I SA/Gl 1802/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. D.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że decyzja nie może być wykonywana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Sygn. I SA/Gl 1802/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 17, art. 18 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 8, art. 9 ust. 1 i 1a i art. 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm., obecnie Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., obecnie Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy U.z dnia [...] r., nr [...] , określającą J. D.-K. i J. K. zobowiązanie w podatku od środków transportowych za 2002 r. na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium stwierdziło na wstępie, że wspomniane zobowiązanie dotyczyło samochodu marki [...] o nr. rej. [...] , stanowiącego współwłasność J. K. i J. D.-K., która w odwołaniu wyraziła pogląd, iż pojazd ów podlega ustawowemu zwolnieniu od podatku jako samochód ciężarowy specjalny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze najpierw obszernie nawiązało do treści art. 8, art. 9 ust. 1 i 1a, art. 10 oraz art. 12 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a następnie nie zgodziło się z powyższym poglądem. Zwróciło uwagę, że sporny pojazd został zarejestrowany w Wydziale Komunikacji Urzędu Miejskiego w Ż. jako "samochód ciężar. – specjal.". Jego zdaniem oznacza to, iż pojazd ów jest samochodem ciężarowym specjalizowanym, nie zaś pojazdem specjalnym, objętym zwolnieniem. Kolegium podkreśliło różnicę pomiędzy tymi ostatnimi a samochodami ciężarowymi wynikającą z art. 2 pkt 36 i 42 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm., obecnie Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Podniosło również, iż pojęcie "samochody ciężarowe specjalizowane" występuje w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (Dz. U. Nr 112, poz. 1317 ze zm.) oraz w załączniku nr 4 do bliżej nieokreślonego przez organ zarządzenia Ministra Komunikacji z dnia 19 grudnia 1983 r. Zwróciło też uwagę na załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowych czynności organów związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. Nr 4, poz. 37) "wskazujący rodzaje pojazdów i zaliczający wywrotkę do samochodów ciężarowych". W końcowej części uzasadnienia Kolegium podniosło, że dowód rejestracyjny pojazdu oraz ewidencja pojazdów "zawierają dane urzędowo potwierdzone", a "ewentualne urzędowe podważenie tego zapisu i obalenie domniemania prawdziwości towarzyszącego dokumentom urzędowym należy do strony i pozostaje poza postępowaniem podatkowym". Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. J.D.-K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o jej uchylenie oraz orzeczenie o kosztach postępowania. W uzasadnieniu skargi stwierdziła m. in., że decyzją tą utrzymano w mocy decyzję pierwszej instancji, chociaż powielała ona te same naruszenia prawa co poprzednia decyzja, uchylona przez organ odwoławczy. Skarżąca zarzuciła zatem organowi pierwszej instancji "brak uzasadnienia faktycznego decyzji i niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji, na jakiej podstawie dokonał zakwalifikowania środka transportu do kręgu środków transportowych objętych opodatkowaniem". Podkreśliła zarazem, że "organ odwoławczy nie tylko (...) nie uchylił decyzji, ale podjął się wyjaśnienia tegoż uzasadnienia faktycznego czyniąc to w sposób niedopuszczalny za organ pierwszej instancji". Niezależnie od tego skarżąca zwróciła uwagę na uchybienie art. 123 Ordynacji podatkowej poprzez niezapewnienie jej czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Podniosła również naruszenie art. 120-122, art. 125 oraz 227 § 3 Ordynacji podatkowej, określając je jednak jako "mniejsze". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Polemizując z zarzutami skargi, Kolegium podtrzymało dotychczasową argumentację organów podatkowych. Dodatkowo zauważyło, że "organ pierwszej instancji dwukrotnie przed wydaniem decyzji bezskutecznie wezwał strony do udziału w postępowaniu", a "Kolegium odstąpiło od realizacji tej zasady również dlatego, że opierało się na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji". Kolegium, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyraziło pogląd, iż takie odstąpienie na etapie postępowania odwoławczego było uzasadnione w świetle treści art. 235 Ordynacji podatkowej. W piśmie z dnia [...] 2005 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym oraz wydanie orzeczenia na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu pisma przywołała treść art. 9 ust. 7 ustawy o podatkach lokalnych i wyeksponowała, że od 1992 r. mieszka wraz z mężem w Ż. i dlatego zaskarżona decyzja, podobnie jak utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, jest nieważna jako wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Skarżąca przedstawiła zarazem kserokopie dowodów osobistych oraz potwierdzeń zameldowania, z których wynika, iż od [...] 1999 r. jest zameldowana na pobyt stały w Ż., a jej mąż, J.K. był tam zameldowany na pobyt czasowy w okresach od dnia [...] 1999 r. do dnia [...] 2000 r., od dnia [...] 2001 r. do dnia [...] 2003 r. oraz od dnia [...] 2003 r. do dnia [...] 2005 r. W piśmie z dnia [...] 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wykonując wezwanie Sądu o zajęcie stanowiska w przedmiocie powyższego wniosku skarżącej, wystosowane na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), odwołało się do zasady ustalania właściwości miejscowej wynikającej z art. 9 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a przyjętej również przed wejściem w życie tego przepisu we wskazanych przez organ orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Według niej w przypadku współwłasności środka transportowego organem właściwym jest organ podatkowy odpowiedni dla osoby wpisanej jako pierwsza w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. W związku z tym Kolegium podkreśliło, że w świetle kserokopii pojazdu stanowiącego przedmiot sporu w rozpatrywanej sprawie pojazd ów został zarejestrowany na J. K., zamieszkałego w Z., a zamieszkałą w Ż. skarżącą wskazano jako współwłaściciela. Podniosło również, iż treść ta pozostawała bez zmian do dnia [...] 2003 r. Kolegium zwróciło jednocześnie uwagę na regulację art. 78 ust. 2 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, stosownie do której właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nie przekraczającym 30 dni starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Kwestia ta ma bowiem istotne znaczenie, gdyż ewentualna trafność tego zarzutu przesądziłaby o konieczności stwierdzenia nieważności zarówno decyzji zaskarżonej, jak i poprzedzającej jej decyzji pierwszoinstancyjnej (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. w związku z art. 247 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). W ocenie Sądu jednak ani Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, ani Wójtowi Gminy U. takiego zarzutu skutecznie postawić nie można. Do wniosku takiego skłania kilka argumentów. I tak po pierwsze, warto odnotować, iż wspomniane zagadnienie skarżąca podniosła dopiero w piśmie z dnia [...] 2005 r., w ramach którego wniosła o przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym, a więc już po wniesieniu skargi. Tym samym nie stanowiło ono przedmiotu spornego w ramach postępowania podatkowego. Po drugie, w trakcie wspomnianego postępowania nie było podstaw do tego, aby organy mogły powziąć jakąkolwiek wątpliwość w analizowanym zakresie. Jak słusznie wskazało bowiem Kolegium w piśmie z dnia [...] 2005 r., organy podatkowe, kierując się regulacją zawartą w art. 9 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), mogły uznać się za właściwe na podstawie treści dowodu rejestracyjnego pojazdu, którego dotyczył podatek, gdzie jako pierwszego wpisano J. K. zamieszkałego w Z., a jako drugą skarżącą, zamieszkałą w Ż.. Jest zaś tak dlatego, że zgodnie z przywołanym przepisem organem właściwym w sprawach podatku od środków transportowych jest organ podatkowy, na którego terenie znajduje się miejsce zamieszkania podatnika, a w przypadku współwłasności środka transportowego organ podatkowy odpowiedni dla osoby, która została wpisana jako pierwsza w dowodzie rejestracyjnym. Treść dowodu rejestracyjnego ma zatem w omawianej materii znaczenie decydujące. Nie powinna ona być przy tym w postępowaniu podatkowym podważana czy też kwestionowana pod kątem zgodności ze stanem rzeczywistym, skoro celom tym służy procedura unormowana w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908). W tym kontekście warto odnotować, tak jak to uczyniło Kolegium, że stosownie do art. 78 ust. 2 pkt 2 powołanego Prawa właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nie przekraczającym 30 dni starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Po trzecie, analiza przedstawionych przez skarżącą kserokopii dowodów oraz potwierdzeń zameldowania nie przesądza niejako sama przez się, że organy podatkowe w niniejszej sprawie mogłyby być uznane za niewłaściwe. Kryterium, według którego ustala się ich właściwość, stanowi bowiem, jak już wspomniano, miejsce zamieszkania podatnika, tym zaś w przypadku osoby fizycznej jest, w myśl art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Podkreślić zarazem wypada, że dla właściwości organu podatkowego bez znaczenia pozostaje to, jakie jest miejsce stałego lub czasowego zameldowania podatnika (por. L. Etel, S. Presnerowicz, Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz, Warszawa 2002, s. 302). Powyższe uwagi pozwalają przejść do oceny legalności rozstrzygnięcia podjętego w ramach zaskarżonej decyzji. Wynik tej oceny zależy zaś, zdaniem Sądu, od odpowiedzi na pytanie o to, czy pojazd, którego dotyczy podatek od środków transportowych określony decyzją pierwszoinstancyjną, jest pojazdem specjalnym, jak utrzymuje skarżąca, czy też specjalizowanym, jak twierdzi Kolegium. Podatek ów można bowiem uznać za należny jedynie w sytuacji, gdyby ta ostatnia klasyfikacja okazała się prawidłowa, w przeciwnym razie, czyli w przypadku przyznania racji skarżącej, pojazd ów byłby od podatku zwolniony na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie bowiem z tym przepisem zwalnia się od podatku od środków transportowych: środki transportowe stanowiące zapasy mobilizacyjne, pojazdy specjalne oraz pojazdy używane do celów specjalnych w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Rozważając to zagadnienie w punkcie wyjścia przypomnieć trzeba, że Kolegium przyjęło, iż sporny pojazd jest pojazdem ciężarowym specjalizowanym. Ze zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego wynika, iż wniosek ów organ oparł na treści dwóch dokumentów, a mianowicie kserokopii dowodu rejestracyjnego, skądinąd niezbyt czytelnej, oraz wydruku komputerowego. W każdym z nich pojazd określono jako "cieżar.-specjal.". Jest to jedyna znajdująca się w aktach informacja dotycząca rodzaju tego pojazdu. Na jej podstawie można jednak, zdaniem Sądu, sformułować dwie różne, choć równoprawne konkluzje w tym zakresie, odpowiadające treścią stanowiskom, jakie zajęły strony w rozpatrywanej sprawie. Skrót "specjal." można bowiem rozwinąć zarówno w słowo "specjalizowany", jak i "specjalny". Tym samym kategoryczny pogląd Kolegium, że w analizowanym stanie faktycznym zachodzi ta pierwsza możliwość, wyrażany mimo tego, iż skarżąca w odwołaniu wyraźnie opowiedziała się za możliwością drugą, musi być uznany za przedwczesny i budzący wątpliwości. W szczególności warto odnotować, że w art. 2 Prawa o ruchu drogowym zdefiniowano pojęcie "pojazdu specjalnego" (pkt 36), natomiast nigdzie w tej ustawie nie występuje termin "samochód ciężarowy-specjalizowany", znany innym wskazanym przez Kolegium aktom prawnym. Tym bardziej więc nie jest jasne, dlaczego wpisowi do rozpatrywanego dowodu rejestracyjnego należy nadawać akurat takie znaczenie, jakie przypisało mu Kolegium. Nie można przecież wykluczyć, że trafny jest zarzut skarżącej, iż sporny pojazd jest pojazdem specjalnym, zwolnionym od opodatkowania. Dotychczasowe uwagi prowadzą do wniosku, że kwestię tę należało wyjaśnić przed podjęciem rozstrzygnięcia i to w taki sposób, aby osiągnąć stan pewności co do kwalifikacji pojazdu, czyli z użyciem wszelkich możliwych środków dowodowych, nie wyłączając takich jak opinia biegłego czy oględziny. Kolegium poprzestało jednak jedynie na sięgnięciu do treści wspomnianych wyżej dokumentów, które nie mogą być uznane za wystarczające w tym zakresie, przez co naruszyło zasady postępowania określone w art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Według pierwszego z tych przepisów w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zaś w myśl drugiego z nich organ podatkowy jest zobowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oczywistym przy tym jest, że wskazane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro od prawidłowego zakwalifikowania spornego pojazdu zależy, czy stanowi on przedmiot opodatkowania podatkiem od środków transportowych, czy też nie. Mając na względzie wszystkie powyższe wywody, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 i 3 sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.