I SA/Gl 190/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec, sierpień i wrzesień 2013 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. ustanowić skarżącemu radcę prawnego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący, sygnalizując zamiar zaskarżenia wyroku z dnia 22 września 2014 r., wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Podkreślił, że utrzymuje się jedynie z renty inwalidzkiej oraz że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która otrzymuje emeryturę w wysokości 1000 zł. Zaznaczył, że brakuje mu środków na godziwe życie, zwłaszcza iż połowę dochodu przeznacza na lekarstwa i został trzykrotnie okradziony. We wniosku nie wskazano żadnego majątku poza domem. Do wniosku załączono kopię potwierdzenia wypłaty renty w wysokości 896,38 zł. Na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania materiałów źródłowych, m.in. zaświadczenia w sprawie zameldowania, dokumentów dotyczących wszelkich dochodów uzyskiwanych w ramach gospodarstwa domowego oraz dokumentacji wskazującej stanu zdrowia oraz wysokość wydatków ponoszonych na leczenie, wnioskodawca przedłożył kopie: rocznego obliczenia podatku skarżącego i jego małżonki przez organ rentowy, decyzji z dnia 18 stycznia 2012 r. o waloryzacji emerytury małżonki skarżącego (kwotę do wypłaty określono w niej na 927,05 zł), rachunków i faktur potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie, wyliczone przez skarżącego na kwotę 844 zł (obejmują one wydatki na zakup wody pitnej w wysokości 258 zł – skarżący przedłożył dokumentację związaną z jego podejrzeniami dotyczącymi zanieczyszczenia jego studni przez organy administracji samorządowej; okoliczność ta miała również stanowić przyczynę, dla której jego syn wyprowadził się z domu), dokumentacji odnoszącej się do badań diagnostycznych wykonanych w 2003 r. oraz zawiadomienia o kradzieży dokonanej w dniu 18 sierpnia 2005 r. Ponadto oświadczył, że wydatki na leczenie jego i małżonki zamykają się w przypadku każdego z nich w przedziale od 300-500 zł, i średnio wynoszą 800 zł miesięcznie. Zaznaczył jednak, iż nie zachował paragonów wystawionych przez apteki, wobec czego nie może ich przedłożyć. W dniu 24 marca 2014 r. skarżący uiścił wpis od skargi wynoszący 100 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – niezbędną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, że w jego sytuacji zachodzi przesłanka do uwzględnienia jego wniosku w całości. I tak nie nadesłał zaświadczenia w sprawie zameldowania, co nie pozwala rozwiać wątpliwości na temat składu osobowego jego gospodarstwa domowego. W zaskarżonej decyzji i w poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji przyjęto bowiem, że gospodarstwo to tworzą trzy osoby, czyli oprócz wnioskodawcy i jego żony również ich syn. W tym kontekście podkreślić wypada, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku dotyczyło stanu majątkowego wszystkich tych osób, w tym ich rachunków bankowych czy zeznań podatkowych. Niewątpliwie dane, jakie miały być w ten sposób uzyskane, nie mogą pozostawać bez wpływu na ocenę wniosku, skoro fakt zamieszkiwania z innymi osobami, szczególnie bliskimi, może przyczynić się np. do zmniejszenia kosztów utrzymania, które mogą być dzielone lub nawet pokrywane przez lepiej sytuowanych członków rodziny w ramach wzajemnego wsparcia. Skądinąd koszty te są w gospodarstwie domowym skarżącego opłacane na bieżąco, skoro nie wykazano jakichkolwiek zaległości czy zadłużenia w tym zakresie. Ponadto wnioskodawca uiścił w dniu 24 marca 2014 r. wpis od skargi, czego również nie można tracić z pola widzenia. Nie dowiódł wszak, że obecnie nie jest w stanie takiego wydatku ponieść, jeżeli zważyć, iż powołane przez niego okoliczności łączące się ze stanem zdrowia czy z kradzieżą mienia są potwierdzone dokumentami sprzed kilku lat. Skarżący nie zdołał przy tym przedstawić ani jednego dokumentu obrazującego wydatki na zakup lekarstw, chociaż w świetle jego oświadczeń stanowią one większą część wszystkich kosztów utrzymania. Dalsze znaczenie ma fakt, że nie przedłożył on dokumentu wskazującego aktualną wysokość emerytury jego małżonki – decyzja o waloryzacji tego świadczenia pochodzi sprzed nieomal trzech lat. W świetle powyższych spostrzeżeń nie można uznać, że udowodniono, że skarżący nie może ponieść kosztów sądowych w sprawie, które są zresztą niewielkie, najniższe spośród przewidzianych procedurze sądowoadministracyjnej. Nie oznacza to jednak, że nie wykazał on jednocześnie, iż nie może ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 tej ustawy, m.in. ustanowienie radcy prawnego bez jednoczesnego zwolnienia od kosztów sądowych. Niewątpliwie bowiem dochody jego i małżonki ograniczają się wyłącznie do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, które po pokryciu kosztów utrzymania i kosztów sądowych nie mogą wystarczyć na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Udział takiego pełnomocnika w postępowaniu może się zaś okazać teraz konieczny ze względu na wyrażony przez stronę zamiar wniesienia skargi kasacyjnej, objętej tzw. przymusem adwokacko-radcowskim. Nie można zarazem oczekiwać, że udział ten sfinansuje syn wnioskodawcy, gdyż nie jest on do tego zobowiązany prawem. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.