I SA/Gl 1716/20
WyrokWSA w Gliwicach2021-03-11
Skład orzekający: Adam Nita, Wojciech Gapiński, Monika Krywow
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. utrzymujące w mocy decyzję o niezasadności zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłat abonamentowych RTV może zostać uchylone z powodu nieskutecznego doręczenia upomnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia jest zasadny, ponieważ doręczenie w trybie zastępczym na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. nie spełniło wszystkich wymogów formalnych, w szczególności brakowało potwierdzenia odbioru i wymaganych zawiadomień. Wobec tego postanowienie organu egzekucyjnego utrzymujące w mocy wcześniejsze postanowienie o niezasadności zarzutów zostało uchylone.Stan faktyczny
Skarżąca B.M. była zobowiązana do uiszczania opłat abonamentowych RTV na podstawie tytułu wykonawczego wydanego przez Dyrektora COF Poczty Polskiej S.A. W toku postępowania egzekucyjnego zgłosiła zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku, przedawnienia należności oraz braku doręczenia upomnienia. Organ egzekucyjny utrzymał w mocy swoje postanowienie uznające zarzuty za niezasadne. Skarżąca zaskarżyła to postanowienie do WSA w Gliwicach.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. i zasądził od Poczty Polskiej S.A. na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita, Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Asesor WSA Monika Krywow, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej - Wierzyciel, Dyrektor COF) postanowieniem z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. – dalej k.p.a.); art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689 z późn. zm. – dalej u.o.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez B.M. (dalej – Skarżąca, Zobowiązana), utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] nr [...], mocą którego uznano za nieuzasadnione zarzuty: nieistnienia dochodzonego obowiązku, przedawnienia zaległości oraz braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanej upomnienia, które wniesiono na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na podstawie tytułu wykonawczego Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] nr [...].
Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dyrektor COF wydał w dniu [...] tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący nieuiszczone opłaty abonamentowe RTV. Na jego podstawie Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej – Naczelnik US) prowadzi wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne, w toku którego zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] zajął wierzytelności Zobowiązanej z rachunku bankowego w A S.A. Dokument ten wraz z odpisem wskazanego tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanej w dniu [...].
Pismem z dnia 25 maja 2020 r. Skarżąca złożyła zarzuty w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz wniosła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W jego treści Zobowiązana w pierwszej kolejności podniosła, że dochodzone opłaty abonamentowe nie są wymagalne, ponieważ nie została powiadomiona o nadaniu indywidualnego numeru indentyfikacyjnego. Ponadto stwierdziła, że w obecnym miejscu zamieszkania nie dokonywała zgłoszenia odbiornika RTV. Skarżąca wyraziła również pogląd o przedawnieniu należności za okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 listopada 2019 r. W niniejszym piśmie wskazano także, że nie zostało doręczone Skarżącej upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku zapłaty z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Końcowo Skarżąca zauważyła, że wnioskiem z dnia 25 maja 2020 r. wystąpiła do KRRiT o umorzenie opłat abonamentowych. Zatem, w jej ocenie, zaistniała przesłanka z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Dlatego też wniosła o wstrzymanie i zawieszenie egzekucji do czasu wydania decyzji w sprawie zaległości przez KRRiT.
Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie wniesionych zarzutów.
Jednocześnie Naczelnik US pismem z dnia 1 czerwca 2020 r. zwrócił się do Poczty Polskiej S.A. o zajęcie stanowiska w przedmiocie zarzutów.
Odpowiadając na to wezwanie Wierzyciel postanowieniem z [...] orzekł o niezasadności zarzutów w postaci: nieistnienia dochodzonego obowiązku, przedawnienia należności z tytułu opłat abonamentowych oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia.
W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wyjaśniono, że zarzut określony przez Zobowiązaną jako brak wymagalności obowiązku, został zakwalifikowany jako zarzut nieistnienia obowiązku. Do takiego wniosku doprowadziła organ ocena argumentów przywołanych przez Skarżącą dla wykazania zasadności tego zarzutu. Wskazano również, że o braku wymagalności obowiązku decyduje inna kategoria zdarzeń niż wskazana w uzasadnieniu do wniesionego zarzutu (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.)
Następnie stwierdzono, iż ustawa o opłatach abonamentowych nakłada na posiadaczy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych obowiązek rejestrowania używanych odbiorników oraz uiszczania opłat abonamentowych począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych trwa do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania. Brak dopełnienia czynności formalno-prawnych skutkuje naliczaniem kwot abonamentu za kolejne miesiące.
Wierzyciel stwierdził, że na imię i nazwisko Skarżącej zgłoszona została rejestracja odbiornika RTV pod adresem: W., ul. [...], a następnie dokonano aktualizacji danych adresowych (W., ul. [...]). Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika i służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Jak stwierdził Dyrektor COF, w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342 – dalej rozporządzenie z 2007 r.) został nadany Skarżącej indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Zawiadomienie w tej kwestii zostało wysłane do Zobowiązanej w dniu 18 sierpnia 2008 r. i nie odnotowano jego zwrotu. Zaznaczono przy tym, że rozporządzenie z 2007 r. nie wymaga jego doręczenia. Zaznaczono także, że ma ono jedynie charakter informacyjny. Sam obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika z art. 5 ust. 1 u.o.a., co według Dyrektora COF, stanowi podstawę do przyjęcia stanowiska, że nawet jego nieotrzymanie nie zwalnia ze wspomnianej powinności.
Wobec powyższego, zdaniem Wierzyciela, okoliczności podniesione w piśmie z dnia 25 maja 2020 r. nie uzasadniają twierdzenia o nieistnieniu obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych.
W zakresie zarzutu przedawnienia należności Wierzyciel wyjaśnił, że opłaty abonamentowe są opłatami, o których mowa art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm. – dalej o.p.). Z tego też względu, w myśl art. 70 § 1 o.p., ich przedawnienie następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin ich płatności. Wskazano następnie, że wobec zastosowania skutecznego środka egzekucyjnego doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 4 o.p.). W tej sytuacji Dyrektor COF uznał, iż nie uległo przedawnieniu roszczenie dotyczące opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015 r. do listopada 2019 r., które zostały objęte tytułem wykonawczym o nr [...] z dnia [...].
Za niezasadny uznano również zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Stwierdzono bowiem, że w dniu 9 grudnia 2019 r. wysłano na adres zameldowania Zobowiązanej upomnienie nr UP [...]. Zostało ono, jak twierdzi Dyrektor COF, doręczone Skarżącej w dniu [...] w trybie zastępczym (art. 44 § 4 k.p.a.).
Dyrektor COF podniósł, że wbrew twierdzeniu Zobowiązanej, KRRiT nie potwierdziła wpływu wniosku o umorzenie dochodzonych zaległości z tytułu opłat abonamentowych. Zaznaczono także, że Naczelnik US zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.
W zażaleniu z dnia 12 sierpnia 2020 r. Zobowiązana zakwestionowała postanowienie pierwszoinstancyjne. Wskazała w nim – po uzyskaniu informacji, że sprawa dotyczy dawnego miejsca zamieszkania, tj. W. ul. [...] – że odbiornik RTV został wyrejestrowany jeszcze przed 2008 r. Skarżąca stwierdziła, że nie pamięta dokładnej daty dokonania tej czynności, ale w związku z tym faktem od ponad 12 lat nie opłaca abonamentu RTV. Zwróciła także uwagę, że nie posiada dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV, gdyż żaden przepis nie wymaga bezterminowego przechowywania wspomnianego dokumentu.
Po rozpatrzeniu natomiast zażalenia Skarżącej, ostatecznym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...]. Wierzyciel podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w poprzednim rozstrzygnięciu. W uzasadnieniu posłużono się tymi sami twierdzeniami, które prezentowane były we wcześniejszym postanowieniu.
W skardze z dnia 18 listopada 2020 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Zobowiązana wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora COF z dnia [...] oraz postanowienia go poprzedzającego, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zarzuciła jednocześnie naruszenie:
– art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez prowadzenie egzekucji pomimo nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym;
– art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. poprzez uznanie, że istnieje obowiązek rejestracji odbiornika RTV i w tej sytuacji istnieje obowiązek uiszczania opłat abonamentowych;
– art. 5 ust. 1 u.o.a. poprzez uznanie, że mimo braku dowodu rejestracji odbiornika RTV istnieje obowiązek uiszczania opłat abonamentowych;
– § 5 ust. 1 rozporządzenia z 2007 r. poprzez uznanie, że pomimo utraty mocy imiennej książeczki abonamentowej i braku doręczenia indywidualnego numeru identyfikacyjnego istnieje dowód rejestracji odbiornika RTV;
– § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2007 r. poprzez uznanie, że pomimo skierowania informacji o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego na nieprawidłowy adres doszło do skutecznego powiadomienia abonenta o nadaniu numeru.
W jej uzasadnieniu powtórzono argumentację, która została zaprezentowana w piśmie z dnia 1 czerwca 2020 r., jak również w zażaleniu. Ponadto podkreśliła, że Wierzyciel nie wykazał, że dokonano rejestracji odbiornika RTV.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia uznać należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że na mocy art. 1 i art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070 z późn. zm. – dalej ustawa zmieniająca) z dniem 30 lipca 2020 r. znowelizowano m.in. art. 33 u.p.e.a., jak również art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. – p.p.s.a.). Analiza przepisów intertemporalnych, w tym art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, doprowadziła do wniosku, iż w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzemieniu sprzed nowelizacji. Wspomniany art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi bowiem, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Wspomniany znowelizowany art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. umożliwia wniesienie skargi na każde postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W poprzednim stanie prawnym niedopuszczalne było natomiast zaskarżenie postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których było stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. O reżimie w jakim ma być rozpatrywana skarga na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym decyduje data jej złożenia. Mianowicie w myśl art. 25 ustawy zmieniającej do postępowań sądowych w sprawach dotyczących postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających, wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 7 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem skoro skarga w niniejszej sprawie pochodzi z 18 listopada 2020 r., a więc złożona została po 30 lipca 2020 r. (data wejście w życie znowelizowanego art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.), to podlega ona rozpatrzeniu przez sąd administracyjny.
Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie o uznaniu za niezasadne zarzuty zgłoszone przez Skarżącą na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na podstawie tytułu wykonawczego Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] nr [...].
Przechodząc do dalszych rozważań stwierdzić należy, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a.;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:
1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje (wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie obowiązku) lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny lub, że egzekucja z innych powodów nie jest dopuszczalna;
2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 1 pkt 3–4, 6–7, 9–10 u.p.e.a.);
3) poddaje pod wątpliwość celowość wszczęcia egzekucji lub zastosowania danego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 5 i 8 u.p.e.a.).
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem w rozpatrywanym przypadku organ egzekucyjny obowiązany był uzyskać stanowisko Wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.
W przedmiotowej sprawie Skarżąca podniosła zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. Zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku (pkt 1) Zobowiązana oparła na dwóch aspektach. W pierwszej kolejności podniosła, że skoro nie zostało jej doręczone zawiadomienie o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego, to ustała powinność regulowania opłaty abonamentowej. Następnie Skarżąca wskazała, że w obecnym miejscu zamieszkania nie zgłaszała korzystania z odbiornika RTV. W ramach zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podniosła również, że dochodzone opłaty abonamentowe uległy przedawnieniu. Zauważyć należy, że Zobowiązana w piśmie z dnia 25 maja 2020 r. zakwestionowała wymagalność opłat abonamentowych. Zgodzić się jednak należy z organem podatkowym, że posłużenie się przez Skarżącą terminem "wymagalności" nie służyło odwołaniu się do okoliczności określonych w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Analiza uzasadnienia zarzutów prowadzi bowiem do jednoznacznego wniosku, że Skarżąca neguje istnienie obowiązku. Jak zaznaczono wcześnie Zobowiązana sformułowała również zarzut nie otrzymania upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
W zażaleniu oraz skardze Zobowiązana umotywowała dodatkowo zarzut nieistnienia obowiązku tym, że przed 2008 r. poinformowała Wierzyciela o zaprzestania użytkowania odbiornika RTV, a ponadto wskazała, że nie przedstawiono żadnych dowodów na potwierdzenie dokonania rejestracji tego rodzaju urządzenia. Okoliczności te nie mogą być jednak przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia, gdyż podniesione zostały na etapie postępowania zażaleniowego, a więc z uchybieniem terminu wynikającego z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (po upływie 7 dni liczonych od daty doręczenia tytułu wykonawczego). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych, po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (zob. wyroki NSA: z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 2615/10, Lex nr 1410622; z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II FSK 1441/10, Lex nr 1424264). Zatem upływ siedmiodniowego terminu powoduje niemożność uzupełnienia przez zobowiązanego zarzutów złożonych w terminie, jak i powołania ich nowych podstaw prawnych lub faktycznych. Także podniesienie zarzutu dopiero w postępowaniu zażaleniowym, czy też przed sądem administracyjnym czyni go spóźnionym (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2020 r. sygn. akt ISA/Gl 1005/19, Lex nr 2775861).
Przechodząc do rozważań nad zagadnieniem nieistnienia obowiązku podnieść należy, że na imię i nazwisko Skarżącej zgłoszono odbiornik RTV i dotyczyło to nieaktualnego obecnie jej miejsca zamieszkania. Zobowiązana zauważa wprawdzie, że nie przedstawiono dokumentu potwierdzającego dokonanie owej rejestracji, lecz jednocześnie nie zaprzecza temu faktowi. Dodatkowo negując obowiązek uiszczania abonamentu powołuje się na okoliczność poinformowania Wierzyciela o zaprzestaniu użytkowania odbiornika RTV, co również przemawia za tym, że taka rejestracja miała miejsce. Zrodziło to więc obowiązek Skarżącej do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (zob. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3012/17, Lex nr 2479090).
Tymczasem zgodzić się należy z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązana wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), winna przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok NSA z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 928/18, Lex nr 2645539). Zatem na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (zob. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 837/18, Lex nr 2693760). Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać dokument jego wyrejestrowania w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieorganiczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 481/15, Lex nr 1926279). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał.
Wskazać należy także na jeszcze jedne jeden aspekt. Mianowicie przepisy dotyczące trybu rejestracji odbiorników RTV wskazują na obowiązek informowania właściwej jednostki o zaprzestania użytkowania odbiornika RTV (wyrejestrowania), a także na obowiązek zawiadomienia operatora o zmianie adresu zamieszkania. Wynika to odpowiednio z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), zgodnie z którym użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników (akt ten obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.). W okresie wcześniejszym obowiązek ten wynikał z:
– § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) – akt obowiązywał w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.;
– § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 141, poz. 1190) – akt ten obowiązywał od 29 lipca 2005 r. do 12 grudnia 2007 r.;
– § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) – akt obowiązywał od 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r.
W tym kontekście zasadnym jest więc stanowisko, że zbycie nieruchomości, na której użytkowany był zarejestrowany odbiornik RTV i brak rejestracji odbiornika RTV w nowym miejscu zamieszkania nie jest okolicznością, która zwalnia z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Taki skutek wywołuje natomiast wyrejestrowanie takiego odbiornika. Warunkiem koniecznym dla wykazania nieistnienia obowiązku, w tym przypadku powinności uiszczania opłaty abonamentowej, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego dokonanie wspomnianej czynności. Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na podmiocie, który wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki procesowe, a więc na zobowiązanym. Skoro Skarżąca nie legitymuje się takim dowodem, to Wierzyciel prawidłowo przyjął niezasadność zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W tej sytuacji Wierzyciel zasadnie dochodzi wymagalnych opłat abonamentowych.
Zobowiązana twierdzi także, że nie zostało jej doręczone "Zawiadomienie o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych". Stwierdziła w tym zakresie, iż wspomniany dokument skierowany został na nieaktualny adres.
Zagadnie nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Z treści przywołanych przepisów nie wynika, aby doręczenia powiadomienia dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności Poczty będącej operatorem wyznaczonym (wcześniej publicznym), który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego. Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się przez operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (zob. wyroki NSA: z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 913/15, Lex nr 2141379; z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1297/15, Lex nr 2205628; z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2262/15, Lex nr 2432993; z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt I GSK 1518/19, Lex nr 3015347).
Zatem brak zwrotnego potwierdzenia doręczenia zawiadomienia o nadaniu Skarżącej indywidulanego numeru identyfikacyjnego nie świadczy o nieskuteczności tej czynności. Dodać należy, że po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Zatem sporny obowiązek nie przestał istnieć z uwagi na wejście w życie przepisów rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV. Podnosząc nieistnienie obowiązku uiszczenia opłat Skarżąca powinna wykazać wyrejestrowanie tego odbiornika czego nie uczyniła (zob. wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt I GSK 2271/18, Lex nr 2596734).
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut przedawnienia dochodzonych zaległości z tytułu nieuiszczonych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015 r. do listopada 2019 r. Rozważania w tej materii należy rozpocząć od tego, że należności z tytułu abonamentu RTV mają charakter publicznoprawny a nie cywilnoprawny, bowiem obowiązek ich uiszczania wynika z ustawy, a nie ma charakteru umownego. Tak więc na podstawie art. 2 § 2 o.p., do przedawnienia opłat abonamentowych stosować należy art. 70 § 1 o.p., zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności (zob. wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 1668/19, Lex nr 3007500). Oznacza to, że najstarsze zaległości z 2015 r. uległyby przedawnieniu dopiero z upływem 31 grudnia 2020 r. W niniejszej sprawie na podstawie zawiadomienia Naczelnika US z dnia [...] dokonano zajęcia rachunku bankowego, w efekcie czego stosownie do art. 70 § 4 o.p. doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia. Oznacza to, że od daty dokonania tej czynności egzekucyjnej termin przedawnienia biegnie na nowo.
Reasumując niezasadny okazał się zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).
Ostatni zarzut Skarżącej związany jest z brakiem doręczenia jej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Wskazać przyjdzie w tym względzie, że według organu obowiązkowi temu uczyniono zadość. Mianowicie, jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu, w dniu [...] na aktualny adres Zobowiązanej została wyekspediowana przesyłka zawierająca wspomniany dokument, która w dniu [...] została jej doręczona w trybie art. 44 k.p.a.
Nie można jednak zgodzić się z organem, że doszło do skutecznego doręczenia wskazanego upomnienia na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. Argumentując to stanowisko wskazań przyjdzie, że stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w postępowaniu tym znajduje zastosowanie m.in. art. 44 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 1288/17, Lex nr 2777673). W konsekwencji dopuszcza się fikcję prawną doręczenia upomnienia w warunkach określonych w art. 44 § 4 k.p.a. Ze względu jednak na doniosłe skutki, jakie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wiążą z faktem doręczenia dłużnikowi upomnienia, jak również z uwagi na okoliczność, że zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, przepis art. 44 k.p.a. powinien być interpretowany w sposób ścisły, co oznacza, że nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości, co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, że przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie doręczona.
Domniemanie skuteczności doręczenia dokonywanego w trybie art. 44 k.p.a. zdeterminowane jest łącznym spełnieniem określonym nim przesłanek. Po pierwsze, niemożnością doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Po drugie, pozostawieniem przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym i dwukrotnego umieszczenia zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Po trzecie, upływem czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej oraz udokumentowaniem powyższego w materiale dowodowym sprawy, zwłaszcza zaś w tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki (zob. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 2171/19, Lex nr 3044842).
Analiza przesyłki z dnia 9 grudnia 2019 r. wskazuje, że nie jest ona opatrzona w druk "Zwrotnego potwierdzenia doręczenia". Natomiast sama koperta oprócz niezbędnych danych dla nadania korespondencji (wskazania adresata i nadawcy) zawiera adnotacje: "Awizowano w UP W." – [...] i "Zwrot nie podjęto w terminie - [...]." Oznacza to, że nie zawiera on wszystkich wymaganych prawem informacji. Otóż brak jest oznaczenia miejsca pozostawienia zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, co wymagane jest na podstawie art. 44 § 2 k.p.a. Ponadto nie sporządzono zapisu o dacie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Wobec powyższego nie można przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia upomnienia Zobowiązanej w warunkach art. 44 k.p.a. W konsekwencji uznać należy, że zarzut Skarżącej wywiedziony na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. jest zasadny.
Mając to na względzie Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. – dalej p.p.s.a), zobowiązując organy aby uwzględniły przedstawione powyżej stanowisko.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 oraz art. 210 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 100 zł złożył się uiszczony wpis, ponieważ Skarżąca działająca osobiście nie wykazała innych wydatków niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło