I SA/Gl 1724/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...], nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (zwany dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. (w dalszej części uzasadnienia, określanego mianem Organu I instancji, Organu egzekucyjnego lub Dyrektora Oddziału ZUS) z [...], nr [...]. W tym nieostatecznym rozstrzygnięciu wydanym w sprawie, Organ I instancji odmówił A.S. (zwanemu dalej Zobowiązanym, Stroną lub Skarżącym) wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Stało się tak przez wzgląd na uchybienie terminu do ich wniesienia. Stan sprawy przedstawia się następująco. W dniu [...] Dyrektor Oddziału ZUS wszczął wobec Strony postępowanie egzekucyjne. Stało się to w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], wystawione [...]. Według twierdzenia Organu I instancji, dokumenty te zostały doręczone Zobowiązanemu właśnie [...]. Z kolei, w piśmie datowanym na 22 lipca 2020 r. Skarżący wniósł do Dyrektora Oddziału ZUS zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W dokumencie tym Skarżący jako podstawę zarzutu wskazał art. 33 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. niespełnienie w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 jej samej ustawy. Ponadto wskazano, że w przypadku gdy tytuły wykonawcze zostały wystawione prawidłowo, to Strona podnosi zarzut przedawnienia należności. Jak wiadomo, w postanowieniu z [...], Organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Stało się tak w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia. Uzasadniając swoje racje, Dyrektor Oddziału ZUS wskazał na dyspozycję art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070). Na tej podstawie wyartykułował on, że prawo zgłoszenia zarzutów służy zobowiązanemu w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Ponieważ zaś dokumenty te (w orzeczeniu nieostatecznym wskazano konkretne numery tytułów wykonawczych) zostały wydane Stronie [...], termin do wniesienia zarzutów upłynął [...]. Tymczasem Skarżący wniósł swoje zarzuty dopiero 23 lipca 2020 r. W zażaleniu na to postanowienie, Zobowiązany podniósł dwa argumenty przeciwko legalności zaskarżonego przez siebie orzeczenia. W pierwszej kolejności, Strona zakwestionowała doręczenie jej tytułów wykonawczych. Jak podkreślono, Organ egzekucyjny nie posiada niezbitego, oryginalnego dowodu doręczenia [...] każdego wystawionego tytułu wykonawczego z osobnymi podpisami adresata, potwierdzającym tę okoliczność w odniesieniu do poszczególnych tych dokumentów. Ponadto wskazano, że skoro A S.A. przyjął zajęcia (tytuły wykonawcze) do realizacji, wyjaśnienia wymaga czy należności objęte tymi dokumentami zostały zrealizowane, a tym samym nastąpiło wygaśnięcie obowiązku. Jeżeli zaś tytuły wykonawcze nie zostały prawidłowo doręczone, składki uległy przedawnieniu. Jak wiadomo, Organ odwoławczy utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Stało się tak, ponieważ stanął na stanowisku, że zarzut Strony na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie wskazanych wcześniej tytułów wykonawczych został wniesiony po upływie ustawowego terminu na dokonanie tej czynności procesowej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyartykułował, że tytuły wykonawcze zostały doręczone Zobowiązanemu [...], a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis Strony. Wskazano też, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w terminie siedmiodniowym. Nawiązując do tych okoliczności, Organ II instancji wskazał, że w stanie faktycznym sprawy Skarżący mógł skutecznie wnieść swoje zarzuty do [...]. Tym samym, w przekonaniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, dokonanie tej czynności w piśmie datowanym na 22 lipca 2020 r., które wpłynęło do Organu egzekucyjnego 27 lipca 2020 r. musi zostać uznane za wniesienie zarzutów z uchybieniem terminu. W konsekwencji, brak było podstaw do merytorycznego ich rozpatrzenia i dlatego zasadnie odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. To z kolei uniemożliwiło merytoryczne badanie zarzutów zażalenia, które przeniosło postepowanie do Organu II instancji, dotyczących wygaśnięcia obowiązku, czy przedawnienia obowiązku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesiono o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i poprzedzającego je postanowienia Organu egzekucyjnego. Ponadto, Zobowiązany wystąpił o zasądzenie od Organu odwoławczego na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie, zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 61a § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 27, w tym w szczególności, z art. 27 § 1 pkt 9, oraz art. 33 i art. 34 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uzasadniając swoje racje, Skarżący zwrócił uwagę na wady tytułów wykonawczych. W jego przekonaniu świadczą one o niespełnianiu przez te dokumenty wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności w art. 27 § 1 pkt 7 tego aktu prawnego. Jak podkreślił Zobowiązany, na tytule wykonawczym widnieje jedynie parafa, natomiast brak jest wskazania imienia i nazwiska osoby podpisującej, jak również brak jest wskazania jej stanowiska służbowego. Złożenie parafy bez wskazania imienia i nazwiska podpisującego, bez pieczątki stanowi zaś o tym, że taki tytuł wykonawczy jest wadliwy i nie może funkcjonować w obrocie prawnym. W konsekwencji, tego rodzaju dokument nie może stanowić podstawy wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany wskazał też, że klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji jest obarczona wadą, która niweczy proces egzekucji. Dzieje się tak, ponieważ w klauzuli brak jest prawidłowego podpisu osoby uprawnionej. Elementem koniecznym klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej nie jest bowiem pieczątka nagłówkowa, wskazanie, że działa się z upoważnienia Dyrektora, ale identyfikacja z imienia i nazwiska, uprawnionej osoby składającej podpis. Bez tego nie można twierdzić, że została nadana prawidłowa klauzula. Z tych spostrzeżeń Strona wywiodła dalszy wniosek - skoro nie zostały prawidłowo wystawione tytuły wykonawcze, to egzekucja nie powinna być prowadzona, gdyż – jak to ujęto - składki te uległy przedawnieniu. W konsekwencji, powinno to prowadzić do wygaśnięcia wierzytelności, albowiem – jak to ujęto w piśmie inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne - takie tytuły wykonawcze nie mogą już pozostawać w obiegu. W ocenie Strony, ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej jest wadliwe przede wszystkim dlatego, że złożenie zarzutów na tytuły wykonawcze, na podstawie art. 33 i nast. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wszczyna nowego postępowania, o którym mowa w art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego. Czynność ta jest natomiast środkiem obrony, przysługującym stronie (dłużnikowi). Przejawia się on zaskarżeniem tytułów wykonawczych, które należą do szeroko rozumianych aktów administracyjnych. W konsekwencji, w przekonaniu Zobowiązanego, w rozpatrywanej sprawie nie można mówić o nowym postępowaniem administracyjnym, a wyłącznie o rozpatrywaniu zarzutów jako środka zaskarżenia wydanych tytułów wykonawczych. W tym kontekście podkreślono, że Strona nie składała żadnych wniosków o wszczęcie postępowania, a tylko złożyła środek zaskarżenia. Dlatego też żąda ona merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie jej zarzutów, co wymaga zbadania prawidłowości doręczenia tytułów wykonawczych. Zarzut ten został zaś postawiony w zażaleniu na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS. W dalszej kolejności podkreślono, że zdaniem Strony, Organ egzekucyjny nie posiada niezbitego, oryginalnego dowodu doręczenia każdego wystawionego tytułu wykonawczego z osobnym podpisem potwierdzającym doręczenie Zobowiązanemu danego tytułu wykonawczego, mającego miejsce [...]. Skarżący podkreślił też, że potwierdzenie doręczenia konkretnego tytułu wykonawczego powinno być stwierdzone własnoręcznym podpisem, własnoręcznie napisaną datą i wskazaniem miejsca doręczenia, (miejscowością). Jak podkreślono, w ten właśnie sposób ujmując formułowana tezę w warstwie językowej, dokonane doręczenie, jakim dysponuje Organ egzekucyjny nie spełnia wymogów doręczenia zgodnie z art. 46 Kodeksu postępowania administracyjnego. Warunkiem uznania doręczenia kilku pism w ramach jednej korespondencji jest bowiem wskazanie ich wszystkich na formularzu zwrotnego potwierdzenia odbioru. W przekonaniu Strony, w tym zakresie, nie można się posługiwać skrótami, ani domniemaniami. W potwierdzeniu doręczenia, jakie posiada Dyrektor Oddziału ZUS, nie wymienia się zaś dokładnie pism, znajdujących się w kopercie. Zdaniem Strony, w tym dokumencie Organ posługuje się nieczytelnymi skrótami, które są tylko jemu znane i tylko on wie, co one oznaczają. Jak wyartykułowano, w potwierdzeniu odbioru nie została wskazana ilość doręczanych pism. Zdaniem Skarżącego, zasadniczo, każdy taki dokument wymaga odrębnego doręczenia, z wyraźnym podpisem i własnoręcznie napisaną datą odbioru każdego pisma. Zobowiązany w postępowaniu egzekucyjnym musi być bowiem świadomy tego, że odbiera jedno lub kilka pism. Odwołano się też do treści wzoru tytułu wykonawczego. Jak wskazał Skarżący, istnieje tam rubryka H "potwierdzenie odbioru", o treści: "odpis tytułu wykonawczego otrzymałem oraz zapoznałem się z pouczeniem o prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania". Zdaniem Zobowiązanego, jeżeli doręczenie tytułów wykonawczych jest dokonywane przez operatora pocztowego, to organ egzekucyjny ma obowiązek wskazać w piśmie przewodnim zawartość przesyłki i treść pouczenia. Warunkiem prowadzenia egzekucji jest bowiem prawidłowe doręczenie i prawidłowe pouczenie o możliwości złożenia środków zaskarżenia. Ponadto, w ocenie Strony, wywodzenie doręczenia tytułu wykonawczego z faktu, iż co do zasady jest on wysyłany razem z zawiadomieniem w sprawie zajęcia wynagrodzenia za pracę stanowi wyłącznie domniemanie, które nie może zastąpić dowodu doręczenia. Odpowiadając na te zarzuty, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe zapatrywanie i wniósł o oddalenie skargi. Podkreślono też, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazano, co znajduje się w przesyłce kierowanej do Strony. Na pierwszej jego stronie znajduje się bowiem informacja, że zawiera ona tytuły wykonawcze oraz zajęcie i wskazano tam zakres numerów tytułów wykonawczych, znajdujących się w przesyłce - [...]. Organ II instancji wskazał też, iż zwrotne potwierdzenie odbioru zawiera datę wystawienia dokumentów umieszczonych w kopercie ([...]). Jest ona zgodna z dokumentacją postepowania administracyjnego. Jak wyartykułował Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, zwrotne potwierdzenie odbioru zawiera informację o zawartości przesyłki, opisaną wprawdzie skrótowo, lecz czytelnie. Tytuły wykonawcze doręczono natomiast na adres Zobowiązanego i on sam potwierdził ich odbiór. Dlatego, w przekonaniu Organu odwoławczego, w tych okolicznościach nie można zasadnie twierdzić, iż zwrotne potwierdzenie odbioru nie wskazywało na to, co znajdowało się w przesyłce, której odbiór dokumentowało. Wskazano też, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki adresatowi jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia pisma zgodnie z danymi umieszczonymi w tym dokumencie. Tym samym, zwrotne potwierdzenie odbioru korzysta z domniemania prawdziwości. Ciężar jego obalenia spoczywa na Stronie, ta jednak w przedmiotowej sprawie nie wykazała się aktywnością w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu. Okolicznością o fundamentalnym znaczeniu w przedmiotowej sprawie jest to, że jak wynika z dokumentacji postępowania administracyjnego, zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest datowany na 22 lipca 2020 r., a wpłynął do Dyrektora Oddziału ZUS 27 lipca 2020 r. Tymczasem tytuły wykonawcze, których doręczenie Zobowiązanemu dało asumpt do wniesienia tego środka prawnego są datowane na [...], zaś ich przekazania Stronie dokonano na blisko 10 lat przed sformułowaniem zarzutu, bo [...]. Sąd zwraca uwagę na tę okoliczność, ponieważ w myśl art. art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 – zwanej dalej u.p.e.a.), prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje stronie w terminie 7 dni. Stosowne pouczenie o tym jest zaś elementem tytułu wykonawczego. Jak zbadał Sąd, na wszystkich tytułach wykonawczych skierowanych do Skarżącego znalazła się prawidłowa informacja, wymagana przez ustawodawcę na mocy powoływanego już art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Wbrew zastrzeżeniom Strony, dokumenty te zostały też prawidłowo podpisane przez pracownika działającego z upoważnienia Organu I instancji, ze wskazaniem jego imienia, nazwiska i stanowiska służbowego. Ponadto, na zwrotnych potwierdzeniach odbioru, znajdujących się w aktach administracyjnych wskazano numery tytułów wykonawczych, skierowanych do Zobowiązanego, a doręczonych mu [...]. Odbyło się to w ten sposób, że pracownik Organu egzekucyjnego wpisał tam przedział numerów tych dokumentów, wysłanych do Skarżącego (od numeru, co numeru). Ten zaś własnoręcznym podpisem potwierdził ich otrzymanie. Od tego punktu czasu biegł siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów, w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, przy czym Strona nie dokonała tego w stosownym przedziale chronologicznym w odniesieniu do żadnego z doręczonych jej tytułów wykonawczych. Dlatego, słusznie Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w tym zakresie. Siedmiodniowy przedział czasu ukształtowany w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. biegnie bowiem od doręczenia stronie odpisu tytułu wykonawczego i ma charakter terminu zawitego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 8 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 354/20). W związku z tym, wniesienie zarzutów po terminie uniemożliwia ich merytoryczne rozpoznanie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2469/19). Strona w swojej skardze wiele miejsca poświęciła analizie zwrotnego potwierdzenia odbioru, wskazaniu, że w dokumencie tym nie wpisano w sposób precyzyjnych wszystkich numerów tytułów wykonawczych, skierowanych do Zobowiązanego. W oparciu o to spostrzeżenie ukształtowano zaś tezę, że podmiot ten nie wiedział o wszystkich wysłanych do niego dokumentach tego typu i nie ma pewności (dowodu), że wszystkie one dotarły do adresata. W tym kontekście raz jeszcze należy zwrócić uwagę na to, że na zwrotnych potwierdzeniach odbioru określono przedział numerów tytułów wykonawczych, których odpisy wysłano do tego podmiotu. Oznaczenia te są zaś zgodne z numerami tytułów wykonawczych, znajdującymi się w dokumentacji postępowania administracyjnego, z którą zapoznał się Sąd. Nie może być więc wątpliwości co do tego, że wszystkie tytuły wykonawcze trafiły do zobowiązanego [...]. Zresztą, gdyby doręczono mu wtedy tylko część z tych dokumentów, kierując się zasadami doświadczenia życiowego należało by oczekiwać, iż nie zgadzając się z nimi (z tymi, które mu przekazano), terminowo, zgodnie z pouczeniem będącym elementem tytułu wykonawczego skieruje on do Organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Tymczasem, jak wynika z akt postępowania administracyjnego nic takiego nie miało miejsca w 2010 r., a stosowny środek prawny, ukształtowany w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. wniesiono do Organu I instancji dopiero po niemal 10 latach. To zaś, przez wzgląd na wcześniej już wskazany charakter siedmiodniowego terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego uniemożliwiało zainicjowanie i prowadzenie postępowania w tym przedmiocie. Zdaniem Sądu okoliczność tę trafnie wyartykułowały w swoich rozstrzygnięciach organy administracyjne obydwu instancji. W związku z tym, z wszystkich przedstawionych względów Sąd oddalił skargę. Stało się tak na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325).