I SA/Gl 201/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S.A. w F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Orzeczenie to zyskało przymiot prawomocnego albowiem w dniu 16 września 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny (patrz postanowienie w sprawie II FZ 1265/14) nie uwzględnił zarzutów zażalenia Spółki. Do skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 20 stycznia 2015 r. skarżąca Spółka dołączyła między innymi urzędowy formularz – druk PPPr z dnia 30 marca 2015 r., w którym wystąpiła o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku odnotowano, że Spółka nie posiada środków na pokrycie opłaty sądowej na okoliczność czego przedstawia: sprawozdanie finansowe ze stanem na 31 grudnia 2014 r. i 31 stycznia 2015 r., raport z kasy na 30 marca 2015 r., zaświadczenie o stanie zatrudnienia z 30 marca 2015 r. oraz informację o środkach zgromadzonych na trzech rachunkach bankowych. Z treści oświadczenia o stanie majątkowym zawartego w ww. druku PPPr wynika, że "wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" Spółki wynosi "3.100,00 zł", wartość środków trwałych stanowi kwotę 231.727,05 zł. W ubiegłym roku obrotowym Spółka odnotowała stratę w wysokości 2.863.799,73 zł. Wnioskująca zadeklarowała nadto, że posiada trzy rachunki bankowe, których saldo – na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku – wyniosło 5.000,49 zł. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2015 r. starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił Spółce przyznania prawa pomocy, akcentując, że sytuacja finansowa Spółki uległa pogorszeniu. Podniósł dalej na gruncie postanowienia Sądu kasacyjnego z dnia 16 września 2014 r., że taki stan rzeczy nie powinien jednak przeszkodzić Spółce w partycypowaniu w kosztach sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia referendarza sądowego przyjęto następujące ustalenia. Aktywa obrotowe Spółki na dzień 31 grudnia 2013 r. stanowiły kwotę 9.259.347,95 zł, z kolei na 31 grudnia 2014 r. była to kwota 1.052.109,00 zł, z czego środki zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych stanowiły odpowiednio wartości 47.903,22 zł i 8.693,61 zł. Kapitał własny na dzień 31 grudnia 2013 r. stanowił kwotę ujemną i wyniósł -382.309,51 zł. Z kolei stan na 31 grudnia 2014 r. wyniósł -3.246.109,24 zł. Wartość środków trwałych na dzień 31 stycznia 2015 r. stanowiła kwotę 160.197,88 zł. Z nadesłanego przez Spółkę raportu kasowego wynika, że na dzień 30 marca 2015 r. posiadała w kasie środki w kwocie 927,08 zł. Pismem z dnia 4 maja 2015 r. pełnomocnik Spółki wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 22 kwietnia 2015 r. wskazując na błędne wnioski rozpoznającego sprawę. Zwrócono uwagę, że na dzień 31 marca 2015 r. sytuacja finansowa Spółki była trudna, co obrazują następujące dane liczbowe: przeterminowane zobowiązania wynosiły 1.322.405,49 zł; w ramach tych przeterminowanych zobowiązań, kwota 1.248.000,00 zł to wymagalne zobowiązania publicznoprawne (urząd skarbowy i ZUS); wymagalne na rzecz pracowników wynagrodzenia w kwocie 132.941,00 zł. Pełnomocnik podniósł, że w stosunku do Spółki toczą się postępowania egzekucyjne oraz sądowe, co uniemożliwia dysponowanie skromnymi środkami finansowymi. O pogarszającej się sytuacji finansowej Spółki świadczą nadto – w ocenie pełnomocnika - działania restrukturyzacyjne oraz brak jakiejkolwiek działalności. Przy piśmie z dnia 5 maja 2015 r. pełnomocnik Spółki nadesłał rachunek zysków i strat (wariant porównawczy za okresy od 1 stycznia do 31 marca 2014 r. i od 1 stycznia do 31 marca 2015 r.). Trzeba odnotować, że równolegle z niniejszym prowadzone jest jeszcze jedno postępowanie sądowe ze skargi Spółki, w którym również wniosła skargę kasacyjną. Łączna wysokość opłat sądowych w postępowaniach zainicjowanych przez skarżącą, będących przedmiotem dzisiejszego posiedzenia niejawnego, stanowi kwotę 2000 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia należy odnotować, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw, postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa [wniosek o przyznanie prawa pomocy – spr.] będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Taki stan rzeczy znajduje bowiem podstawę prawną w art. 260 P.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy jednakże odnotować w tym miejscu, że już na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania sądowego oceniono sytuację materialną i finansową skarżącej Spółki w kontekście możliwości partycypowania w kosztach sądowych (patrz postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 30 czerwca 2014 r.), a ocena ta zyskała akceptację sądu kasacyjnego. Ponowienie wniosku oznacza, że obecne orzekanie w przedmiocie prawa pomocy polega w zasadzie na zbadaniu, czy zmieniły się okoliczności, które legły u podstaw poprzedniego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zmiana ta w przypadku postępowania w przedmiocie prawa pomocy musi być istotna. Instytucja prawa pomocy stanowi wszak gwarancję przysługującego stronie m. in. na mocy art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu – nie może być zaś mowy o realizacji tego prawa, gdy sytuacja majątkowa strony w trakcie jednego postępowania jest oceniana odmiennie niż uprzednio i na niekorzyść tylko z uwagi na fakt, iż zmieniła się ona w jakimkolwiek stopniu, choćby nieznacznym. Byłoby to zresztą nie do pogodzenia z zasadą zaufania do organów państwa oraz stabilności orzeczeń sądowych. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanego stanu faktycznego, stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do odstąpienia od oceny możliwości finansowych Spółki powziętej w poprzednim postanowieniu w przedmiocie prawa pomocy, a to w dużej mierze z uwagi na rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 16 września 2014 r. Nie umknęło obecnie uwadze Sądu, że sytuacja finansowa Spółki niewątpliwie nie jest korzystna. Przyjęto jednakże, że obok zauważonego spadku przychodów netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów (w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2014 r. była to kwota 3.149.001,26 zł, a w tym samym okresie 2015 r. 55.823,21 zł) oraz zmniejszenia kosztów sprzedaży (odpowiednio 399.350,87 i 18.384,66 zł) ogólny wynik finansowy Spółki uległ poprawie, a strata Spółki jest obecnie blisko dwukrotnie mniejsza niż w analogicznym okresie w 2014 r. Już na gruncie tego zestawienia nie można przyjąć, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca odstąpienie od poprzedniego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Rozpoznając wniosek Sąd musi mieć także na uwadze rozważania poczynione przez Sąd kasacyjny, a ten podkreślił, że – mimo akcentowanych przez Spółkę problemów finansowych – nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej Spółki za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Zobowiązania Spółki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie mogą korzystać z pierwszeństwa przed należnościami względem Skarbu Państwa, wynikającymi z udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd podkreślił dalej, że ryzyko inwestycyjne związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ciąży na Spółce, a jego konsekwencje nie stanowią w analizowanym przypadku okoliczności uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych (patrz postanowienie NSA z dnia 16 września 2014 r.). W tym też kontekście należy podkreślić, że inicjując niniejsze wpadkowe postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka posiadała aktywa pieniężne w łącznej kwocie 5.927,57 zł. Jest to wystarczająca kwota, aby zabezpieczyć należności sądowe z tytułu wpisów sądowych od skarg kasacyjnych w obu sprawach, w których wnioski rozpoznano na dzisiejszym posiedzeniu niejawnym. Za uwzględnieniem wniosku nie może także przemawiać argumentacja pełnomocnika Spółki o tym, że wobec niej toczą się postępowania egzekucyjne i sądowe. Taki stan rzeczy był już przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który rozpoznając zażalenie z 14 lipca 2014 r. wziął zapewne pod uwagę także treść samego środka odwoławczego i sygnalizowanych w nim problemów Spółki. Co znamienne, pomimo podnoszonej wówczas egzekucji, Spółka uiściła wpis sądowy, który był wtedy dwukrotnie wyższy. Reasumując, skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i dlatego, działając na podstawie art. 254 § 1 P.p.s.a., art. 260 w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.