I SA/Gl 181/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.),, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...], którą ustalono wobec A. S. podatek od spadków i darowizn w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono ustalony w sprawie stan faktyczny, wyjaśniając, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 27 marca 2002 r. sygn. akt II Ns 468/02 prawo do spadku po zmarłej M. S. nabyły dzieci: A., M. i A. S. po 1/3 każdy. Zgodnie ze złożonym w dniu 19 września 2007 r. zeznaniem podatkowym w skład masy spadkowej wchodziła: nieruchomość zabudowana położona w C. przy ul. [...], ul. [...] o pow. 555 m. kw. 6/8 części nieruchomości zabudowanej położonej w C. przy ul. [...],[...] o łącznej pow. 1.364 m. kw. 5/16 części w działce położonej w C. przy ul. [...] o pow. 1.096 m. kw. oraz 5/8 części lokalu położonego jw. o pow. użytkowej 134,78 m. kw. 1/4 część nieruchomości zabudowanej położonej w C. przy ul. [...] o pow. 329,5 m. kw. W powyższym zeznaniu podatkowym zamieszczono informację, że z ulgi tytułu zamieszkiwania korzystać będzie jedynie A. S. zam. przy ul. [...]. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w C. wszczął postępowanie w zakresie ustalenia zobowiązania podatkowego po zmarłej M. S.. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego i zapoznaniu pełnomocnika strony w dniu 9 października 2007 r. z materiałem dowodowym, (który nie zgłosił żadnych uwag ani zastrzeżeń), Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w C. decyzją z dnia [...] nr [...] ustalił A. S. podatek od spadków i darowizn w kwocie [...] zł (po odliczeniu kwoty wolnej od opodatkowania w I grupie podatkowej w wysokości [...] zł). W toku postępowania podatkowego A. S. podniósł, iż organ skarbowy przy wymiarze podatku nie uwzględnił przysługującego mu uprawnienia wynikającego z art. 16 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. Nr 142 z 2004 r., poz. 1514 z późn. zm.) Ustosunkowując się do tych argumentów organy podatkowe odwołały się do treści art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, wyjaśniając, iż podatkowi temu podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem spadku. Wskazano dalej, że art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn umożliwia wyłączenie z podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn wartości budynku lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość nabytego w drodze spadku lub darowizny przez osoby zaliczone do I grupy podatkowej do łącznej wartości nie przekraczającej 110 m. kw. powierzchni przy jednoczesnym spełnieniu wymogów określonych w art. 16 ust. 2 pkt 1-5 tej ustawy. Skorzystanie z powyższej ulgi uzależnione jest jednak od złożenia przez spadkobiercę lub obdarowanego w toku prowadzonego przez organ podatkowy postępowania podatkowego oświadczenia, że co najmniej przez 5 lat od daty powstania obowiązku podatkowego będzie zamieszkiwać w nabytym budynku lub lokalu. Organ odwoławczy podkreślił, iż w rozpatrywanej sprawie pełnomocnik upoważniony do reprezentowania podatnika przed Drugim Urzędem Skarbowym w C., pomimo że był zapoznany z treścią art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie występował o udzielanie dla niego przedmiotowej ulgi. Nie złożył również oświadczenia o spełnieniu przez stronę warunków wynikających z art. 16 ust. 2 tej ustawy. Dodatkowo organ wyjaśnił, iż ulga podatkowa wynikająca z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn przysługuje wyłącznie osobom, które nabyły budynek lub mieszkanie, które będą służyć bezpośrednio celom mieszkaniowym. Dlatego też, warunkiem zastosowania ulgi mieszkaniowej jest, aby nabywca zamieszkiwał w nabytym lokalu lub budynku przez okres pięciu lat. Kontynuując ten wątek wskazano, iż ze złożonego w dniu 19 września 2007 r. z zeznania SD-3 wynika, że podatnik zamieszkuje w W. przy ul. [...], więc nie mieszka w żadnym z nabytych w spadku mieszkaniach. W tej sytuacji, brak oświadczenia, że zamieszkuje on w jednym z nabytych w spadku lokalach (ze wskazaniem konkretnie w którym), jak również brak oświadczenia woli, że swoje mieszkanie przekaże zstępnym w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego - nie dawało organowi podatkowemu podstaw do ustalenia wysokości podatku z zastosowaniem ulgi wynikającej z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej A. S. wniósł o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi ponownie wskazano na konieczność uwzględnienia prawa do skorzystania z ulgi podatkowej w oparciu o art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Skarżący utrzymywał, że zarówno podatnik jak i organ podatkowy I instancji okoliczności tej nie ujawnili. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto, na rozprawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. skarżący podniósł, iż nigdy nie składał deklaracji o skorzystaniu z ulgi podatkowej tylko przez A. S.. Stwierdził też, że o możliwości skorzystania z ulgi dowiedział się dopiero z "postanowienia organu pierwszej instancji". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie dały się usunąć w niniejszej sprawie wątpliwości, aby przeprowadzone postępowanie podatkowe gwarantowało podatnikowi realną możliwość skorzystania z przysługującego mu prawa do ulgi podatkowej, o jakiej mowa w art. 16 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. Nr 142 z 2004 r., poz. 1514 z późn. zm.). Wniosek taki wynika z faktu, iż w aktach sprawy znajduje się jedynie zeznanie podatkowe złożone przez M. S. (brata skarżącego) oraz informacja o pozostałych podatnikach, w której zamieszczone zostały dane identyfikujące skarżącego – A. S.. Tymczasem, z art. 17a ustawy o podatku od spadków i darowizn wynika obowiązek składania przez każdego podatnika (w niniejszej sprawie spadkobiercy) zeznania podatkowego (w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego) właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Zwrócić przy tym należy uwagę, iż w ust. 4 art. 17a cyt. ustawy zawarte zostało upoważnienie dla Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia, w drodze rozporządzenia przypadków, w których może być złożone wspólne zeznanie podatkowe, oraz tryb jego składania, uwzględniając konieczność uproszczenia postępowania podatkowego oraz zmniejszenia kosztów jego prowadzenia. Z § 4 rozporządzenia wydanego na podstawie takiej delegacji – tj. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2006 r. w sprawie zeznań podatkowych składanych przez podatników podatku od spadku i darowizn (Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 988) wynika z kolei, iż w przypadku nabycia udziałów we współwłasności rzeczy lub w prawie majątkowym przez kilku podatników, mogą oni złożyć wspólne zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych. W takim przypadku, zeznanie podatkowe składa się wraz z informacją o pozostałych podatnikach, zgodnie ze wzorem określonym w załączniku do rozporządzenia. Znajdujące się w aktach sprawy zeznanie podatkowe M. S. (złożone we własnym imieniu i przez niego podpisane) nie można uznać za "wspólne zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych", skoro okoliczność ta nie została uwidoczniona w jakikolwiek sposób. Powyższej oceny nie może zmienić fakt pełnomocnictwa udzielonego przez A. S. – bratu M. S. do "reprezentowania" go przed Drugim Urzędem Skarbowym w sprawie podatku od spadków i darowizn. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z art. 80a Ordynacji podatkowej, umożliwiającym od 1 stycznia 1997 r. podpisywanie deklaracji przez pełnomocnika, pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji składa się organowi podatkowemu właściwemu w sprawie podatku, którego dana deklaracja dotyczy. Brzmienie cytowanego przepisu art. 80a § 2 Ordynacji podatkowej nie pozostawia wątpliwości, że pełnomocnik podatnika może podpisać za niego deklarację jedynie w przypadku udzielenia mu umocowania do takiej konkretnej czynności. Tymczasem, znajdujące się w aktach pełnomocnictwo z dnia 8 września 2007 r. zawiera umocowanie dla M. S. jedynie w zakresie "reprezentowania" go przez Drugim Urzędem Skarbowym. Takiego rodzaju pełnomocnictwo nie wystarcza do przyjęcia, iż M. S. upoważniony był do składania deklaracji w imieniu skarżącego w zakresie powstania obowiązku podatkowego zgodnie z art. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Powyższe okoliczności pozwalają na ustalenie, że A. S. nie złożył skutecznego oświadczenia w przedmiocie zamiaru skorzystania z ulgi podatkowej przewidziane w art. 16 tej ustawy. Nie przesądzając zatem istnienia warunków umożliwiających skorzystanie z przedmiotowej ulgi (opisanych w art. 16 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn) wskazać należy na konieczność uzupełnienia zebranego materiału dowodowego o oświadczenie A. S. w omawianym zakresie, które może on złożyć osobiście lub przez pełnomocnika do tej czynności upoważnionego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Zgodnie z wnioskiem strony skarżącej, zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego (art. 200 tej ustawy).