I SA/Gl 173/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 13.233 zł, pełnomocnik skarżącego, będący adwokatem, przedstawił jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca podkreślił, że w związku z wykonaniem decyzji pierwszoinstancyjnej zajęto jego rachunki bankowe, wobec czego nie posiada on środków na zapłatę wpisu i nie ma "technicznych możliwości zapłaty". Stwierdził nadto, że nie uzyskuje żadnych dochodów oraz że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, wykazującą stratę z działalności gospodarczej w wysokości około 120.700 zł. Według wniosku większość majątku skarżącego została zajęta (z treści wniosku wynika, że wolny od zajęcia jest tylko jeden z należących do niego samochodów – o wartości około 100.000 zł). Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 14 dni danych zawartych we wniosku m.in. poprzez nadesłanie: wyciągów lub wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające w jego gospodarstwie domowym za ostatnie cztery miesiące, kopii dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego w okresie do stycznia do kwietnia 2011 r. (sprecyzowano, że chodzi w szczególności o pełną wersję księgi przychodów i rozchodów, deklaracje VAT, raporty kasowe oraz aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych) oraz kserokopii zeznania podatkowego za ubiegły rok (zastrzeżono, że ten punkt wezwania dotyczy wnioskującego i pozostałych osób będących w gospodarstwie domowym), a także udokumentowanie wskazanych we wniosku zajęć. Wykonując to wezwanie, nadesłano kserokopie: zeznania podatkowego małżonki skarżącego za ubiegły rok (wykazano w nim przychód z działalności gospodarczej w kwocie 4.156.757,35 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 4.268.709,99 zł oraz stratę w kwocie 111.952,64 zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do kwietnia bieżącego roku (najniższa podstawa opodatkowania, w kwocie 3732 zł, została wykazana w styczniu, najwyższa, w kwocie 114.522 zł, w marcu), rejestru głównego księgi podatkowej za te okresy (w kwietniu małżonka skarżącego wykazała przychody w kwocie 11.120 zł i koszty w kwocie 20.592,43 zł, natomiast od początku roku wartości te wyniosły odpowiednio: 147.313 zł oraz 84.586,47 zł), tabeli amortyzacji (zgodnie z nią w ramach środków trwałych małżonka skarżącego posiada siedem samochodów, w tym marek uchodzących za luksusowe), potwierdzenia zameldowania (według niego skarżący jest zameldowany pod jednym adresem wspólnie z żoną, synem, córką, jej małżonkiem i wnuczką), a także dokumentów dotyczących rachunków bankowych małżonki skarżącego (w ich świetle na rachunkach tych od lutego bieżącego roku nie dokonano jakichkolwiek operacji, jedną z ostatnich operacji, z dnia 21 stycznia, był przelew na rachunek, z którego wyciągu nie nadesłano) oraz obrazujących koszty utrzymania gospodarstwa domowego wraz z fragmentami wyciągu z rachunku bankowego jego córki potwierdzającego opłacenie niektórych z tych kosztów. Pełnomocnik dodatkowo wyjaśnił m.in., że "średnia wysokość opłat obciążających miesięcznie budżet domowy gospodarstwa domowego wynosi około 2500 zł miesięcznie", przy czym wydatki te pokrywa córka wnioskodawcy. Zastrzegł, że wnioskujący nie pozostaje w żadnym stosunku pracy i zmuszony był zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej. Poinformował także, iż załączył odpis księgi wieczystej i zawiadomienie o zajęciu środka transportu, mające potwierdzać wskazane we wniosku zajęcia, jednak dokumentów tych nie znaleziono pośród nadesłanych materiałów. Skarżący wnosił już o przyznanie prawa pomocy w innej sprawie, w której status strony skarżącej miała również jego małżonka (sygn. akt I SA/Gl 632/10), i jego wniosek został częściowo uwzględniony – postanowieniem z dnia 20 września 2010 r. Sąd zwolnił go z wpisu od skargi w części przekraczającej 10.000 zł. Kwota ta została uiszczona. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając, także na wezwanie, niezbędną dokumentację źródłową. Niewątpliwie przy tym zwiększonej staranności procesowej można wymagać od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, którego aktywność i inicjatywa w gromadzeniu materiału dowodowego powinna polegać co najmniej na próbie dostarczenia tych dokumentów, o które wyraźnie wzywano. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, że powyższa przesłanka została spełniona. Dokumentacja wskazana w wezwaniu referendarza sądowego nie jest bowiem kompletna i nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę sytuacji majątkowej strony. Żaden z nadesłanych dokumentów nie dotyczy skarżącego niejako bezpośrednio. Pełnomocnik wnioskodawcy poprzestał jedynie na oświadczeniach, że nie jest on nigdzie zatrudniony, zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i nie osiąga żadnych dochodów, lecz twierdzeń tych w ogóle nie udokumentował. Nie przedstawił wszak ani jednego dowodu, który mógłby choćby uprawdopodobnić prezentowaną przez niego wersję, np. zaświadczenia właściwych organów, że skarżący jest osobą bezrobotną, że nie złożył zeznania podatkowego za ubiegły rok czy że zawiesił on swoją działalność gospodarczą, ewentualnie decyzji o wykreśleniu tej działalności z ewidencji. Nie przedłożono też żadnych dokumentów dotyczących córki skarżącego, poza fragmentami wyciągu z jej rachunku bankowego, mimo że wezwanie referendarza sądowego jednoznacznie obejmowało co najmniej całość tego wyciągu za ostatnie cztery miesiące oraz jej zeznanie podatkowe za ubiegły rok. Bezsprzecznie przecież sytuacja wspomnianej osoby musi być uwzględniona podczas rozpatrywania wniosku, skoro ma ona w praktyce utrzymywać całą rodzinę. Wątpliwości budzi jednak także najbardziej obszerna część przedstawionego materiału dowodowego, odnosząca się do małżonki wnioskodawcy. Niewiarygodne w szczególności jest, by rzeczywiście nie dokonywała ona od dłuższego czasu jakichkolwiek operacji za pośrednictwem rachunków bankowych. Nadesłany dokument księgowy obrazuje bowiem liczne przepływy pieniężne na łącznie znaczne sumy, co dowodzi, iż przedsiębiorstwo małżonki wnioskodawcy funkcjonuje, osiągając nierzadko spore obroty, wykazane również zresztą w deklaracjach dla podatku od towarów i usług. Zaznaczyć też trzeba, iż nie nadesłano wskazanych w wezwaniu raportów kasowych, pozwalający ustalić skalę obrotu gotówkowego, mającego wszelako charakter uzupełniający. Nieprzekonujący jest przy tym argument podnoszący, iż przedsiębiorstwo to wykazuje stratę. Od początku bieżącego roku, na koniec zeszłego miesiąca wykazano przecież dużą nadwyżkę (62.726,53 zł), stanowiącą równowartość nieomal pięciokrotności wpisu od skargi. Ta ostatnia okoliczność mogłaby stanowić samodzielna podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Mając na względzie wszystkie powyższe spostrzeżenia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.