I SA/Gl 1770/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Teresa Randak (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. – dalej określane zamiennie "SKO" lub "Kolegium", działając na podstawie art. 17, 18, 21 ust. 1 ustawy z dnia 12.10.1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 4, art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. Nr 9 poz. 84 z 2002 r. ze zm.; dalej określana skrótem "u.p.o.l.") oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej w skrócie: "O.p."), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania M.C. – dalej określanej zamiennie "podatniczka", "strona" lub "skarżąca" – na 2012r. Wskazana wyżej decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Burmistrz P. ustalił podatniczce wymiar podatku od nieruchomości na rok 2012 r. opodatkowując lokal użytkowy będący własnością jednostki samorządu terytorialnego (gminy). W uzasadnieniu organ wskazał, że jako najemca lokalu strona zobowiązana jest do uiszczania wszelkich podatków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, związanych z przedmiotem najmu niezależnie od płaconego czynszu i opłat, w tym podatku od nieruchomości. W odwołaniu podatniczka podnosząc zarzut wydania decyzji niezgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym, wniosła o jej uchylenie. W ocenie odwołującej nie powinna być obciążana dodatkowymi opłatami z uwagi na fakt przejęcie lokalu w złym stanie technicznym i konieczność poniesienia kosztów jego remontu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazało, że art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. ustala podatników podatku od nieruchomości. Są to osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej będące właścicielami nieruchomości, z zastrzeżeniem, że jeżeli przedmiot opodatkowania (ust.3), znajduje się w posiadaniu samoistnym to obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące m. in. posiadaczami nieruchomości, albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: - po pierwsze, wynika z umowy zawartej z właścicielem, lub innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych nie stanowiących odrębnych nieruchomości, - po drugie, jest bez tytułu. Powyższy przepis ustala podatników podatku od nieruchomości stanowiącej m. in. własność jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z zastrzeżeniem dokonanym w art. 3 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy podatnikiem będzie posiadacz, bowiem w myśl reguły zawartej w tym przepisie, podmiotowość podatkowa jest związana przede wszystkim z faktem posiadania nieruchomości czy to zależnego czy bez tytułu prawnego. Reasumując SKO podniosło, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży nie tylko na właścicielach nieruchomości, ale również na posiadaczach nieruchomości wyszczególnionych w przepisie art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy. Odnosząc powyższe unormowania do stanu faktycznego sprawy Kolegium stwierdziło, że podatniczka od 25 maja 2010 roku jest najemcą lokalu użytkowego będącego własnością jednostki samorządu terytorialnego o powierzchni [...] m. kw. Umowa została zawarta z Administracją Zasobów Komunalnych w P., która na podstawie statutu jest upoważniona do zawierania takich umów w imieniu Gminy P. - właściciela nieruchomości, w której znajduje się lokal użytkowy. Odnosząc się do argumentów odwołania Kolegium podniosło, że obowiązek podatkowy nie jest uzależniony od uznania administracyjnego, ale wynika wprost z przepisów prawa - w niniejszej sprawie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Również § 4 umowy najmu z dnia 25 maja 2010 roku wskazuje na konieczność ponoszenia przez stronę podatków wynikających w obowiązujących przepisów prawa (w tym podatku od nieruchomości), a związanych z przedmiotem najmu. Na wymiar ustalonego podatku nie ma również wpływu wysokość czynszu czy poniesione koszty remontu lokalu. Końcowo, SKO poinformowało podatniczkę, że w przypadku trudności w zapłacie podatku strona posiada uprawnienie do złożenia wniosku o udzielenie ulgi podatkowej (art. 67 a ordynacji podatkowej). W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła organom podatkowym naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nie podjęcie wszystkich czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności nie ustalenie w sposób prawidłowy powierzchni rzeczywiście wynajmowanego lokalu mieszczącego się w P. przy ul. [...] i przyjęcie, że skarżąca wynajmuje lokal o powierzchni [...] m. kw., podczas gdy powierzchnia faktycznie wynajmowana przez skarżącą wynosi [...] m.kw. Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego. Wniosła także na podstawie art. 67a pkt 3 O.p. wniosła o umorzenie w całości zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2010 r. Wskazując na naruszenie przez organy podatkowe norm zawartych w art. 7 i 77 k.p.a. skarżąca zaakcentowała, że zgodnie z orzecznictwem zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia sprawy w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku strony (wyrok NSA, I OSK 641/12 z dnia 28 listopada 2012r.). W niniejszej sprawie – w ocenie skarżącej – naruszenie w/w przepisów polegało na nieprzeprowadzeniu w sposób wystarczający i wyczerpujący postępowania dowodowego, wynikiem czego Burmistrz P. i SKO w B. błędnie uznały, że powierzchnia nieruchomości od jakiej należy wyliczyć podatek wynosi [...] m2, podczas gdy powierzchnia faktycznie wynajmowana wynosi [...] m2. W szczególności Burmistrz P. winien był przeprowadzić szczegółowe postępowanie wyjaśniające do czego był zobowiązany decyzją SKO w B. z dnia [...]. Powierzchnia najmu ustalono została na podstawie umowy najmu. Umowa najmu nie odzwierciedla zaś rzeczywistej powierzchni tej nieruchomości co wielokrotnie podkreślała na wcześniejszym etapie postępowania skarżąca. Powierzchnia jaką wskazuje skarżąca, tj. [...] m. kw., jest właśnie powierzchnią od której winien zostać obliczony podatek. Powierzchnia ta jest bowiem faktycznie w posiadaniu skarżącej. Zgodnie zaś z powołanymi przez SKO w B. przepisami osobą obowiązaną do uiszczenia podatku jest posiadacz nieruchomości. Faktyczne posiadanie zaś wynika z rzeczywistego korzystania, a nie z zapisu umowy najmu. Pozostała część nie jest w użytkowaniu skarżącej z uwagi na niemożliwość użytkowania tej części nieruchomości. Wynika to z faktu niedostosowania lokalu do najmu (pęknięcia w ścianach, brak ogrzewania, dykty w oknach). Celem ustalenia prawdziwości twierdzeń skarżącej Burmistrz P. winien był przeprowadzić oględziny przedmiotowej nieruchomości. Końcowo, skarżąca na podstawie art. 67a pkt 3 O.p. r. – w przypadku nie uwzględnienia skargi – wniosła o umorzenie w całości zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2010 r. Jak podała, nie jest w stanie uiścić podatku od nieruchomości za rok 2010 w wysokości [...] zł, z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną, bytową i rodzinną. W tym zakresie wskazała, że jest matką dwójki małoletnich dzieci. Dzieci są w wieku 4 lat i pół roku. Koszty utrzymania rodziny są bardzo wysokie, a dochody, które uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej są bardzo małe. Z ogromnym trudem wystarcza to jej rodzinie na zaspokojenie potrzeb. Wskazała również, że wobec niej toczy się postępowania egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. M.C. (sygn. [...]), który dokonał zajęcia jej rachunku bankowego oraz zasiłku chorobowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Spór w niniejszej sprawie dotyczył kwestii, czy skarżąca jako najemca lokalu użytkowego położonego w P. przy ul. [...] powinna być podatnikiem podatku od nieruchomości od powierzchni [...] m. kw. Zdaniem skarżącej opodatkowanie powinno dotyczyć wyłącznie [...] m. kw., gdyż taka powierzchnia jest w jej posiadania. Organy podatkowe opodatkowując powierzchnię [...] m. kw. przyjęły, że skarżąca posiadała w spornym roku podatkowym na podstawie umowy najmu z dnia 25 maja 2010 r. lokal użytkowy będący własnością Miasta P. i od tej powierzchni winna regulować zobowiązanie podatkowe. Rozstrzygnięcie tak zarysowanego sporu wymaga odwołania się do regulacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 4a u.p.o.l., podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem (...) lub innego tytułu prawnego (...). Z przepisu tego wynika, że podatnikiem podatku od nieruchomości będzie podmiot (osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna), który objął w posiadanie nieruchomość lub obiekt budowlany w części, bezpośrednio od właściciela tj. w rozpatrywanym przypadku od Gminy, w wyniku zawartej umowy albo na podstawie innego tytułu prawnego. Ustawodawca nie określił bliżej - wymienionej w przepisie "umowy", co oznacza, że umową taką będzie każdy dwustronny stosunek obligacyjny przenoszący posiadanie danego przedmiotu - podlegającego opodatkowaniu - z właściciela (Gminy) na inny podmiot. Ustawodawca nie wyjaśnił również użytego w tym przepisie zwrotu "z innego tytułu prawnego", co pozwala na przyjęcie, że chodzi tu o inną niż umowa podstawę prawną do posiadania przez określony podmiot danej nieruchomości lub obiektu budowlanego przy czym o "inny tytuł prawny" powinien pochodzić także od właściciela (Gminy). Posiadanie wymienione w cytowanym przepisie ma charakter posiadania zależnego, o którym mowa w art. 336 k.c. Posiadaczem zależnym w rozumieniu tego przepisu jest ten kto faktycznie włada rzeczą jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Obowiązek podatkowy określony w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. wiąże się z posiadaniem zależnym opartym na tytule prawnym - umowie zawartej z m.in. jednostką samorządu terytorialnego. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest to, że stronę skarżącą łączy z Miastem P. umowa najmu lokalu użytkowego położonego w P., przy ul. [...] o pow. [...] m.kw. zawarta w dniu 25 maja 2010 r. (karta nr 25 akt administracyjnych). W aktach podatkowych znajduje się statut Administracji Zasobów Komunalnych w P. oraz jego zmiany (karta nr. 22 i nr 23). Ze statutu tego wynika, że Administracja Zasobów Komunalnych jest jednostką budżetową Miasta P., upoważnioną m.in. do zawierania w imieniu Miasta umów najmu. Kwestionując wielkość opodatkowanej powierzchni lokalu użytkowego skarżąca akcentowała fakt, że część lokalu użytkowego nie była przez nią używana z tej przyczyny, że nie spełniała wymagań. W ocenie skarżącej opodatkowania powinna być tylko ta część, które jest faktycznie użytkowana a więc będąca w jej posiadaniu. W tym zakresie zarzuciła organom naruszenie art. 7, art. 77 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej. W tym miejscu zasadnym jest wskazanie, że do postępowania podatkowego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ale przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Przyjmując jednak, że Sąd na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. – dalej określanej skrótem p.p.s.a.) nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, Sąd dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i doszedł do wniosku, że organy nie naruszyły art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Wypada przy tym wskazać, że skarżąca nie kwestionuje faktu, że wynajęła od Miasta P. lokal użytkowy o powierzchni [...] m.kw. Wskazuje, że nie cała powierzchnia tego lokalu była przez nią wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Jednakże – w ocenie Sądu – powyższa okoliczność nie może przesądzić o nieistnieniu obowiązku podatkowego. Jak bowiem zasadnie wskazało Kolegium w uzasadnieniu decyzji obowiązek podatkowy jest kategorią obiektywną niezależną od uznania organu administracji podatkowej. Z art. 6 ust. 1 u.p.o.l. wynika, że obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca - po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. W związku z zawarciem umowy najmu w dniu 25 maja 2010 r. obowiązek podatkowy za rok 2010 r. powstał od dnia 1 czerwca 2010 r. Za kolejne z kolei lata powstał z dniem 1 stycznia każdego roku. Przyjdzie ponadto wskazać, że to na skarżącej jako podatniku ciążył obowiązek złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o nieruchomości, sporządzonej na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniającej powstanie albo wygaśnięcie obowiązku w zakresie podatku od nieruchomości - art. 6 ust. 6 ustawy. Z uwagi na to, że skarżąca nie złożyła stosownej informacji w terminie wskazanym przepisem art. 6 ust. 6 u.p.o.l. organy podatkowe prawidłowo kierując się normą art. 68 § 2 O.p. ustaliły zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości od wynajmowanego lokalu użytkowego stanowiącego własność Miasta P. Sąd zauważa dodatkowo, że skarżąca miała wiedzę o konieczności regulowania zobowiązań podatkowych, gdyż § 4 powyższej umowy wskazywał na ten obowiązek. Wymaga ponadto zaakcentowania, że przepisy regulujące obowiązek podatkowy mają charakter przepisów powszechnie obowiązujących. Podkreślić należy, że postanowienia umów cywilnoprawnych nie uchylają ani nie modyfikują obowiązków podatkowych wynikających z mocy ustawy. Z art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej wynika m.in., że określenie podmiotów opodatkowania następuje w drodze ustawy. W odniesieniu do podatku od nieruchomości w tym, kto jest podmiotem podatku zadecydował ustawodawca w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że skarżąca jest przedsiębiorcą, a zatem jako podmiot profesjonalny zobowiązana jest do starannego prowadzenia swoich spraw, w tym i spraw podatkowych. Odnosząc się końcowo do wniosku skarżącej, zawartego w skardze a dotyczącego umorzenia w całości – w trybie art. 67 a O.p. – zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości, wskazać przyjdzie, że sąd administracyjny nie posiada takich kompetencji. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 p.p.s.a. sąd orzeka w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Jak wynika z zacytowanego przepisu warunkiem koniecznym rozpoznania sprawy przez sąd jest istnienie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Taka konstatacja oznacza, że skarżąca aby mogła wnieść skargę do sądu zobowiązana jest w pierwszej kolejności do wyczerpania drogi administracyjnej, a więc zwrócenie się z wnioskiem o umorzenie przedmiotowych należności do organu podatkowego pierwszej instancji, w badanym przypadku do Burmistrza Miasta P. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), oddalił skargę.