I SA/Gl 199/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. i K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. – w dalszej części uzasadnienia określane słowem "Kolegium" – utrzymało w mocy na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2006 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. z późn. zm. ) decyzję Prezydenta Miasta M. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie uchylenia w części ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Nr W [...] ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2008 r. dla M., K. małżonków C. w kwocie [...] zł. i ustalenia nowego wymiaru na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, że K. C. wnioskiem z dnia [...] 2009 r. wystąpił do Prezydenta Miasta M. o wszczęcie postępowania podatkowego za 2008 r., w związku ze sprzedażą nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. w trybie licytacji w dniu [...] 2007 r. Wnioskodawca wskazał, że był podatnikiem podatku od nieruchomości do dnia [...] 2008 r., natomiast od dnia [...] 2008 r. podatnikiem tego podatku była "A" Spółka z o.o. z siedzibą w M.. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta M. wznowił postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. w odniesieniu do nieruchomości położonej w M., przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta M. uchylił w części ostateczną decyzję z dnia [...] r. Nr [...] i ustalił nowy wymiar zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2008 r. zmniejszając go z kwoty [...] zł. na kwotę [...] zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ I instancji podkreślił, że w dniu [...] 2009 r. wpłynęło do Prezydenta Miasta M. zawiadomienie o zmianach w ewidencji gruntów i budynków, na podstawie których ustalono, że postanowieniem o egzekucji pieniężnej z nieruchomości dłużnika przysądzono Spółce z o.o. "A" w M. na własność prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] tj. grunt o łącznej powierzchni [...] m. kw. wraz z prawem własności budynków. Jak podniósł organ I instancji, pismem z dnia [...] 2009 r. Sąd Rejonowy w M. poinformował organ podatkowy, że postanowienie z dnia [...] r. sygn. akt [...] w sprawie przysądzenia Spółce z o.o. "A" prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stało się prawomocne z dniem [...] 2008 r. Prawomocność w/w postanowienia stała się podstawą do wydania nabywcy nieruchomości oraz stanowiła przesłankę decydującą o powstaniu/ustaniu obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Z dniem prawomocności postanowienia Sądu na własność Spółki "A" przeszło prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w M. przy ul. [...], natomiast z końcem miesiąca [...] 2008 r. ustał obowiązek podatkowy M. K. małżonków C.. M. i K. małżonkowie C. wnieśli odwołanie od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., zarzucając organowi podatkowemu zastosowanie niewłaściwych przepisów poprzez uznanie, że data [...] 2008 r. tj. data uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt [...] przesądzała o powstania obowiązku podatkowego po stronie nabywcy nieruchomości. Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu, Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte wadą określoną w art. 240 ustawy Ordynacja podatkowa. W badanej sprawie podstawę prawną wznowienia postępowania podatkowego stanowił art. 240 § 1 pkt 5 tej Ordynacji tj. ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Zastosowanie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: 1. ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, 2. nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, 3. okoliczności te i dowody nie były znane organowi, który wydawał decyzję. Spełnienie w/w przesłanek obliguje organ do uchylenia decyzji dotychczasowej i podjęcia nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Pojęcie dowodu wynika z art. 180 Ordynacji podatkowej. Przez okoliczność faktyczną należy natomiast rozumieć stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od niego przyczyn, mający wpływ na status prawny strony tj. zakres jej praw i obowiązków, w konsekwencji zaś na treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości – zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. Nr 121, poz. 844 z 2006 r. z późn. zm. ) w dalszej części uzasadnienia określanej zamiennie słowem "upol" – podlegają nieruchomości lub obiekty budowlane tj. grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części. Podatnikami tego podatku są m.in. właściciele nieruchomości lub obiektów budowlanych i użytkownicy wieczyści gruntów – art. 3 ust. 1 upol. Podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów ich powierzchnia, dla budynków lub ich części powierzchnia użytkowa. Podatek od nieruchomości dla osób fizycznych ustala organ podatkowy. Osoby fizyczne zobowiązane są do złożenia informacji o nieruchomości lub obiektach budowlanych na właściwym formularzu w terminie 14 dni od dnia wystąpienie okoliczności uzasadniających powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Reasumując rozważania dotyczące stanu prawnego, organ odwoławczy uznał, że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Spółka z o.o. "A" na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w M. o przysądzeniu własności z dnia [...]2007 r. sygn. akt [...] stała się właścicielem budynków oraz prawa użytkowania wieczystego gruntów o łącznej powierzchni [...] m. kw. położonych w M. przy ul. [...]. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem [...] 2008 r. Zgodnie z art. 999 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność nieruchomości na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz w księdze wieczystej. Od chwili uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności na rzecz nabywcy należą do niego pożytki z nieruchomości. Powtarzające się daniny publiczne przypadające z nieruchomości od dnia prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności ponosi nabywca. Organ odwoławczy zaakcentował końcowo, że przysądzenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] na rzecz Spółki z o.o. "A" przesądziło o utracie do niej prawa M. i K. małżonków C., a także przymiotu podatników od tej nieruchomości. Konsekwencją przeniesienia prawa wieczystego użytkowania było wygaśnięcie obowiązku podatkowego z końcem miesiąca, w którym zmiana nastąpiła. Z tych właśnie przyczyn, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i uchylenia decyzji organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, M. i K. małżonkowie C. podnieśli, że organy podatkowe nieprawidłowo określiły wysokość zobowiązania, gdyż ich zobowiązanie w podatku od nieruchomości wygasło z dniem [...] 2007 r., a nie jak przyjęły organy obu instancji z dniem [...] 2008 r. Wskazali, że przekazali do Urzędu Miasta w M. protokół przekazania nieruchomości nabywcy z dnia [...] 2008 r. Firma ta – według ich wiedzy – złożyła deklarację na podatek od nieruchomości od miesiąca [...] 2007 r. Zdaniem skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się do wskazanych przez nich przepisów, a to uprawnia obydwie firmy tj. "B" C. K. M. i "A" Sp. z o.o. do dokonywania odpisów amortyzacyjnych od tego środka trwałego. Konstatacja powyższa uprawniona jest w świetle regulacji zawartych w: a. art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 z 2004 r. z późn. zm. ), b. art. 4 ust. 3 upol, c. art. 32 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości ( Dz. U. Nr 121, poz. 591 z późn. zm. ). Jak zaakcentowali skarżący ich należności podatkowe od dwóch nieruchomości w 2008 r. wyniosły [...] zł. W końcowej części skargi skarżący wnieśli o jej uwzględnienie, z uwagi na jej zasadność, z przyczyn wyżej omówionych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga – wbrew twierdzeniom w niej zawartym – nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zdaniem Sądu, decyzja organu odwoławczego nie zawiera uchybień, które mogłyby uzasadniać wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przedmiot sporu dotyczy zasadności uznania skarżących za podatników podatku od nieruchomości za miesiąc [...] roku 2008. W ocenie organów podatkowych skarżący utracili status podatników, z datą uprawomocnienia się postanowienia sądu powszechnego o przysądzeniu własności na rzecz innego podmiotu. Pogląd ten zakwestionowali skarżący, uznając, że w/w postanowienie nie ma wpływu na status bycia podatnikiem, przesądza natomiast o tym statusie faktyczne wydanie nieruchomości. Ocena zaistniałego sporu, wymaga w pierwszej kolejności przytoczenia art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym "Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa(11) lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.". Z akt przekazanych Sądowi wynika – co nie jest zresztą kwestionowane przez skarżących – że postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] o egzekucji pieniężnej z nieruchomości dłużnika przysądzono Spółce z o.o. "A" w M. na własność prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] tj. grunt o łącznej powierzchni [...] m. kw. wraz z prawem własności budynków (karta Nr 10 akt podatkowych ). Pismem z dnia [...] 2009 r. Sąd Rejonowy w M. poinformował organ podatkowy, że postanowienie z dnia [...] r. sygn. akt [...] w sprawie przysądzenia Spółce z o.o. "A" prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stało się prawomocne z dniem [...] 2008 r. (karta Nr 7 akt podatkowych). Z akt tych wynika także, że dotychczasowymi właścicielami nieruchomości położonej w M., przy ul. [...] byli – na zasadzie współwłasności – skarżący (informacja z rejestru gruntów – karta Nr 16). Jak wynika z art. 999 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność nieruchomości na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz w księdze wieczystej. Od chwili uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności na rzecz nabywcy należą do niego pożytki z nieruchomości. Powtarzające się daniny publiczne przypadające z nieruchomości od dnia prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności ponosi nabywca. Z regulacji zawartej w/w przepisie wynika, że prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest aktem przenoszącym na nabywcę własności nieruchomości. Nabywca staje się właścicielem od dnia prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności. Prawo do przysądzenia własności powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przybiciu. Prawomocne postanowienie sądu o przysądzeniu własności ma charakter konstytutywny i stanowi dla nabywcy tytuł własności nieruchomości, na podstawie którego może złożyć wniosek o wpis tego prawa do księgi wieczystej (ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Podkreślenia wymaga, na co zwrócił uwagę SN w wyroku z dnia 22 września 1997 r., II CKN 730/97 (OSP 1998, nr 7-8, poz. 139), że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie ma zastosowania, gdy nabycie własności nieruchomości następuje w toku postępowania egzekucyjnego. Wyrażono przy tym w piśmiennictwie pogląd (por. A. Oleszko: Glosa do wyroku SN z dnia 22 września 1997 r., II CKN 730/97, OSP 1998, nr 7-8, poz. 139), iż charakter konstytutywny postanowienia o przysądzeniu własności sprawia, iż własność nieruchomości przechodzi na nabywcę bez względu na to, kto dotąd był rzeczywistym właścicielem. Na podstawie prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności zaopatrzonego w klauzulę wykonalności nabywca może żądać także wprowadzenia go w posiadanie nieruchomości. Z dniem prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności przechodzą na nabywcę wszelkie prawa i obowiązki właściciela. Do nabywcy należą pożytki, które przypadają z nieruchomości od dnia przysądzenia własności (art. 53 – 55 k.c.). Nabywca przejmuje również obowiązek ponoszenia powtarzających się danin publicznych przypadających z nieruchomości od dnia prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności. Natomiast świadczenia niepowtarzające się ponosi nabywca tylko wtedy, gdy ich płatność przypada w dniu uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności lub po tym dniu. Reasumując, zasadnym jest wyrażenie spostrzeżenia, że w ustalonym stanie faktycznym, nie ulega wątpliwości, że skarżącym przysługiwało prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz prawo własności posadowionych na nim budynków, do czasu uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości położonej w M., przy ul. [...] na rzecz "A" Spółki z o.o. Ujmując rzecz inaczej, skarżący do dnia [...] 2008 r. tj. do dnia uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu byli użytkownikami wieczystymi gruntu położonego w M. przy ul. [...] i właścicielami budynków na nim posadowionych, a skoro tak, to byli podatnikami podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 upol, zgodnie z którym podatnikami tego podatku są m.in. właściciele nieruchomości ( w badanej sprawie budynku, stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności ) oraz użytkownicy wieczyści gruntu. Stanowisko strony wskazujące na zmianę podatnika poprzez wydanie spornej nieruchomości nabywcy – "A" Spółce z o.o. protokołem zdawczo – odbiorczym w dniu [...] 2007 r. nie zasługuje na aprobatę. Czynność czy to prawna czy faktyczna w postaci przekazania do używania nieruchomości nie może "modelować" czy też "zmieniać" przepisów powszechnie obowiązujących. Obowiązek podatkowy wynika bowiem z ustawy a umowne ustalenia stron nie mogą wpływać na treść stosunków publiczno – prawnych, zwłaszcza zaś zmieniać podmioty podlegające opodatkowaniu danym podatkiem. Zasadność tego stanowiska wynika pośrednio m.in. z wyroku NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 791/06 (publik. System Informacji Prawnej LEX Nr 329119 ), w którym sformułowany został pogląd, zgodnie z którym "Przepisy Kodeksu cywilnego o użytkowaniu, nie legitymują użytkowników nieruchomości do występowania do organów administracji publicznej z jakimkolwiek żądaniem, co do statusu własnościowego użytkowanej przez siebie nieruchomości". W konkluzji, zasadnym jest sformułowanie poglądu, że o zmianie podatnika podatku od nieruchomości – w przypadku dokonania sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji – przesądza data uprawomocnienia się postanowienia sądu o przysądzeniu własności na rzecz nabywcy. Jak wynika bowiem z art. 999 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. Nr 43, poz. 269 z późn. zm ) prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności nieruchomości przenosi na nabywcę własność nieruchomości, a ponadto od dnia prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności powtarzające się daniny publiczne przypadające z nieruchomości ponosi nabywca. A contrario, do dnia uprawomocnienia się postanowienia o przesądzeniu własności na rzecz nabywcy, podatnikiem podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. Nr 121, poz. 844 z 2006 r. z późn. zm. ) jest właściciel nieruchomości lub obiektów budowlanych i użytkownik wieczysty gruntów, którego nieruchomość podlegała zbyciu w drodze licytacji ( dotychczasowy właściciel i użytkownik wieczysty gruntu ). Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów procedury prowadzenia postępowania podatkowego, zwłaszcza postępowania dowodowego, a dokonana ocena całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – zdaniem składu orzekającego w sprawie – zasługuje na aprobatę. Z tej też przyczyny, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.