I SA/Gl 172/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) przyznać skarżącemu radcę prawnego; 2) w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z dnia 19 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę L. R. wskazaną w rubrum niniejszego orzeczenia. W ramach urzędowego formularza PPF z dnia 7 sierpnia 2017 r. skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W jego uzasadnieniu wskazał, że stopień skomplikowania sprawy, kumulacja kilkunastu postępowań przed Sądem oraz brak środków finansowych są wystarczającymi powodami dla których jego wniosek jest zasadny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznał, że we wspólnym gospodarstwie domowym (dom o pow. 125 m2 o wartości 150 tys. złotych) pozostaje wyłącznie z żoną. Za wyjątkiem wspomnianej nieruchomości nie posiada żadnego majątku. Łączny dochód rzeczonego gospodarstwa stanowi kwotę 2.610,00 zł netto. Do miesięcznych opłat skarżący zaliczył należności z tytułu mediów w kwocie około 600 zł i "opłata za mieszkanie około 200 zł." Pismem z dnia 21 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia ww. wniosku poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżący nadesłał plik dokumentów źródłowych oraz kopię formularza PPF, który złożył uprzednio w postępowaniu sądowym w sprawie III SA/Gl 1413/07. W oparciu o rzeczone dokumenty ustalono, co następuje. Skarżący posiada ograniczone możliwości zarobkowe z uwagi na to, że jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Stan zdrowia powoduje, iż musi on przyjmować lekarstwa (taki stan rzeczy wynika z karty wypisowej ze szpitala), których miesięczny koszt nie został w tej sprawie udokumentowany, ani oszacowany. Z kolei miesięczny dochód skarżącego wynosi w chwili obecnej około 1.410,00 zł netto, jego żona otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 1.196,09 zł netto. Stałe miesięczne udokumentowane wydatki, obliczone na podstawie wyciągów z rachunku bankowego oraz kopii potwierdzeń wpłat, stanowią łącznie kwotę około 844 zł (w tym należności za zużycie gazu, energii elektrycznej i wody, rata kredytu oraz należność z tytułu usług telekomunikacyjnych, opłata za gospodarowanie odpadami i podatek od nieruchomości). Ustalono nadto, że mocą postanowienia z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie III SA/Gl 1413/07 zwolniono skarżącego od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego adwokata. Wypada jednakże zaznaczyć, że orzeczenie zapadło w innym stanie faktycznym, wszak skarżący był wówczas osobą bezrobotną. W innej sprawie o sygn.. akt III SA/Gl 111/15, mocą postanowienia z dnia 1 czerwca 2015 r., Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym albowiem nie wykazał "w sposób wyczerpujący i rzetelny całokształtu swojej aktualnej sytuacji majątkowej." Zarzucono mu wówczas przede wszystkim to, że nie wykazał miesięcznych obciążeń jego gospodarstwa domowego. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Z treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. radcę prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 P.p.s.a.). Co znamienne, wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zasady, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Oceniając wniosek skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki uznano, że zasługuje on na częściowe uwzględnienie. Przyjęto, że w świetle oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zasługuje na to aby wobec niego zastosować prawo pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika procesowego. Ustalono bowiem, że skarżący będzie w stanie partycypować w kosztach sądowych, które na tym etapie postępowania sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem oraz wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej. W sumie obie pozycje zamykają się w kwocie 200 zł. Konkluzja referendarza wynika przede wszystkim z zestawienia dochodów gospodarstwa domowego skarżącego (po pomniejszeniu o niezbędne wydatki) z szacowanymi kosztami postępowania sądowego. Przyjęto, że powstała w ten sposób nadwyżka w budżecie domowym pozwoli skarżącemu partycypować w kosztach sądowych. Wypada jeszcze w tym miejscu zaakcentować, że bilansując gospodarstwo domowe skarżącego zwrócono uwagę także na to, iż skarżący wykazał jedynie część kosztów ponoszonych z tytułu utrzymania. Przykładowo nie naprowadził w tej sprawie na dość istotne – ja się wydaje - obciążenie budżetowe w postaci przyjmowanych medykamentów. Trzeba jednakowoż w tym miejscu podkreślić, iż skarżący uiścił już w tej sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. Sam fakt jego uiszczenia oznacza, że skarżący, pomimo deklarowanych problemów finansowych, jest w stanie przeznaczyć środki pieniężne na pokrycie chociaż części kosztów sądowych. Tymczasem pojęcie "jakichkolwiek", użyte w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., stanowi synonim pojęcia "żadnych", a tym samym, jeżeli chociaż w niewielkim, czyli jakimkolwiek stopniu osoba ubiegając się o przyznanie w zakresie całkowitym pomocy prawnej jest w stanie ponieść koszty postępowania, to przyjąć należy, że prawo pomocy może zostać przyznane tylko w zakresie częściowym (por. Piotr Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego, pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Oficyna Wydawnicza VERBA, Lublin 2003, s. 117). Przyjęto zatem, że budżet domowy skarżącego pozwoli jedynie na pokrycie kosztów sądowych, jest natomiast niewystarczający dla ustanowienia radcy prawnego z wyboru. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a.