I SA/Gl 176/10

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – rozłożenia na raty zaległości podatkowej w kwestii wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub doradcy podatkowego, ustosunkowując się do wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, odebranego przez jego dorosłego domownika, tj. jego córkę. Uzasadniając wniosek, zwrócił uwagę na swój wiek ([...] lat) oraz stan zdrowia (m.in. choroby [...] oraz [...]). Według wniosku skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości 998 zł i zamieszkuje "pokątnie w piwnicy", dokładając się do kosztów utrzymania domu. Pośród innych wydatków wymieniono m.in. koszty zakupu leków w wysokości 208,52 zł. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty), nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2009 złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, a w razie, gdyby zeznania te nie były jeszcze złożone – za rok 2008 (sprecyzowano, że jeżeli którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), wyjaśnienie, komu przysługuje tytuł prawny do nieruchomości wskazanej przez skarżącego jako jego miejsce zamieszkania oraz na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżący korzysta z zajmowanego przez siebie pomieszczenia (wskazano, że wyjaśnienia te należy poprzeć stosowną dokumentacją), nadesłanie dokumentów dotyczących stanu zdrowia oraz wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp., a nadto udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Skarżący odebrał to wezwanie osobiście, jednak nie wpisał daty doręczenia na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Potwierdzenie to wpłynęło do Sądu w dniu 30 marca 2010 r. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, wnioskodawca nadesłał: kopię decyzji ZUS, w sprawie waloryzacji jego emerytury (kwotę świadczenia do wypłaty określono w niej na 1040,02 zł) oraz wezwanie do stawienia się na badania lekarskie u biegłego sądowego. W pozostałym zakresie skarżący poprzestał na złożeniu oświadczeń. Wyjaśnił też m.in., że posiada "jeden rachunek bankowy, który jest po części zajęty". Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż w jego sytuacji powyższa przesłanka została spełniona. Wykonał on bowiem wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku jedynie w niewielkiej części, co nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jego najogólniej rozumianej sytuacji majątkowej. Zaznaczyć przy tym trzeba, że w sprawie nie ma potrzeby wyjaśniania dokładnej daty doręczenia wezwania skarżącemu. Jest bowiem poza sporem, że doręczenie to nastąpiło i że skarżący się do niego ustosunkował w sposób, który uznał za wystarczający. Tym samym badanie daty doręczenia jest bezcelowe i może spowodować zbędne w omawianym stanie faktycznym wydłużenie postępowania, co pozostaje w sprzeczności z dyrektywami wypływającymi z prawa do sądu, realizacji którego służyć ma przecież instytucja prawa pomocy. Zachodzą zatem podstawy do oceny – w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy –sposobu, w jaki wnioskodawca ustosunkował się do wezwania referendarza sądowego. Powtórzyć zatem wypada, że skarżący wykonał to wezwanie w niepełnym zakresie. Treść nadesłanych dokumentów daje wszak podstawy wyłącznie do ustalenia wysokości otrzymywanej przez niego emerytury; nie wiadomo natomiast, czy wnioskodawca i osoby ewentualnie pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w tym córka, która odebrała jedno z wezwań w postępowaniu jako jego dorosły domownik, nie uzyskują innych dochodów. Jest to zaś wysoce prawdopodobne, skoro w aktach administracyjnych znajduje się informacja, że skarżący prowadził bar w turystycznej miejscowości, w której zamieszkuje (zob. np. informacja o rozwiązaniu z dniem 31 sierpnia 2008 r. umowy zawartej w związku z tą działalnością, k. 12 akt). Okoliczność ta budzi więc wątpliwości, zwłaszcza jeżeli zważyć, że zignorował on wezwanie w części dotyczącej zeznań podatkowych, mogących zawierać dane umożliwiające poczynienie ustaleń w tej materii. Skarżący nie nadesłał zresztą także zaświadczenia w sprawie zameldowania, mogącego rzucić światło na jego sytuację mieszkaniową, przedstawioną we wniosku nader niejasno, bez zachowania logicznej spójności wypowiedzi. Z jednej strony wszak twierdzi on, że samotnie zamieszkuje w swym domu, nie pozostając z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, z drugiej z kolei, że przebywa "pokątnie w piwnicy", partycypując w kosztach utrzymania tego domu. Nie można również uznać, że wnioskodawca dostatecznie wyjaśnił kwestie związane z posiadanym rachunkiem bankowym i jego "częściowym" zajęciem, ponieważ w wezwaniu precyzyjnie wskazano, jakie dokumenty są w tym zakresie wymagane. Bezsprzecznie zaś, na rachunku bankowym mogą być zgromadzone środki, pozwalające na poniesienie kosztów postępowania. Podobnie nadesłana kopia wezwania do stawienia się na badania lekarskie nie pozwala wyciągnąć żadnych wniosków odnośnie do stanu zdrowia wnioskodawcy, a zwłaszcza do kosztów leczenia. Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.