I SA/Gl 20/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2009 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu podkreślił, że mieszka u matki otrzymującej emeryturę w wysokości [...] zł, pozostając na jej utrzymaniu. W związku z tym stwierdził, że jego najogólniej rozumiana sytuacja materialna jest wręcz tragiczna i zwrócił uwagę, iż był zwalniany od kosztów sądowych przez sądy powszechne. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku, nie osiąga jakichkolwiek dochodów i poza matką nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku poprzez: nadesłanie wyciągów lub wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby będące z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, przedłożenie zaświadczenia wskazującego osoby zameldowane w lokalu oznaczonym jako miejsce zamieszkania skarżącego i wykazanie dochodów wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu, wskazanie aktualnego stanu cywilnego skarżącego (zastrzeżono, że "w przypadku orzeczenia separacji, rozwodu należy nadesłać tytuł prawny, na podstawie którego zaistniał taki stan rzeczy"), wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy sformułowaniem zawartym w treści uzasadnienia wniosku wyrażonego w skardze – "obecnie znajduje się na utrzymaniu żony i matki" a oświadczeniem zamieszczonym w urzędowym formularzu – "obecnie znajduje się na utrzymaniu matki" oraz nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, z którego wynikałoby, czy skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Odpowiadając na wezwanie, skarżący nadesłał kopie faktur, rachunków i decyzji w sprawie wymiaru podatku dotyczących nieruchomości wskazanej jako jego miejsce zamieszkania (w dokumentach tych nie wymieniono skarżącego, skierowane są one do jego matki) oraz własnego dowodu osobistego, gdzie adres tej nieruchomości figuruje jako miejsce jego zameldowania. Jego zdaniem materiały te wyjaśniają kwestię zameldowania – w braku żądanego zaświadczenia, którego nie zostało dostarczone ze względu na zbyt krótki termin wyznaczony w wezwaniu referendarza sądowego. Dodatkowo wnioskodawca oświadczył w szczególności, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna oraz że "nie posiad[a] żadnego konta ani rachunku rozliczeniowo-oszczędnościowego, co do Matki, nie [ma] wglądu w wyżej wymienione dokumenty i nie zostały [mu] one udostępnione, jeżeli takowe istnieją". Stwierdził też, iż "nie żyje z żoną", aczkolwiek nie jest z nią w separacji i nie został orzeczony rozwód jego małżeństwa. Wnioskodawca poprzestał także na oświadczeniu odnośnie do wysokości emerytury jego matki. Skarżący dwukrotnie wnosił o przyznanie prawa pomocy. Za pierwszym razem postanowieniem z dnia 1 grudnia 2008 r. (sygn. akt III SA/Gl 1101/08) przyznano mu je w zakresie całkowitym, jednak za drugim razem jego wniosek został oddalony postanowieniem z dnia 22 grudnia 2008 r. (sygn. akt I SA/Gl 1068/08). Przyczyną tego ostatniego rozstrzygnięcia było niewystarczające wykonanie wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, które było nieomal identyczne jak wezwanie wystosowane w niniejszej sprawie. Wpis sądowy od skargi wynosi w sprawie [...] zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona, wykonując wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku jedynie w niewielkiej części. Na podstawie przedłożonych dokumentów można przecież ustalić tylko takie okoliczności, jak jego zameldowanie w nieruchomości należącej do jego matki oraz wysokość niektórych kosztów związanych z utrzymaniem tej nieruchomości. Materiały te nie dostarczają natomiast jakichkolwiek danych o innych elementach sytuacji skarżącego, w tym o takich, które mają o wiele większe, wręcz decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy, jak np. o dochodach pozostających do dyspozycji w jego gospodarstwie domowym oraz o jego stosunkach rodzinnych. Podkreślić zarazem trzeba, że nie można w tym zakresie poprzestać na analizie oświadczeń wnioskodawcy, ponieważ w ich treści pojawiły się sprzeczności, odnotowane zresztą w wezwaniu referendarza sądowego, które rodzą wątpliwości nie dające się usunąć bez sięgnięcia do niezbędnych dokumentów źródłowych, pozwalających na weryfikację tych oświadczeń. Wątpliwości te ulegają dalszemu pogłębieniu w wyniku konfrontacji wyjaśnień skarżącego z uzasadnieniami wymienionych wyżej orzeczeń wydanych w przedmiocie jego poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy. Otóż we wcześniejszym z nich mowa jest o wyciągu z rachunku bankowego, co podważa wiarygodność jego oświadczenia, że nie posiada on takich rachunków i że nic nie wie o rachunkach należących do jego matki. Z kolei w uzasadnieniu późniejszego ze wspomnianych postanowień referendarz sądowy krytycznie odniósł się do sposobu, w jaki wnioskodawca ustosunkował się do wystosowanego do niego wezwania, które, co warto zauważyć raz jeszcze, było nieomal identyczne jak wezwanie skierowane do niego w niniejszej sprawie. I tak w kontekście oświadczenia o pozostawaniu na utrzymaniu żony wytknięto mu brak reakcji na wezwanie w części dotyczącej tej osoby, uznano również, iż "niezrozumiała w tej sprawie jest nadto bierna postawa skarżącego wobec możliwości rejestracji jako osoba bezrobotna, przecież dla kogoś pozbawionego zajęcia zarobkowego możliwość taka stanowi w praktyce jedyną szansę na objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym". Wnioskodawca, znając przytoczone zastrzeżenia, powinien zatem mieć wzmożoną świadomość negatywnych konsekwencji, jakie może pociągnąć za sobą nienależyte wykonanie wezwania, i to w tym samym zakresie co uprzednio. Tymczasem ponownie wykonał wyłącznie część wezwania referendarza sądowego; powtórzył nawet nigdy nie zrealizowane zapewnienie, że zaświadczenie o zameldowaniu może nadesłać w innym terminie, co pozwala podejrzewać, iż w ogóle nie starał się uzyskać tego dokumentu. Wskazane mankamenty materiału dowodowego uniemożliwiają uwzględnienie wniosku. Nie oznacza to jednak, iż nie mogą one zostać naprawione, i to już na etapie wniesienia sprzeciwu od tego postanowienia, do którego skarżący może dołączyć brakujące dokumenty oraz wszelkie inne dowody nie objęte wezwaniem do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, a potwierdzające jego oświadczenia, w szczególności zaświadczenie właściwego organu podatkowego poświadczające, że nie złożył on zeznania podatkowego za ubiegły rok oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jego podatek dochodowy. Mając na względzie wszystkie podniesione okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.