I SA/Gl 180/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić radcę prawnego dla skarżącego. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2014 r. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Następnie, to jest w dniu 17 lutego 2015 r. skarżący złożył do Sądu pismo procesowe datowane na 16 lutego 2015 r., w którym zażądał ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Do wniosku dołączone zostało "oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania", jakie składa się w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Strona przedłożyła również plik dokumentów obrazujących jej sytuację materialną, w tym obciążające ją zadłużenie oraz koszty bieżącego utrzymania, a także obrazującą kłopoty zdrowotne, na które się uskarża. Ponieważ żądanie strony nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, zarządzeniem dnia 26 lutego 2015 r. wezwano ją do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. Skarżący złożył rzeczony formularz w dniu 16 marca 2015 r. precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje nie tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, lecz nadto także zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zawarł merytoryczne zarzuty odnoszące się do zaskarżonej decyzji. Oświadczył przy tym, iż gospodaruje samotnie i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości (posiadane gospodarstwo rolne "przepisał za opiekę siostrze") oraz, że uzyskuje miesięczny dochód brutto, w kwocie 1.773,35 zł. Równocześnie podał, iż na dochód ten składa się renta strukturalna, w kwocie 1.254,67 zł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na decyzję administracyjną wydaną w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Tymczasem z art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. wynika, że strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskujący korzysta zatem w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie postępowanie w kwestii zwolnienia go z obowiązku ich uiszczenia było bezprzedmiotowe i z tego powodu należało je umorzyć działając na podstawie art. 161 §1 pkt 3 i §2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §3 tej ustawy. Odnosząc się natomiast do wniosku T. P. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego godzi się przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 cytowanej regulacji, mogącym obejmować ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście analiza stanu majątkowego skarżącego doprowadziła do konkluzji, że spełnił on wymóg warunkujący uwzględnienie zgłoszonego żądania. Z oświadczeń wyżej wymienionego wynika bowiem, iż nie posiada żadnych zasobów finansowych ani łatwego do spieniężenia majątku. Równocześnie jego dochód nie umożliwia dokonania oszczędności wystarczających na opłacenie wydatków jakie wiążą się zazwyczaj z opłaceniem fachowego pełnomocnika z wyboru. Utrzymuje się bowiem z renty strukturalnej w kwocie 1.773,35 zł (patrz: aktualna z dnia 14 marca 2014 - karta nr 275 akt sprawy), będąc przy tym obciążonym relatywnie znacznymi wydatkami, wśród których należy wymienić spłaty kredytów zaciągniętych na zakup opału oraz na remont zamieszkiwanego domu (patrz: dowody wpłaty - karty nr 276-283 akt sprawy). W tym stanie rzeczy należało przyjąć, że strona wykazała w sposób dostatecznie przekonujący, że opłacenie profesjonalnego pełnomocnika przekracza jej możliwości płatnicze. Dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy. Przyznając prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego wzięto nadto pod uwagę obciążenie poszczególnych korporacji zawodowych, w tym adwokackiej i radcowskiej, sprawami, w których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustanawia profesjonalnych pełnomocników.