi organ odwoławczy uchylając zaskarżone zażaleniem postanowienie nie mógł przekazać sprawy do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu pierwszej instancji lecz zobligowany był do umorzenia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Wydając będące przedmiotem skargi postanowienie organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd nie odniósł się do zarzutów skargi dotyczących zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jego przedmiotu czy naruszenia zasad opisanych w art. 7 i 8 k.p.a. Sąd nie może jednak uznać za słuszny poglądu organu odwoławczego jakoby organ egzekucyjny był jedynie realizatorem zlecenia przeprowadzenia czynności egzekucyjnych na rzecz wierzyciela. W każdym przypadku organ egzekucyjny musi badać z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej w zakresie wskazanym w art. 29 ustawy egzekucyjnej stosując przewidziany w nim środek. Powinien więc rozważyć czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej a przede wszystkim czy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, podlega egzekucji administracyjnej. Okoliczności te wymagają badania jeszcze przed przystąpieniem do egzekucji, a ich stwierdzenie obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o zwrocie tytułu wykonawczego wierzycielowi. Przedmiotowy tytuł wykonawczy nie zawiera imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego ( rubryka 82 ) co narusza przepis art. 27 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej. Jednakże z uwagi na uchybienie terminu zgłoszenia zarzutów okoliczność ta nie podlegała ocenie w niniejszym postępowaniu. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. C ustawy p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku oraz na mocy art. 200 tej ustawy zasądził na rzecz strony skarżącej koszty postępowania sądowego w tym koszty zastępstwa procesowego.