I SA/Gl 185/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skargi Z. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2. ustanowić skarżącemu adwokata. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata i "rzecznika Konwencji Praw Człowieka". W uzasadnieniu wniosku zwrócił uwagę przede wszystkim na swój wiek (70 lat) oraz stan zdrowia. W tym zakresie wyliczył swoje liczne schorzenia, m.in. neurologiczne i narządów ruchu. Wskazał, że utrzymuje się z emerytury, która po potrąceniach, m.in. alimentów na rzecz żony i syna, wynosi 675,21 zł. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku i nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca przedstawił obszerny materiał dowodowy, w szczególności: dowód wypłaty wspomnianej emerytury oraz alimentów otrzymywanych przez jego małżonkę i syna (w grudniu ubiegłego roku wypłacono tym osobą z tego tytułu kwoty po 908,99 zł), sporą dokumentację medyczną, obrazującą stan zdrowia wnioskodawcy i proces leczenia w okresie kilkuletnim, do ostatnich miesięcy ubiegłego roku, m.in. kopię decyzji z dnia 8 maja 2005 r. uznającej go za osobę całkowicie niezdolną do pracy oraz dokumenty dotyczące ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego (m.in. kopię postanowienia z dnia 11 czerwca 2007 r. w sprawie wydania synowi skarżącego tytułu wykonawczego przeciwko niemu oraz oświadczenie wspomnianego syna z dnia 28 czerwca 2012 r., zgodnie z którym zaległości alimentacyjne skarżącego sięgają kwoty 60.000 zł – z pisma wynika, że osoba ta przebywa za granicą). Skarżący otrzymał już prawo pomocy w innym postępowaniu, m.in. postanowieniem z dnia 1 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 458/09 zwolniono go od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego radcę prawnego, ze względu na okoliczności podobne do tych, na które powołał się on w niniejszej sprawie. Prawo pomocy przyznano także małżonce wnioskodawcy, występującej w charakterze skarżącej w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 118/11 i III SA/Gl 119/11; uczyniono to postanowieniami z dnia 4 marca 2011 r., w których ustalono m.in., że jej jedyne źródło dochodu stanowią alimenty otrzymywane od męża. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy w takim zakresie, w jakim domaga się go skarżący, czyli w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie jednego spośród wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników, np. radcy prawnego. W tym ostatnim kontekście podkreślić jednak wypada, że wspomniana lista pełnomocników nie obejmuje "rzecznika Konwencji Praw Człowieka", o którego przyznanie również wnosi skarżący. Ponadto Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284), którą wnioskodawca zapewne miał na myśli, nie przewiduje ani instytucji rzeczników, ani odrębnej podstawy do ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu przed sądem państwa, które tę konwencję ratyfikowało. Nie wchodzi więc w rachubę uwzględnienie wniosku skarżącego w tym zakresie. Jest tak tym bardziej dlatego, że – jak już była o tym mowa – w ramach prawa pomocy można stronie przyznać co najwyżej jednego pełnomocnika. Dalej odnotować wypada, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Zdaniem rozpoznającego wniosek skarżący w wystarczającym stopniu wykazał, że powyższa przesłanka w jego przypadku została spełniona. Niewątpliwie utrzymuje się on jedynie ze świadczenia rentowego, które jest mu wypłacane w niewielkiej wysokości. Nie ma przy tym możliwości znalezienia dodatkowego źródła dochodu ze względu na poważne problemy zdrowotne, które trwają od wielu lat. W związku z nimi należy wziąć pod uwagę również niezbędne koszty leczenia, które nie mogą być pokryte w całości z nieznacznych środków pozostających do dyspozycji skarżącego. W takim stanie rzeczy nie można od niego wymagać, by ponosił jakiekolwiek dodatkowe wydatki, w tym na potrzeby postępowania sądowego. Pewne wątpliwości budzą wyjaśnienia wnioskodawcy na temat jego sytuacji rodzinnej, skoro wciąż zamieszkuje on pod jednym adresem m.in. z małżonką, której nie wymienił pośród osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Pozostawać one muszą jednak bez wpływu na ogólną ocenę sytuacji strony. Małżonka ta, jak ustalono w przywołanych wyżej postanowieniach z dnia 4 marca 2011 r., utrzymuje się wszak jedynie z niewysokich alimentów potrącanych z emerytury skarżącego, które nadal są jej wypłacane; ma też problemy zdrowotne. Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.