I SA/Gl 202/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A w F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Orzeczenie to zyskało przymiot prawomocnego albowiem w dniu 16 września 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny (patrz postanowienie w sprawie II FZ 1266/14) nie uwzględnił zarzutów zażalenia Spółki. Przy skardze kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji z dnia 20 stycznia 2015 r. skarżąca Spółka złożyła między innymi urzędowy formularz – druk PPPr z dnia 30 marca 2015 r., w którym wystąpiła o zwolnienie jej od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku odnotowano, że Spółka nie posiada środków na pokrycie opłaty sądowej na okoliczność czego przedstawia: sprawozdanie finansowe ze stanem na 31 grudnia 2014 r. i 31 stycznia 2015 r., raport z kasy na 30 marca 2015 r., zaświadczenie o stanie zatrudnienia z 30 marca 2015 r. oraz informację o środkach zgromadzonych na trzech rachunkach bankowych. Z treści oświadczenia o stanie majątkowym zawartego w ww. druku PPPr wynika, że "wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" Spółki wynosi "3.100,00 zł", wartość środków trwałych stanowi kwotę 231.727,05 zł. W ubiegłym roku obrotowym Spółka odnotowała stratę w wysokości 2.863.799,73 zł. Wnioskująca zadeklarowała nadto, że posiada trzy rachunki bankowe, których saldo – na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku – wyniosło 5.000,49 zł. W oparciu o przedłożone w tej sprawie dokumenty źródłowe ustalono, co następuje. Aktywa obrotowe Spółki na dzień 31 grudnia 2013 r. stanowiły kwotę 9.259.347,95 zł, z kolei na 31 grudnia 2014 r. była to kwota 1.052.109,00 zł, z czego środki zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych stanowiły odpowiednio wartości 47.903,22 zł i 8.693,61 zł. Kapitał własny na dzień 31 grudnia 2013 r. stanowił kwotę ujemną i wyniósł -382.309,51 zł. Z kolei stan na 31 grudnia 2014 r. wyniósł -3.246.109,24 zł. Wartość środków trwałych na dzień 31 stycznia 2015 r. stanowiła kwotę 160.197,88 zł. Z nadesłanego przez Spółkę raportu kasowego wynika, że na dzień 30 marca 2015 r. posiadała w kasie środki w kwocie 927,08 zł. Wypada odnotować, że równolegle z niniejszym prowadzone jest jeszcze jedno postępowanie sądowe ze skargi Spółki, w którym również wniosła skargę kasacyjną. Łączna wysokość opłat sądowych w postępowaniach zainicjowanych przez skarżącą, będących przedmiotem dzisiejszego posiedzenia niejawnego, stanowi kwotę 2000 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednakowoż przyszło w tym miejscu zwrócić uwagę, że już na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania sądowego oceniono sytuację materialną i finansową skarżącej Spółki w kontekście możliwości partycypowania w kosztach sądowych (patrz postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 30 czerwca 2014 r.), a ocena ta zyskała akceptację sądu kasacyjnego. Ponowienie wniosku oznacza, że obecne orzekanie w przedmiocie prawa pomocy polega w zasadzie na zbadaniu, czy zmieniły się okoliczności, które legły u podstaw poprzedniego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zmiana ta w przypadku postępowania w przedmiocie prawa pomocy musi być istotna. Instytucja prawa pomocy stanowi wszak gwarancję przysługującego stronie m. in. na mocy art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu – nie może być zaś mowy o realizacji tego prawa, gdy sytuacja majątkowa strony w trakcie jednego postępowania jest oceniana odmiennie niż uprzednio i na niekorzyść tylko z uwagi na fakt, iż zmieniła się ona w jakimkolwiek stopniu, choćby nieznacznym. Byłoby to zresztą nie do pogodzenia z zasadą zaufania do organów państwa oraz stabilności orzeczeń sądowych. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanego stanu faktycznego, stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do odstąpienia od oceny możliwości finansowych Spółki powziętej w poprzednim postanowieniu w przedmiocie prawa pomocy, w szczególności mając na uwadze spostrzeżenia poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny. Niewątpliwie sytuacja finansowa Spółki uległa znacznemu pogorszeniu, co obrazuje porównawcze zestawienie stanu aktywów i pasywów na dzień 31 grudnia 2013 r. ze stanem na dzień 31 grudnia 2014 r. Spółka w dalszym jednak ciągu prowadziła działalność gospodarczą uzyskując przychód ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów w kwocie 5.241.888,30 zł ponosząc przy tym relatywnie wysokie koszty. Nie mniej jednak sąd kasacyjny podkreślił w tej sprawie, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej Spółki za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Zobowiązania Spółki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie mogą korzystać z pierwszeństwa przed należnościami względem Skarbu Państwa, wynikającymi z udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd podkreślił dalej, że ryzyko inwestycyjne związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ciąży na Spółce, a jego konsekwencje nie stanowią w analizowanym przypadku okoliczności uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych (patrz postanowienie NSA z dnia 16 września 2014 r.). W tym też kontekście należy podkreślić, że inicjując niniejsze wpadkowe postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka posiadała aktywa pieniężne w łącznej kwocie 5.927,57 zł. Jest to zdaniem referendarza wystarczająca kwota aby zabezpieczyć należności sądowe z tytułu wpisów sądowych od skarg kasacyjnych w obu sprawach, w których wnioski rozpoznano na dzisiejszym posiedzeniu niejawnym. Reasumując, skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i dlatego, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.