I SA/Gl 205/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Suleja-Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę. 1. W.S. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: DIS) z dnia [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. (dalej: NUS) o nałożeniu na skarżącego - jako prezesa zarządu spółki A sp. z o.o., kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków wynikających z zajęcia wynagrodzenia za pracę. 2. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na gruncie następującego stanu sprawy. 2.1. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez NUS wobec A.S. organ egzekucyjny wystawił w dniu [...] zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę w spółce A spółce z o.o. Zostało ono wystawione na podstawie art. 72 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. – dalej: u.p.e.a.). Zawierało wezwanie pracodawcy aby: 1) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia zobowiązanej z wyszczególnieniem wszystkich jego składników, 2) składał w przypadku zaistnienia, przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, oświadczenia o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli. Ponadto w zawiadomieniu znajdowało się pouczenie, że zajęcie jest skuteczne z chwilą doręczenia zawiadomienia, zajęcie zachowuje moc również w przypadku zmiany stosunku pracy lub zlecenia, nawiązania nowego stosunku pracy lub zlecenia z tym samym pracodawcą, a także przejęcia pracodawcy przez innego pracodawcę. Pouczono także pracodawcę, iż w sytuacji bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętego wynagrodzenia albo jego części organowi egzekucyjnemu, zajęte wynagrodzenie albo jego część mogą być ściągnięte od pracodawcy w trybie egzekucji administracyjnej, a pracodawca, który nie wykonał lub nienależycie wykonał ciążące na nim obowiązki związane z realizacją zajęcia egzekucyjnego wierzytelności, odpowiada za wyrządzone przez to wierzycielowi szkody na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Pouczono również, iż na pracodawcę, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją z wynagrodzenia za pracę, organ egzekucyjny może nałożyć na podstawie art. 168e u.p.e.a. karę pieniężną, a w przypadku uchylania się od wykonania, w dodatkowo wyznaczonych terminach, obowiązków wynikających z zajęcia, kara ta może być ponawiana. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone pracodawcy w dniu [...]. Pracodawca zobowiązanej nie zastosował się do zawartego w zawiadomieniu pouczenia i nie podjął w terminie 7 dni od jego otrzymania stosownych czynności. Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] wezwał A sp. z o. o. do udzielenia odpowiedzi na otrzymane zawiadomienie o zajęciu oraz dokonania wpłat na poczet zajęcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Ponadto organ wezwał pracodawcę do wskazania danych osobowych pracownika lub członka zarządu odpowiedzialnego za realizację zajęcia. W wezwaniu tym znajdowało się również pouczenie o treści art. 168e § 1 i 2 u.p.e.a. Pismo to doręczono pracodawcy w dniu [...]. Pismem z dnia [...] skarżący – jako prezes zarządu A sp. z o. o. - wniósł o wskazanie podstawy prawnej dokonanego zajęcia podnosząc, że z treści zawiadomienia o zajęciu wynika, że tytuły wykonawcze wydano w [...] r. tj. [...] lat wcześniej. W odpowiedzi na powyższe organ egzekucyjny pismem z dnia [...] poinformował pracodawcę zobowiązanej, że w piśmie z dnia [...] wskazano podstawę prawną żądania udzielenia odpowiedzi na zajęcie wynagrodzenia za pracę, dokonane przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] oraz pouczono o obowiązkach spoczywających na pracodawcy oraz konsekwencjach ich niedopełnienia. Ponadto wyjaśniono, iż w przedmiotowej sprawie A sp. z o. o. nie jest legitymowana do podnoszenia wymagalności dochodzonych od zobowiązanej należności. Organ egzekucyjny ponownie wezwał pracodawcę do realizacji zajęcia, pouczając ponownie o treści art. 168e § 1 u.p.e.a. Pismo to doręczono pracodawcy zobowiązanej w dniu [...]. Wobec zaliczenia nadpłaty wynikającej z zeznania rocznego za 2014 r. i zmiany kwoty należności głównej, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] dokonał zmiany wysokości zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej w A sp. z o. o. Powyższe zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia doręczono zobowiązanej w dniu [...], natomiast pracodawcy w dniu [...]. 2.2. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] NUS nałożył na skarżącego – jako prezesa zarządu A sp. z o. o., karę pieniężną w wysokości [...] zł., w związku z niewykonaniem obowiązków wynikających z dokonanego zawiadomieniem z dnia 12 [...] zajęcia wynagrodzenia za pracę A.S. W uzasadnieniu organ wskazał, że pracodawca zobowiązanej nie wykonał ciążących na nim obowiązków i nie przystąpił do realizacji otrzymanego zajęcia. Ponadto wskazał, że obowiązków tych nie dokonano również po ponagleniu pracodawcy pismami z dnia [...] oraz z dnia [...]. 2.3. Pismem z dnia [...] skarżący złożył zażalenie na postanowienie NUS. Wniósł o uchylenie postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że roszczenie dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym jest przedawnione. Skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Wskazał, że wbrew twierdzeniom organu egzekucyjnego nie uchylał się od udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu z dnia [...]. Niedopuszczalnym jest zaś twierdzenie organu, że nie posiada jako pracodawca legitymacji do podnoszenia wymagalności dochodzonych roszczeń, a organ zlekceważył podniesiony zarzut przedawnienia. Organ administracyjny powinien z urzędu przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie czy zobowiązanie jest wymagalne czy też nie. NUS wydając zaskarżone postanowienie naruszył art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: k.p.a.), a w szczególności zasadę prawdy obiektywnej, zasadę praworządności i słusznego interesu obywateli oraz art. 77 § 1 k.p.a. Odnosząc się natomiast wprost do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, wskazał że nie uchylał się od udzielenia odpowiedzi na skierowane wezwanie z dnia [...], organ zlekceważył jednak jego zarzuty twierdząc, że nie jest osobą uprawnioną do ich wniesienia oraz nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego dłużnikiem jest A.S. 2.4. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], DIS utrzymał w mocy postanowienie NUS z dnia [...]. W uzasadnieniu organ podniósł, że podstawą wydanego postanowienia jest art. 168e u.p.e.a., jak również wskazał na art. 72 § 1 i § 4 pkt 2 oraz art. 1a pkt 12 lit. a tiret 2 u.p.e.a. Następnie przedstawił treść korespondencji pomiędzy organem a pracodawcą zobowiązanej. Podniósł, że w zażaleniu skarżący nie zakwestionował wysokości kary, ani zasadności nałożenia kary na niego – jako prezesa zarządu spółki z o.o., będącej pracodawcą zobowiązanej. Organ wskazał, że skarżący akcentuje przedawnienie dochodzonej należności oraz nieprzeprowadzenie w związku z tym stosownego postępowania wyjaśniającego. W tej materii organ podniósł zaś, że odpowiedzialność skarżącego jest niezależna od możliwości ściągnięcia wierzytelności w trybie egzekucyjnym. Celem nałożenia kary jest zmuszenie dłużnika zajętej wierzytelności do wypełnienia ciążących na nim obowiązków. W tym postępowaniu nie bada się czy wskazana w zajęciu wierzytelność jest wymagalna, czy też nie. To zobowiązanemu przysługują określone środki obrony swoich praw. 3.1. W skardze skarżący zarzucił naruszenie: - art. 72 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, iż dłużnik zajętej wierzytelności nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku i nie odpowiedział na zajęcie wynagrodzenia za pracę A.S. z dnia [...], w sytuacji gdy prezes zarządu A sp. z o. o., w dniu [...] wystosował pismo do NUS, w którym zawarł oświadczenie o nie uznaniu zajętej wierzytelności z uwagi na przedawnienie zobowiązań podatkowych, które to oświadczenie zostało zlekceważone przez organ egzekucyjny w piśmie z dnia [...]; - przepisów postępowania, tj. art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy mających dla niej kluczowe znaczenie i całkowicie dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co w efekcie doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a to zasady prawdy obiektywnej, praworządności oraz słusznego interesu obywateli; - przepisów prawa materialnego, tj. art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: o.p.) poprzez egzekwowanie zobowiązań podatkowych od A.S. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie niniejszego postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że DIS nie zbadał istoty sprawy albowiem skarżący reprezentując spółkę A sp. z o.o. w oświadczeniu o nie uznaniu zajętej wierzytelności podniósł zarzut przedawnienia zobowiązań podatkowych. Zdaniem skarżącego niedopuszczalnym jest przyjęcie, że pracodawca nie ma legitymacji do tego aby podnieść zarzut przedawnienia roszczeń. Zobowiązanie podatkowe objęte zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia dotyczy roku [...], a zatem zgodnie z art. 70 o.p. jest zobowiązaniem przedawnionym. Skoro zatem roszczenie to nie jest wymagalne z uwagi na przedawnienie, to organ egzekucyjny nie ma prawa do tego aby je egzekwować. DIS zawęził przedmiot toczącego się postępowania, nie rozpatrując podnoszonych przez skarżącego zarzutów, wskazując że przedmiotem toczącego się postępowania jest nałożenie kary pieniężnej na pracodawcę, a nie bezzasadne dochodzenie roszczenia. Naruszono zatem, zdaniem skarżącego, art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., a w szczególności zasadę prawdy obiektywnej, zasadę praworządności oraz słusznego interesu obywateli. Skarżący opisał każdą z tych zasad, powołując się na orzecznictwo sądowe. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) podlega oddaleniu. 5.2. Zgodnie z treścią art. 168e § 1 w związku z art. 72 § 4 pkt 3 u.p.e.a. na pracodawcę, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności lub prawa majątkowego, można nałożyć karę pieniężną do wysokości 3.800 zł. Kara ta może być ponawiana w przypadku uchylania się od wykonania, w dodatkowo wyznaczonych terminach, obowiązków wynikających z zajęcia egzekucyjnego, jak stanowi § 2 tego przepisu. Ponadto w myśl § 3, jeżeli pracodawcą jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, karę pieniężną nakłada się na wyznaczonego pracownika, a jeżeli nie został wyznaczony – kierownika bezpośrednio odpowiedzialnego za realizację zajęcia, a w spółce prawa handlowego odpowiedzialnego członka zarządu, natomiast w spółce cywilnej - odpowiedzialnego wspólnika. 5.2. W rozpoznawanej sprawie NUS działając na podstawie wskazanych wyżej przepisów prawa, postanowieniem z dnia [...] nałożył karę pieniężną na skarżącego - prezesa zarządu spółki A sp. z o. o., w wysokości [...] zł, jako osobę odpowiedzialną za realizację zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej. Skarżący zakwestionował nałożenie kary wskazując, że DIS powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w kwestii ustalenia czy roszczenie dochodzone od zobowiązanej jest wymagalne. Skarżący wskazał bowiem, że zobowiązanie podatkowe zobowiązanej, objęte zawiadomieniem o zajęciu, jest przedawnione biorąc pod uwagę treść art. 70 o.p Brak tych ustaleń i nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, zdaniem skarżącego, spowodowały naruszenie przez organy art. 70 o.p. oraz zasady prawdy obiektywnej, zasady praworządności oraz słusznego interesu obywateli, wyrażonych w art. 6, 7 i 77 k.p.a. 5.3. Odnosząc się do powyższych kwestii Sąd wyjaśnia, że kontrolowane postępowanie dotyczy nałożenia kary pieniężnej na prezesa zarządu spółki z o.o. – będącej pracodawcą zobowiązanej - z tytułu niewykonania obowiązków nałożonych na pracodawcę. W zaskarżonym rozstrzygnięciu trafnie wskazano skarżącemu, że odpowiedzialność ta ma zastosowanie niezależnie od możliwości ściągnięcia wierzytelności od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucyjnym. Celem nałożenia kary jest zmuszenie dłużnika zajętej wierzytelności do wypełnienia jego ustawowych obowiązków. W tym postępowaniu nie bada się czy należność wskazana w zajęciu jest wymagalna, czy też nie. To zobowiązany – a nie jego pracodawca - w toku prowadzonego postępowania dysponuje różnymi środkami prawnymi przewidzianymi w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w których może podnosić nieistnienie, czy też przedawnienie należności. Dlatego nie znajduje podstaw prawnych twierdzenie skarżącego o konieczności przeprowadzenia w tej sprawie przez organy postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie, czy zobowiązanie podatkowe dochodzone od zobowiązanej jest przedawnione. Wobec tego zasadnie podnosi DIS, że w niniejszym postępowaniu nie doszło do złamania zasad postępowania, co zarzuca skarżący w złożonej skardze. 5.4. Nie sposób zgodzić się również z twierdzeniem skarżącego, że doszło do naruszenia art. 72 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że pracodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku i nie odpowiedział na zajęcie wynagrodzenia za pracę zobowiązanej z dnia [...]. Skarżący w złożonej skardze wskazał bowiem, że w dniu [...] wystosował pismo do NUS, w którym zawarł oświadczenie o nie uznaniu zajętej wierzytelności z uwagi na przedawnienie zobowiązań podatkowych. W tej materii zasadnie podnosi DIS, że przedmiotowa kara pieniężna nie została nałożona, jak twierdzi skarżący, z powodu braku odpowiedzi na zajęcie wynagrodzenia za pracę zobowiązanej, lecz w związku z niedopełnieniem obowiązków ciążących na pracodawcy, a wynikających z art. 72 u.p.e.a. Jak wynika bowiem z akt sprawy, pracodawca zobowiązanej, tj. spółka A sp. z o.o. otrzymała w dniu [...] do realizacji zawiadomienie z dnia [...] o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Zawiadomienie zostało wydane przez organ egzekucyjny na podstawie art. 72 § 1 u.p.e.a. Środek egzekucyjny w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę stosowany jest w egzekucji należności pieniężnych na podstawie art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 2 u.p.e.a. Art. 72 tej ustawy określa m. in. obowiązki pracodawcy związane z dokonaniem zajęcia wynagrodzenia za pracę. O tych obowiązkach organ egzekucyjny informuje pracodawcę w zawiadomieniu o zajęciu. Zgodnie z art. 72 § 4 pkt 2 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny wzywa pracodawcę, aby: 1) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia zobowiązanego, z wyszczególnieniem wszystkich j ego składników, 2) składał w przypadku zaistnienia, przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, oświadczenia o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli. Ponadto organ egzekucyjny poucza pracodawcę o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e u.p.e.a. skutkach niestosowania się do wezwania. Obowiązkiem pracodawcy jest nie tylko przekazanie określonych kwot na rzecz organu egzekucyjnego (art. 72 § 1 u.p.e.a.), ale także podjęcie innych działań, tj. w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożenie za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia przez zobowiązanego, z wyszczególnieniem wszystkich jego składników, czy też złożenie - w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę - oświadczenia o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podanie, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli (art. 72 § 4 pkt 2 u.p.e.a.). W tej sprawie pouczenie o treści w/w przepisów znajdowało się w zawiadomieniu o zajęciu z dnia [...], doręczonemu spółce A sp. z o.o. (pracodawcy zobowiązanej) w dniu [...]. Zatem pracodawca (tym samym skarżący, jako działający w imieniu spółki) posiadał wiedzę na temat swoich obowiązków związanych z dokonaniem przez organ egzekucyjny zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej. Ponadto pismem z dnia [...] pracodawca zobowiązanej ponownie został wezwany do przekazania na rachunek organu egzekucyjnego kwot zajętego wynagrodzenia za pracę. Wezwanie to również zawierało informację, że w sytuacji nie wykonania lub nienależytego wykonania przez pracodawcę ciążących na nim obowiązków związanych z egzekucją wierzytelności, organ może nałożyć karę pieniężną do wysokości 3.800 zł. Ponaglenie to doręczono pracodawcy w dniu [...]. Pomimo tego spółka A nie dopełniła ciążących na niej, wskazanych wyżej, obowiązków. Skarżący (w imieniu spółki A sp. z o.o.) w odpowiedzi na wezwanie organu, dopiero pismem z dnia [...] wniósł o wskazanie podstawy prawnej dokonanego zajęcia z uwagi przedawnienie dochodzonych przez organ roszczeń. W związku z tym zasadne jest twierdzenie organu, że tego pisma nie można potraktować jako wypełnienia ciążących na pracodawcy obowiązków wynikających z art. 72 u.p.e.a. 6. Z uwagi na powyższe oraz mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa także z innych powodów niż wskazane w skardze (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a mających znaczenie dla zasadności i wymiaru nałożonej kary pieniężnej, skargę należało oddalić.