I SA/Gl 198/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi A.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podniósł, że jego trzyosobowa rodzina utrzymuje się jedynie z dochodów w postaci otrzymywanej przez niego renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości [...] zł oraz stypendium jego córki, studentki pierwszego roku w kwocie [...] zł. Jako jedyny składnik swojego majątku wnioskodawca wymienił dom o powierzchni 135,1 m2 oraz niewielką nieruchomość rolną (0,14 ha). Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2007 złożonych przez skarżącego, jego małżonkę (lub ich wspólnego zeznania) oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie aktualnego zaświadczenia wydanego przez właściwy urząd pracy potwierdzającego, że małżonka skarżącego nadal jest osobą bezrobotną bez prawa do pobierania zasiłku, przedstawienie aktualnego zaświadczenia organu pomocy społecznej odpowiadającego na pytanie, czy rodzina skarżącego nadal korzysta z tej pomocy, a jeśli tak, to wskazującego na formy i wysokość tej pomocy w ciągu ostatnich trzech miesięcy, nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez szkołę lub uczelnię po dniu otrzymania niniejszego wezwania, potwierdzającego, że córka skarżącego nadal uczy się w tej placówce (zastrzeżono, że zaświadczenie to powinno odpowiadać na pytanie, czy otrzymuje ona jakąkolwiek pomoc finansową, a także czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to winno wskazywać tryb i formę płatności, w szczególności, czy stosowne środki wypłacane są w gotówce, czy na rachunek bankowy), przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Odpowiadając na to wezwanie, skarżący nadesłał jedynie kserokopię "odcinka" świadczenia otrzymanego przez niego w ostatnim miesiącu (według niego wyniosło ono z wyrównaniem [...] zł netto). Ponadto odwołał się do ustaleń poczynionych w toku innych postępowań w przedmiocie składanych przez niego wniosków. Wnioskodawca zauważył również, że ma problemy z poruszaniem, wyrażając pogląd, iż to Sąd powinien "wystąpić do odpowiednich instytucji bezpośrednio z urzędu". Skarżącemu kilkukrotnie przyznano już prawo pomocy, m. in. postanowieniem z dnia 4 lutego 2008 r. ustanowiono mu adwokata w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 264/07. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, wytknąć należy skarżącemu, że w przeważającej części zignorował skierowane doń wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, mimo iż nadesłanie większości żądanych dokumentów nie powinno wiązać się dla niego z nadmiernymi trudnościami (np. przedłożenie odpisów rachunków dotyczących utrzymania gospodarstwa domowego czy odpisu zeznania podatkowego). Podkreślić trzeba bowiem, że wezwanie takie – w myśl art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych Jest zatem poza sporem, że wedle rozpatrywanego unormowania wezwanie może być skierowane wyłącznie do wnioskodawcy, a nie do innych podmiotów, w tym do "odpowiednich instytucji". To więc postawa procesowa strony, stanowiąca w gruncie rzeczy brak jej koniecznego i obowiązkowego współdziałania, nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jej najogólniej rozumianej sytuacji majątkowej. Niemniej jednak wiedza na temat wysokości świadczenia skarżącego w połączeniu z informacjami, jakie wynikają z akt innych spraw z jego udziałem, pozwala przyjąć, że wątpliwości te nie są istotne na tyle, by odmówić przyznania mu prawa pomocy, pozbawiając go tym samym prawa do sądu. Bezsprzecznie przecież kwota jego świadczenia, aczkolwiek odbiega nieznacznie od kwoty deklarowanej we wniosku, uniemożliwia wnioskodawcy poniesienie jakichkolwiek dodatkowych wydatków bez zagrożenia dla podstawowych wręcz warunków egzystencji jego i rodziny. Konkluzja ta znajduje przy tym potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach innych spraw, choć obecnie nie można ich traktować jako materiały aktualne (por. np. znajdujący się w aktach sprawy o sygn. I SA/Gl 991/07 odpis decyzji komisji stypendialnej z dnia 20 listopada 2007 r. przyznającej córce skarżącego stypendium w wysokości wskazanej w rozpoznawanym wniosku). Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.