I SA/Gl 172/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Bożena Suleja, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie ustalenia M. K. (dalej: skarżący lub podatnik) podatku od nieruchomości za rok 2012 w kwocie [...] zł (za miesiące od lutego do grudnia) i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. SKO wskazało, że organ podatkowy I instancji do podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości przyjął grunty pozostałe - inne tereny zabudowane o powierzchni [...] m2. W odwołaniu od tej decyzji organu I instancji pełnomocnik podatnika zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 120 O.p. i 122 O.p., poprzez nierozpatrzenie w sposób wszechstronny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji złożonej w sprawie dokumentacji obiektu świadczącej o jego przeznaczeniu wyłącznie na cele mieszkalne i w konsekwencji wydanie nieprawidłowej decyzji. Kolegium uznało, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, ale z innych powodów niż wskazane w odwołaniu. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych dalej: (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz.613 ze zm., dalej: u.p.o.l.) decyzja w sprawie podatku od nieruchomości od osób fizycznych jest decyzją ustalającą. Zobowiązanie podatkowe powstaje zatem w myśl przepisu art. 21 § 1 pkt 2 O.p. - z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość zobowiązania. Bezsporne jest więc, iż do konkretyzacji obowiązku podatkowego dochodzi w drodze postępowania podatkowego wszczętego przez właściwy organ podatkowy z urzędu lub na żądanie strony zakończonego wydaniem decyzji ustalającej. Stosownie do treści przepisu art. 165 § 1 O.p. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia (art. 165 § 2 O.p.), a datą wszczęcia jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania (art. 165 § 4 O.p.). Natomiast datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu (art. 165 § 3 O.p.). Przepisem, który umożliwia organom podatkowym wydanie decyzji z pominięciem procedury wszczynania postępowania w formie postanowienia i doręczania tego postanowienia stronie jest przepis art. 165 § 5 O.p., zgodnie z którym przepisów dotyczących wszczęcia postępowania z urzędu nie stosuje się do postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami są ustalane corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie (art. 165 § 5 pkt 1 O.p.). SKO stwierdziło, że w rozpatrywanym przypadku przepis art. 165 § 5 O.p. nie mógł znaleźć zastosowania, ponieważ stan faktyczny dotyczący opodatkowanego przedmiotu zmienił się (zawiadomienie o zmianie w ewidencji gruntów i budynków z dnia 14 marca 2012 r., zmiana nr [...]). Organ podatkowy winien był zatem bezwzględnie zastosować się do regulacji przewidzianych w treści art. 165 § 1 i 2 O.p., tj. wydać postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego w celu ustalenia podatku od nieruchomości za dany rok podatkowy. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że w przedmiotowej sprawie postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone niezgodnie z zasadami Ordynacji podatkowej. Skoro bowiem w sprawie nie toczyło się żadne postępowanie podatkowe, a pierwszą czynnością spośród tych, które uregulowano w dziale IV Ordynacji podatkowej (postępowanie podatkowe), była decyzja wymiarowa, to doszło do naruszenia zasad ogólnych zawartych w rozdziale 1 tego działu, w przepisach art. 120-123. Organ I instancji działał więc wbrew przepisom prawa (art. 120 O.p. w zw. z art. 165 § 2 O.p.). W skardze na decyzję SKO, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącego zarzucił: naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 120 O.p. i 122 O.p., poprzez nie rozpatrzenie w sposób wszechstronny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności nie uwzględnienie przy wydawaniu decyzji złożonej w sprawie dokumentacji świadczącej o przeznaczeniu wyłącznie na cele mieszkalne oraz stanu prawnego dotyczącego niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym zapisów w miejskiej ewidencji gruntów i budynków jak również dokumentacji sprawy toczącej się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach o sygn. akt II SA/GI 1432/14 i w konsekwencji wydanie nieprawidłowej decyzji. Stawiając powyższy zarzut pełnomocnik skarżącego wniósł o: 1. zmianę decyzji w zaskarżonym zakresie, ewentualnie: 2. uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że zarówno organ odwoławczy jak i organ I instancji wydając decyzje naruszyły przepisy prawa, gdyż oparły je na treści zapisów w miejskiej ewidencji gruntów i budynków, które są niezgodne ze stanem faktycznym i zostały wprowadzone do tej ewidencji z rażącym naruszeniem prawa. Dlatego też nie mogą stanowić prawnej podstawy wydanych decyzji aż do czasu ich prawnego uregulowania. W takiej sytuacji prawnej, zdaniem pełnomocnika skarżącego, organ odwoławczy powinien zawiesić postępowanie do czasu uregulowania prawnego zapisów w ewidencji a nie wydawać decyzję honorującą kwestionowane przez skarżącego zapisy w ewidencji. Tym bardziej, że SKO w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r., nr [...] wskazało na nieprawidłowości we wprowadzeniu zapisów do ewidencji i nie uwzględniło tych faktów wydając wadliwą decyzję. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. SKO dodatkowo wskazało, że decyzję kasacyjną organ może wydać tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki wymienione w przepisie art. 233 § 2 O.p., tj. wówczas, gdy organ I instancji albo w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadzone postępowanie nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie brak jest podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy art. 229 O.p. czyli przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego. W rozpatrywanej sprawie postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone niezgodnie z zasadami Ordynacji podatkowej. W sprawie nie toczyło się żadne postępowanie podatkowe, a pierwszą czynnością spośród tych, które uregulowano w dziale IV Ordynacji podatkowej (postępowanie podatkowe), była decyzja wymiarowa. Doszło więc do naruszenia zasad ogólnych zawartych w rozdziale 1 tego działu, w przepisach art. 120-123 O.p. Organ I instancji działał wbrew przepisom prawa (art. 120 O.p. w zw. z art. 165 § 2 O.p.) - nie był w stanie prowadzić postępowania według wymogów przepisu art. 121 O.p., jeżeli go w ogóle nie prowadził, nie mógł też podjąć wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 122 O.p.) oraz nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu podatkowym (art. 123 § 1 O.p. oraz art. 200 O.p.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja/postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzja w sprawie podatku od nieruchomości od osób fizycznych jest decyzją ustalającą (art. 6 ust. 7 u.p.o.l.) Zobowiązanie podatkowe powstaje zatem w myśl przepisu art. 21 § 1 pkt 2 O.p. z dniem doręczenia stronie decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość zobowiązania. Decyzja ustalająca (wymiarowa) ma charakter konstytutywny z uwagi na to, że tworzy nowy stosunek prawny. Jej doręczenie skutkuje powstaniem nowego zobowiązania podatkowego. Wydanie decyzji ustalającej z reguły wiąże się z przeprowadzeniem postępowania podatkowego. Jedynie w przypadku corocznego ustalania zobowiązań podatkowych, przy niezmienionym stanie faktycznym (np. podatek od nieruchomości płacony przez osoby fizyczne) nie wszczyna się postępowania podatkowego (art. 165 § 5 O.p.). W rozpoznawanej sprawie uległ zmianie stan faktyczny w porównaniu do roku poprzedniego. Zmiana dotyczyła osoby użytkownika wieczystego działki nr [...]. W dniu 13 stycznia 2012 r. aktem notarialnym M. K. darował M. K. cały swój udział wynoszący ½ w prawie użytkowania wieczystego gruntu o powierzchni [...] m2 (działka o nr [...]). Tak więc zmieniła się osoba podatnika i organ podatkowy zgodnie z art. 165 § 1 O.p. obowiązany był wszcząć postępowanie podatkowe z urzędu. Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia (art. 165 § 2 O.p.), a datą wszczęcia jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania (art. 165 § 4 O.p.). W rozpoznawanej sprawie nie mógł mieć zatem zastosowania art. 165 § 5 O.p., który przewiduje odstępstwo od zasady wszczynania postępowania z urzędu w formie postanowienia. Zatem postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone niezgodnie z zasadami Ordynacji podatkowej. Postępowanie to nie zostało formalnie wszczęte. W ten sposób zostały naruszone ogólne zasady postępowania podatkowego: zasada legalizmu i praworządności, uregulowana w art. 120 O.p. postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), udzielania informacji (art. 121 § 2 O.p.), prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania (art. 123 § 1 O.p.). Zasadnie zatem organ odwoławczy wydał decyzje kasacyjną w oparciu o treść art. 233 § 2 O.p. Zaskarżona decyzja organu podatkowego I instancji musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego z uwagi na stwierdzone naruszenie prawa procesowego. Z uwagi na charakter decyzji organu odwoławczego bezprzedmiotowe stało się natomiast odnoszenie się do pozostałych argumentów pełnomocnika skarżącego, zawartych w skardze. Reasumując zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana zgodnie z prawem. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).