I SA/Gl 175/15
PostanowienieWSA w Gliwicach2016-03-09
Skład orzekający: Piotr Łukasik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy przyznano już prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od wpisu sądowego od skargi) w pierwszej instancji, można przyznać prawo pomocy w tym samym zakresie (zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej) w drugiej instancji, jeśli nie wykazano zmiany okoliczności uzasadniających poprzednie rozstrzygnięcie?Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od opłat sądowych, może zostać przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona brak wystarczających środków na pokrycie kosztów postępowania. Postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, nawet jeśli nie kończy postępowania, wiąże od chwili podpisania. Może ono zostać uchylone lub zmienione tylko w przypadku zmiany okoliczności sprawy. W niniejszej sprawie skarżąca Spółka nie wykazała zmiany okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, gdyż jej trudna sytuacja finansowa utrzymuje się, a nawet pogłębia. W związku z tym, wniosek o przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie został uwzględniony na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach oddalającego jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w sprawie podatku od nieruchomości. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, Spółka wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację finansową, zadłużenie, umorzone postępowania egzekucyjne oraz straty finansowe. Wcześniej, postanowieniem z 10 kwietnia 2015 r., referendarz sądowy przyznał Spółce prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Zwolniono skarżącą Spółkę od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia zwolnić skarżącą Spółkę od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
Postanowieniem z 10 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy przyznał A Sp. z o.o. w K. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu argumentował, że wnioskująca Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, uprawdopodobniła nadto, że nie może korzystać z rachunków bankowych. Rozpoznający wniosek zaakcentował nadto, iż na Spółce ciążą bardzo wysokie zobowiązania, których spłata przekracza jej możliwości płatnicze. Z tych też m.in. powodów oddalono wniosek skarżącej o ogłoszenie upadłości, wskazując na brak środków na przeprowadzenie takiego postępowania.
Wyrokiem z dnia 6 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Spółki na decyzję wskazaną w rubrum niniejszego postanowienia.
Wnosząc skargę kasacyjną od ww. orzeczenia kończącego to postępowanie w pierwszej instancji, w reakcji na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 750 zł, Spółka zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (patrz druk PPPr z dnia 11 stycznia 2016 r.) poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W motywach wniosku odnotowała, że nie dysponuje środkami finansowymi na uiszczenie należnej opłaty sądowej. Podkreśliła, że dramatyczna sytuacja finansowa jest pokłosiem katastrofy budowlanej z 28 stycznia 2006 r. i nie ulega w dalszym ciągu poprawie. Wobec Spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne, część których została umorzona z uwagi na brak środków (m.in. na podstawie postanowienia z dnia [...] r.). Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 50.000,00 zł. Wartość środków trwałych jest równa 0. Strata netto w 2014 r. wyniosła 20.610,16 zł (według bilansu za 2014 r.). Spółka wyjaśniła nadto, że z uwagi na przyjęty okres sprawozdawczy nie ma jeszcze obowiązku sporządzenia sprawozdania finansowego za 2015 r., co skutkuje przedstawieniem jej stanu majątkowego ze stanem na 2014 r.
Wniosek został w dalszej kolejności uzupełniony o dokumenty źródłowe, które nadesłano w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego. Przedstawione dokumenty potwierdzają wskazane wyżej dane. Wynika z nich nadto, że w 2014 r. Spółka posiadała aktywa, które w znacznej części stanowiły należności krótkoterminowe, w tym od jednostek powiązanych. Strata z lat ubiegłych - na 31 grudnia 2014 r. – wyniosła 37.621.258,91 zł. W 2014 r. Spółka nie osiągnęła przychodu netto ze sprzedaży towarów i usług, ponosząc przy tym koszty działalności operacyjnej w kwocie 7.649,83 zł i koszty finansowe o wartości 12.963,98 zł. W okresie od stycznia do listopada 2015 r. Spółka nie odnotowała dostawy towarów, ani świadczenia usług, które byłyby opodatkowane podatkiem od towarów i usług.
W przedłużonym terminie, Spółka nadesłała dokumenty źródłowe, które potwierdziły okoliczność objęcia jej rachunków bankowych postępowaniami egzekucyjnymi.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Co istotne, strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna tę okoliczność udowodnić. Jest poza sporem, że winna uwzględnić przy tym fakt, że na wcześniejszym etapie postępowania wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które zachowało swą moc. Taki stan rzeczy wystąpił w niniejszej sprawie, gdyż prawomocnym postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2015 r. przyznano już Spółce prawo pomocy, zwalniając ją z wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy odnotować wypada, że w myśl z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, zaś stosownie do art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w rachubę tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie.
Tymczasem w rozpatrywanej sprawie nie dowiedziono, że zmiana ta wystąpiła, wręcz przeciwnie – na gruncie złożonych dokumentów źródłowych i oświadczeń uznano, że wciąż utrzymuje się sytuacja, która istniała w czasie, gdy rozpoznawano poprzedni wniosek o przyznanie prawa pomocy. Działalność gospodarcza Spółki jest bowiem w dalszym ciągu wygaszona; rachunki bankowe zajęte, a strata, z roku na rok, ulega dalszemu powiększeniu. Brak jest więc jakichkolwiek podstaw, by odstępować od oceny jej możliwości płatniczych, jaka została przyjęta w postanowieniu z dnia 10 kwietnia 2015 r., według której wnioskująca Spółka nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi, a obecnie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
Przyjęte rozstrzygnięcie doznaje wzmocnienia na gruncie innych postanowień sądów administracyjnych, mocą których Spółce przyznano prawa pomocy, przykładowo w orzeczeniach z dnia: 1 września 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1326/14, 10 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 1277/13 oraz 20 września 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1741/13 (wszystkie dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej nsa.gov.pl).
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło