I SA/Gl 193/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.) Sędziowie: NSA Eugeniusz Christ Asesor WSA Teresa Randak Protokolant: Magdalena Nowacka po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2005 r. sprawy ze skargi "A" – Spółki z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zastawu skarbowego, oddala skargę. Decyzjami z dnia [...] r. nr [...] i [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., odmówił wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych tego Urzędu zastawu skarbowego ustanowionego na rzeczach ruchomych – samochodzie ciężarowym [...] o nr rej [...] i ciągniku siodłowym [...] o nr rej. [...]. Jako podstawę wydania postanowienia wskazano art. 42a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał przede wszystkim, iż w dniu 5 lipca 2004 r. do Urzędu wpłynęła informacja Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji stanowiąca odpowiedź na zapytanie organu podatkowego o należące do A. D. pojazdy mechaniczne. Wyjaśniono dalej, iż na podstawie tej informacji w dniu [...] 2004 r. wpisano zastaw skarbowy ustanowiony na rzecz Urzędu Skarbowego w K. na opisanych wyżej rzeczach ruchomych dla zabezpieczenia zaległości podatkowej A. D. (określonej decyzją z dnia [...] r. nr [...]) w wysokości [...] zł. Następnie organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, iż w dniu [...] 2004 r. wpłynął do Urzędu wniosek Spółki z o.o. "A" o wykreślenie przedmiotowych zastawów skarbowych, gdyż zarówno samochód ciężarowy jak i ciągnik siodłowy nie są własnością A. D.. Na wezwanie organu przedłożono kopię dowodów rejestracyjnych, z których wynikało, że pojazdy te zostały zarejestrowane na Spółkę "A" z dniem [...] 2004 r. Rozpoznając powyższy wniosek organ podatkowy podniósł, iż zgodnie z art. 42a § 1 Ordynacji podatkowej, wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych następuje, jeżeli rzecz lub prawo obciążone zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia nie stanowiły własności podatnika (lub innej osoby odpowiadającej za zaległości podatkowe). Naczelnik Urzędu Skarbowego podkreślił, iż zastaw skarbowy ustanowiono na podstawie aktualnych informacji organu odpowiedzialnego za prawidłowość danych, które z tej racji są objęte rękojmią publiczną. Zaakcentowano, iż w niniejszym przypadku zastaw ustanowiono w dniu [...] 2004 r. a dowód rejestracyjny dokumentujący prawo własności pojazdu wydano w dniu [...] 2004 r. W odwołaniu od tych decyzji Spółka "A" wskazała, iż w niniejszej sprawie decydujące znaczenie ma data sporządzenia aktu notarialnego, którym przeniesiono własność pojazdów, a nie treść dowodu rejestracyjnego. Ponadto Spółka powołała się korzystne dla niej rozstrzygnięcie organu podatkowego w podobnej sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił odwołania i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu skarbowego pierwszej instancji. Organ odwoławczy podniósł dodatkowo, iż art. 44 § 1 Ordynacji podatkowej upoważnia organy podatkowe do dokonywania wpisu zastawu skarbowego do rejestru, wyłącznie na podstawie doręczonych decyzji wymierzających podatnikowi uszczuplenie podatkowe przypadające do uregulowania na rzecz Skarbu Państwa. Kontynuując ten wątek wskazał, iż wpisu do rejestru zastawów skarbowych w przypadku A. D. dokonano na podstawie decyzji z dnia [...] r. (określającej zaległość podatnika na kwotę [...] zł), a zastaw ustanowiono w dniu [...] 2004 r. na podstawie aktualnych informacji organu odpowiedzialnego za prawidłowość danych. Odnosząc się do argumentu strony wydaniu przez Izbę Skarbową decyzji (z dnia [...] r. nr [...]) uchylającej rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji dotyczącą wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych rzeczy ruchomych – organ odwoławczy podniósł, iż przedmiotowa sytuacja nie jest analogiczna do opisanej przez podatnika. Wyjaśniono w tym zakresie, że powołana decyzja została uchylona ze względu na to, iż w dacie dokonania wpisu do rejestru zastawu skarbowego nie wydano jeszcze decyzji wymiarowych uprawniających do takich działań. Ponadto w tamtej sprawie ustalono, iż właścicielem spornych rzeczy ruchomych nie był A. D., lecz R. D.. Decyzję tą Spółka "A" zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła argumenty odwołania, akcentując, że A. D. zbył przedmiotowe pojazdy i nie stanowiły one jego własności w chwili ustanowienia zastawu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ odwoławczy dodatkowo przedstawił czynności podejmowane przez podatnika i jego ojca (R. D.) dotyczące przedmiotowych pojazdów (dokonując ich darowizny, odwołując darowiznę, wnosząc je jako wkład niepieniężny do spółki), co uzasadniało ominięcie skutków tych umów i przyjęcie, że realizacja aktu notarialnego z dnia [...] 2004 r. nastąpiła dopiero w dniu [...] 2003 r., kiedy to miało miejsce formalne zarejestrowanie obu pojazdów na Spółkę "A". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wyjaśnić przede wszystkim należy, że źródłem powstania zastawu skarbowego jest decyzja podatkowa, co powoduje, iż nie powstaje on (jak to ma miejsce w przypadku zastawów kodeksowych) – ani na podstawie umowy, ani też z mocy prawa. Momentem powstanie zastawu skarbowego jest bowiem wpis do rejestru zastawów skarbowych, a nie powstania zobowiązania podatkowego, czy też odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe. Warunek niezbędny dla powstania zastawu skarbowego – jego wpisu do rejestru – związany jest głównie z tym, że rzecz obciążona zastawem pozostaje we władaniu zastawcy, z czym wiąże się konieczność prowadzenia rejestru zastawów, dokonywania w nim wpisów oraz uwidaczniania zmian. Jedną z form wygaśnięcia zastawu skarbowego (art. 42a Ordynacji podatkowej) jest jego wykreślenie z rejestru zastawów skarbowych. Następuje to w przypadku, gdy rzecz lub prawo obciążone zastawem nie były własnością zastawcy – podmiotu zobowiązanego w materialno-prawnym stosunku podatkowym. Innymi słowy, gdy obciążenie rzeczy lub prawa nastąpiło w sposób niezgodny z prawem. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby organy skarbowe naruszyły prawo. Słusznie bowiem powołują się na domniemanie prawdziwości danych ujawnionych w Departamencie Rejestrów Państwowych (Wydziału Udostępniania Informacji i CBA w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych). Z danych tam zgromadzonych jednoznacznie bowiem wynikało, iż w chwili ustanowienia zastawu na przedmiotowych pojazdach mechanicznych, ich właścicielem był podatnik – A. D.. Wyjaśnić w tym zakresie należy, iż rejestry publiczne o charakterze przedmiotowym (a w tym rejestry pojazdów mechanicznych) nie mają jedynie znaczenia ewidencyjnego, lecz pociągają za sobą określone skutki w sferze prawa materialnego. Konieczność ujawnienia własności rzeczy lub praw w odpowiednim rejestrze – stanowi jedną z podstawowych zasad potrzeby ich funkcjonowania w ogóle – zasady jawności. Z tego też względu należy przyjąć, że strona skarżąca mogłaby skutecznie starać się o wykreślenie spornego wpisu z rejestru zastawów skarbowych, gdyby – dla realizacji zasady jawności – uwidoczniła swoją własność poprzez formalne zarejestrowanie pojazdów na Spółkę "A", a przez to opisała aktualny stan prawny rzeczy zarejestrowanej (co uwidoczniłoby zmianę ich właściciela) w rejestrze publicznym. W takim przypadku nie powstałby konflikt pomiędzy zasadą jawności rejestrów a czynnościami podejmowanymi przez podatników z innymi podmiotami. Zauważyć przy tym należy, iż omawiane pojazdy były przedmiotem darowizny, którą (po 5 miesiącach) odwołano jak i przedmiotem wkładu niepieniężnego. Tak więc tak częsta zmiana własności tych rzeczy ruchomych dodatkowo wspiera pogląd o konieczności domniemania prawdziwości danych ujawnianych w rejestrach publicznych. Zatem, dopiero w chwili zarejestrowania obu pojazdów na Spółkę "A" strona skarżąca mogłaby skutecznie powoływać się na zmianę właściciela wpisanych do zastawu skarbowego samochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji uznał, iż ocena dowodów dokonana przez organy podatkowe nie narusza prawa, a argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżone decyzji jak i w odpowiedzi na skargę (bez potrzeby ich powtarzania) zasługują na aprobatę Sądu. W sumie więc, uwzględniając wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stanowisko organu skarbowego drugiej instancji zajęte w rozpatrywanej sprawie uznać trzeba, zdaniem Sądu, za zgodne z obowiązującym prawem. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).