I SA/Gl 204/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a ustanowić skarżącemu radcę prawnego. Skarżący w skardze wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ów został przekazany do rozpoznania referendarzowi sądowi, który wezwał stronę do jego złożenia w przewidzianej prawem formie, tj. na urzędowym formularzu PPF. Wezwanie zawierało pouczenie, iż skarżący jest zwolniony od kosztów sądowych z mocy ustawy i nie musi składać wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Skarżący nadesłał urzędowy formularz w terminie, nie wypełniając jednak jego rubryki 4, przeznaczonej na oznaczenie zakresu wniosku. Ponadto podniósł, że jest bezrobotny i nie ma prawa do zasiłku oraz że pozostaje w związku nieformalnym z osobą otrzymującą wynagrodzenie za pracę w wysokości 1600 zł. Zaznaczył, że z uwagi na wysokość tego dochodu wydatki gospodarstwa domowego pokrywane są dzięki wsparciu finansowemu rodziców jego i jego partnerki. We wniosku nie wskazano żadnego majątku. Referendarz sądowy pismem z dnia 15 marca 2013 r. wezwał skarżącego do sprecyzowania w terminie 7 dni zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy pod rygorem przyjęcia, iż domaga się on wyłącznie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jednocześnie referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania dokumentacji źródłowej, w tym wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez niego i przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (zastrzeżono, że jeżeli rachunki te zostały zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz o sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy) oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. W związku z wezwaniem nadesłano: oświadczenie rodziców skarżącego dotyczące udzielanej mu pomocy (według niego skarżący nie pozostaje na utrzymaniu rodziców, ale zamieszkuje wraz z partnerką nieodpłatnie w należącym do nich domu, nie ponosząc żadnych łączących się z tym kosztów), zaświadczenie z dnia 25 marca 2013 r., zgodnie z którym skarżący jest od tego dnia zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, kserokopie dokumentów potwierdzających wypłatę jego partnerce wynagrodzenia za różne miesiące bieżącego i ubiegłego roku (w lutym bieżącego przelano na rachunek bankowy kwotę 1.403,66 zł), kopię znajdującego się już w aktach administracyjnych zeznania podatkowego skarżącego za 2011 r. oraz jego oświadczenie, że nie posiada on "konta firmowego", ponieważ zostało ono zamknięte w czerwcu 2012 r. oraz obecnie dysponuje on jedynie "kontem osobistym (...), na którym jest blokada na kwotę 82.836,98 zł". Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie przyjąć wypada, że skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Jest to bowiem zgodnie z rygorem, jakim opatrzono wezwanie z dnia 15 marca 2013 r., w którym wyjaśniono zarazem wnioskującemu, że sformułowane przez niego żądanie zwolnienia od kosztów sądowych było bezprzedmiotowe, skoro zwolnienie takie przysługuje mu z urzędu. Wobec faktu, że wnioskujący nie oznaczył nie tylko zakresu wniosku, ale i – w efekcie – rodzaju pełnomocnika, którego ustanowienia się domaga, tę ostatnią powinność uczyniono przy tym niejako za niego. Taki sposób postępowania uwzględnia dyrektywy wynikające z prawa do sądu, którego realizacji służy przecież prawo pomocy, w nieporównanie większym stopniu niż pozostawienie wniosku bez rozpoznania ze względu na niesprecyzowanie żądania wnioskodawcy. Z katalogu pełnomocników wymienionych w rubryce 4 urzędowego formularza wybrano radcę prawnego, który w wyliczeniu tym występuje na pierwszym miejscu. Jednocześnie miano na uwadze także to, że taki właśnie pełnomocnik reprezentuje w postępowaniu stronę przeciwną. Uznanie, iż skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego, najpełniej przyczynia się więc do zapewnienia równości stron. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w takim zakresie następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca musi zatem tę okoliczność udowodnić, przedkładając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności wytknąć wypada skarżącemu, że nie wykonał w całości wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Spostrzeżenie to dotyczy zwłaszcza tej części wezwania, która poświęcona była rachunkom bankowym. Skarżący poprzestał wszak na oświadczeniu, że jego rachunek bankowy jest zajęty, mimo iż w wezwaniu wskazano wprost sposób, w jaki ów fakt powinien być udokumentowany. Nie nadesłał tez wyciągu z rachunku bankowego swej partnerki, chociaż w świetle dokumentów poświadczających wypłatę jej wynagrodzenia płatności te następowały w formie przelewu. Z drugiej strony wysokość wynagrodzenia wynikająca z tych dokumentów jest nieznaczna, niewiele wyższa od wynagrodzenia minimalnego. Poza tym skarżący udowodnił, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, zaś akta administracyjne potwierdzają, iż ciąży na nim duże zadłużenie publicznoprawne, którego nie jest on w stanie spłacić. Oświadczenia wnioskodawcy można więc uznać za wiarygodne. Trudno też zakładać, że na rachunkach bankowych, z których nie nadesłał on wyciągów, znajdują się środki finansowe umożliwiające mu opłacenie wynagrodzenia radcy prawnego i poniesienie wszystkich niezbędnych wydatków, także zresztą, pomimo wezwania, nieudokumentowanych. W konsekwencji wątpliwości, jakie budzą jego wyjaśnienia, i przedłożony przezeń materiał dowodowy należy rozstrzygnąć na jego korzyść. Przyjąć zatem wypada, że w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie osiąga on obecnie żadnych dochodów, a wynagrodzenie osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie może być uznane za znaczne źródło utrzymania dla dwóch dorosłych osób. Przyznać trzeba również rację rodzicom wnioskodawcy, że nie mają oni w obecnym stanie rzeczy obowiązku ponoszenia kosztów postępowania za niego, mimo iż wspierają go finansowo w bieżącym życiu. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.