I SA/Gl 201/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Randak po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S.A. w F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 2000 zł, pełnomocnik skarżącej Spółki, będący radcą prawnym, wniósł o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek w piśmie z dnia 31 marca 2014 r., zwrócił przede wszystkim uwagę na stratę, jaką Spółka wykazała w ubiegłym roku, podatkową w wysokości 4.572.185,94 zł i bilansową w wysokości 21.106.167,48 zł. Podkreślił, że nie posiada ona wolnych środków na pokrycie kosztów postępowania i nie mogła zaplanować tych wydatków, gdyż w pierwszej kolejności musi ponieść należności publicznoprawne oraz – i tak regulowane z trudem – bieżące koszty działalności, m.in. koszty zatrudnienia jej 35 pracowników, które w lutym bieżącego roku sięgnęły kwoty 534.036,55 zł. Zaznaczył, iż wydatki te, tak jak kwoty przeznaczane na zapłatę zobowiązań wobec stałych dostawców, są niezbędne, ponieważ umożliwiają Spółce działalność produkcyjną i uzyskiwanie przychodów. Według urzędowego formularza PPPR wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 3.100.000 zł, wartość jej środków trwałych 15.035.362,99 zł, a stan jej trzech rachunków bankowych odpowiednio: 1,50 zł, 12.293,73 zł i 3.408,82 zł. Do wniosku załączono m.in. odpisy zeznania podatkowego Skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych za ubiegły rok (oprócz wspomnianej starty wykazano w nim przychód w wysokości 31.215.460,59 zł i koszty uzyskania przychodów w wysokości 35.787.646,53 zł) oraz odpisy innych dokumentów potwierdzających wskazane wyżej dane, w tym zestawienie kosztów pracowniczych. Na wezwanie referendarza sądowego Spółka przedłożyła odpisy sprawozdania finansowego za ubiegły rok (w bilansie na 31 grudnia 2013 r. odnotowania wymaga m.in. wartość aktywów obrotowych – 9.259.347,95 zł, w tym zapasów – 3.990.313,86 zł, co stanowi znaczne zmniejszenie w porównaniu ze stanem o rok wcześniejszym, kiedy wielkości te wynosiły odpowiednio 43.259.792,39 zł i 7.840.590,01 zł, oraz środków pieniężnych i innych aktywów pieniężnych w wysokości 47.903,22 zł i zobowiązań, które z kwoty 51.156.643,24 zł w dniu 31 grudnia 2012 r. zmniejszyły się do kwoty 24.799.620,30 zł w dniu 31 grudnia 2013 r., z kolei w rachunków zysków i strat na ten ostatni dzień – koszty sprzedanych produktów, towarów i materiałów w wysokości 28.644.048,02 zł i koszty finansowe w wysokości 2.382.077,12 zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia ubiegłego roku do marca roku bieżącego (najniższą podstawę opodatkowania, 831.340 zł, wykazano w grudniu, najwyższą, 13.478.042 zł, w lutym), raportów kasowych za cztery pierwsze miesiące 2014 r. (zawiera on bardzo liczne operacje, które nie zostały jednak zsumowane w zestawieniu zbiorczym; w kwietniu wartość rozchodów wyniosła łącznie 240.740 zł), wyciągów z kilku rachunków bankowych Spółki (odnotowują one liczne operacje, przykładowo na jednym z nich w marcu suma obciążeń wyniosła 29.154,19 zł, a suma uznań – 32.654,31 zł, na drugim saldo końcowe na dzień 30 kwietnia 2014 r. zamknęło się kwotą 199.158,61 zł, a na trzecim wartość oszczędności w dniu 31 marca 2014 r. wyniosła 170.809,90 zł). Postanowieniem z dnia 21 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy, eksponując wysokość posiadanych przez nią aktywów oraz fakt prowadzenia przez nią działalności na dużą skalę. Pełnomocnik skarżącej złożył w terminie sprzeciw od tego postanowienia, wnosząc o jego uchylenie oraz o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Polemizując z zawartymi w nim spostrzeżeniami, podniósł, że Spółka nie może dysponować towarem przeznaczonym do sprzedaży i przysługującymi jej wierzytelnościami, składającymi się na jej aktywa obrotowe. Zwrócił zarazem uwagę na wysokość ciążących na niej zobowiązań oraz na stratę wykazaną na koniec kwietnia bieżącego roku, które obrazują jej złą kondycję finansową. Pełnomocnik stwierdził, że Spółka zaprzestała "praktycznie" działalności, wyprzedając zapasy celem spłaty tego zadłużenia. Do sprzeciwu załączono bilans i rachunek zysków i strat na dzień 30 kwietnia 2014 r. W tym pierwszym dokumencie wykazano m.in. aktywa trwałe w wysokości 2.395.240,97 zł (15.157.962,84 zł w dniu 31 grudnia 2013 r.), środki pieniężne i inne aktywa pieniężne w wysokości 714.535,26 zł (47.903,22 zł w dniu 31 grudnia 2013 r.), zobowiązania w wysokości 11.091.884,52 zł (24.799.620.30 zł w dniu 31 grudnia 2013 r.). Z kolei w świetle rachunku zysków i strat w pierwszych czterech miesiącach bieżącego roku sprzedaż produktów, towarów i materiałów wyniosła 3.946.241,95 zł, a strata netto – 558.338,43, podczas gdy w trakcie całego roku 2013 wielkości te wynosiły odpowiednio 4.982.354,99 zł i 7.622.468,30 zł. Na dzisiejszym posiedzeniu rozpoznawane są jeszcze wnioski Spółki o przyznanie prawa pomocy w dwóch innych jej sprawach– wskutek sprzeciwu od wydanych w nich postanowień z dnia 21 maja 2014 r. W obu przypadkach wpisy od skargi również wynoszą po 2000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw stanowi więc środek zaskarżenia, którego wniesienie, inaczej niż jest to np. w przypadku zażalenia, nie inicjuje kontroli objętego nim postanowienia i nie może tym samym doprowadzić do uchylenia rozstrzygnięcia referendarza sądowego, jak domagał się tego pełnomocnik skarżącej. Przystępując zatem do rozpoznania wniosku, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Ustalenie zatem, że osoba prawna takimi środkami dysponuje, wyklucza uwzględnienie wniosku złożonego przez nią w rozpatrywanej materii. Jest tak zaś w przypadku skarżącej Spółki, posiadającej i wykorzystującej w bieżącej działalności zasoby pieniężne, które wprost niewspółmiernie przewyższają sumę wpisów od skarg we wszystkich jej sprawach (6000 zł). Suma ta sięga wszak zaledwie 2,5 % kwoty, która w świetle raportu kasowego została przez Spółkę wydatkowana gotówką w kwietniu 2014 r. Do podobnych wniosków prowadzi analiza wyciągów bankowych, dokumentujących obrót bezgotówkowy. Otóż wspomniana suma wpisów nieznacznie przekracza 3% salda końcowego, które we wskazanym miesiącu wykazano zaledwie na jednym z kilku rachunków bankowych Spółki. Skądinąd w niewiele mniejszej dysproporcji pozostaje ona z oszczędnościami zgromadzonymi na innym rachunku bankowym, a miesięczne obciążenia na jej rachunku kolejnym stanowią nieomal jej pięciokrotność. Z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. żadnego znaczenia nie ma to, czy głównym źródłem tych zasobów jest produkcja, czy też spieniężenie wcześniej zgromadzonego majątku. Dlatego argument podniesiony przez pełnomocnika w sprzeciwie i odwołujący się do tej okoliczności nie przemawia na rzecz uwzględnienia wniosku. Jest on zresztą sprzeczny z wywodami pełnomocnika zawartymi w piśmie z dnia 31 marca 2014 r., w świetle których Spółka zatrudnia 35 pracowników, a zwolnienie od kosztów sądowych ma umożliwić jej kontynuowanie działalności i osiąganie przychodów. Nie znajduje on też potwierdzenia w treści przedłożonej dokumentacji. Wyciągi z rachunków bankowych oraz raport kasowy odnotowują przecież liczne transakcje z wieloma kontrahentami Spółki, które sprawiają, że jej obroty są bardzo wysokie. Wartości milionowe wykazane są w zeznaniu podatkowym Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych, w jej deklaracjach dla podatku od towarów i usług, a także w dokumentach księgowych, w tym w tych dotyczących bieżącego roku, w którym Spółka osiągnęła dużą sprzedaż, sięgającą już prawie 80% sprzedaży za cały rok ubiegły, co skutkowało w tym czasie nieomal piętnastokrotnym powiększeniem posiadanych przez nią zasobów pieniężnych. Był to jeden z czynników, który spowodował, że strata netto z działalności, na którą również powołuje się pełnomocnik w sprzeciwie, jest znacznie niższa, skoro nieznacznie przekracza 7% takiej straty wykazanej w ubiegłym roku. Okoliczność ta nie przesądza więc o niemożliwości poniesienia przez Spółkę kosztów sądowych. Jest tak także dlatego, że strata stanowi jedynie wynik bilansowy nadwyżek kosztów nad przychodami, toteż nie można jej utożsamiać z brakiem środków finansowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 43/11, LEX nr 783832), na co zwrócił uwagę referendarz sądowy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 21 maja 2014 r. Spółka nadal zatem funkcjonuje wykazując wysokie obroty i co istotne ponosząc związane z tym koszty, które są znaczne, czego dowodzą m.in. wskazane w dokumentach księgowych wartości kosztów sprzedaży czy kosztów finansowych. W tym kontekście zaznaczyć wypada, że koszty postępowania sądowego przedsiębiorca powinien w pierwszej kolejności kalkulować w ramach kosztów prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, i to traktując jej priorytetowo. Koszty sądowe, wbrew twierdzeniom pełnomocnika Spółki, mają bowiem charakter publicznoprawny, wobec czego przedsiębiorca nie może preferować innych wydatków, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy znacznie wyższe kwoty przeznacza na inne cele (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt II FZ 846/13, LEX nr 1397951). Nie może mieć też decydującego znaczenia to, że na Spółce ciążą wysokie zobowiązania, szczególnie jeżeli mieć na względzie, iż zostały one w dużym stopniu zmniejszone, choć rzeczywiście nastąpiło to proporcjonalnie do uszczuplenia jej majątku. Fakt ten, aczkolwiek niewątpliwie istotny, nie może wszelako, niejako sam przez się, uzasadniać przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 633/10, LEX nr 742691). Nie oznacza on wszak, że Spółka nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych o wiele mniejszych od tych zobowiązań, które są przecież spłacane, i to w sposób, jaki nie uniemożliwia jej funkcjonowania i wykazywania sporych obrotów. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe spostrzeżenia, Sąd, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.