I SA/Gl 207/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego czteroosobowa rodzina dysponuje niskim dochodem w wysokości [...] zł, co jest kwotą niewystarczającą, zwłaszcza jeśli zważyć, iż ma on na utrzymaniu dwie uczące się córki. Źródłem wspomnianego dochodu jest wyłącznie gospodarstwo rolne, w tym w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej prowadzonej przez jego małżonkę, gdyż jego działalność gospodarcza nie przynosi obecnie żadnych zysków. Pośród składników majątkowych we wniosku, poza tym gospodarstwem o powierzchni 4,5 ha, wymieniono dom o powierzchni 200 m2. W dalszej kolejności, Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, m.in. poprzez przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez niego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji po dniu 1 kwietnia 2010 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku). Następnie referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 12 maja 2011 r., doręczonym w dniu 18 maja 2011 r., na wniosek skarżącego, przedłużył termin na wykonanie wezwania. W przedłużonym terminie wnioskodawca nadesłał następujące dokumenty: wyciągi z dwóch rachunków bankowych (jeden z nich to "firmowy" rachunek skarżącego, drugi, prowadzony w Banku A, należy do jego małżonki; oba wyciągi nie dokumentują prawie żadnych operacji), zeznania podatkowe skarżącego i jego małżonki (skarżący z pozarolniczej działalności gospodarczej wykazał przychód w kwocie [...]zł, koszty jego uzyskania w kwocie [...]zł oraz dochód w kwocie [...]zł, natomiast jego małżonka z działów specjalnych produkcji rolnej: przychód i zarazem dochód w kwocie [...]zł), deklaracje dla podatku od towarów i usług złożonych przez skarżącego za ostatni kwartał ubiegłego roku i pierwszy kwartał roku bieżącego (podstawa opodatkowania we wcześniejszej deklaracji wyniosła [...] zł, a w deklaracji późniejszej – [...]zł), książkę przychodów i rozchodów skarżącego za okresy od stycznia do kwietnia bieżącego roku, decyzję w sprawie wymiaru zaliczek na podatek dochodowy od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej, zaświadczenie zgodnie, z którym przeciętny dochód z posiadanego przez skarżącego gospodarstwa rolnego za pierwsze pięć miesięcy 2011 r. wyniósł [...]zł, zaświadczenie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o płatnościach przyznanych skarżącemu (ich suma wynosi [...]zł), zaświadczenia w sprawie edukacji córek skarżącego (starsza córka wkrótce kończy studia; pobiera świadczenia materialne w łącznej wysokości [...] zł) oraz dokumenty dotyczące utrzymania gospodarstwa domowego. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2011 r. Referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcie podniósł, iż materiał dowodowy przedstawiony przez wnioskodawcę nie jest kompletny, nie zawiera mianowicie wyciągu z drugiego rachunku bankowego, należącego do jego małżonki. Z kolei brak tego wyciągu uzasadnia – zdaniem Referendarza – podejrzenie, że stanowi to rezultat celowego działania, mającego na celu ukazanie sytuacji wnioskodawcy w sposób przemawiający na rzecz przyznania mu prawa pomocy. Wskazano też, iż z nadesłanej dokumentacji wynika, iż skarżący osiągnął dochód, z kolei z książki przychodów i rozchodów wynika znaczna nadwyżka przychodów nad wydatkami, która wprost niewspółmiernie przewyższa koszty sądowe w sprawie. W przewidzianym terminie skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu swego sprzeciwu podał, iż podczas analizy dokumentów dokonanej przez Referendarza sądowego, doszło do pomyłki w zakresie ustalenia dochodu z prowadzonej działalności. Z przedstawionych, bowiem deklaracji VAT wynika, iż podatnik miał większe wydatki niż wpływy w danym kwartale z zakresu podatku VAT. Dalej wskazano, iż również analiza dotycząca książki przychodów i rozchodów jest omyłkowa. Ustalając, bowiem proporcje między przychodami, a rozchodami w danym miesiącu pominięto wydatki z kolumny 10 tejże księgi. Wydatki te stanowią zakup towarów, które zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia księgi przychodów i rozchodów, zaliczane są do kosztów uzyskania przychodów, poniesionych w danym miesiącu czy też roku. Z zapisów książki przychodów i rozchodów wynika, że skarżący nie uzyskał dochodu podlegającego opodatkowaniu, gdyż przychód jest mniejszy od kosztów jego uzyskania. Do sprzeciwu dołączono nadto, wyciąg z drugiego rachunku bankowego żony skarżącego, prowadzonego przez B Bank, który nie dokumentuje żadnych operacji finansowych oraz zgromadzonych na nim środków pieniężnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Na wstępie stwierdzić należy, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencja taka wynika bowiem z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy (zgodnie z wskazaniem strony wniosek ten obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych) sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest określona w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanka przyznania prawa pomocy. Zgodnie, bowiem z treścią powołanego przepisu, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym- obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego- może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. Zaznaczyć także wypada, iż prawo pomocy jest odstępstwem od generalnej reguły ponoszenia przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to tym samym, iż odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań, nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych, niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Mając na względzie treść przywołanych przepisów oraz przedstawioną przez skarżącego jego kondycję finansową – uznać przyjdzie iż wniosek zasługiwał na uwzględnienie. W istocie, bowiem sytuacja majątkowa M. M., w szczególności zaś wysokość uzyskiwanych przez jego rodzinę dochodów, a także wysokość stałych obciążeń finansowych, skłania do przyjęcia tezy, iż z pozostającej do dyspozycji skarżącego kwoty, nie stać go na poniesienie kosztów postępowania sądowego prowadzonego w niniejszej sprawie. Godzi się nadto znaczyć, iż przed tut. Sądem toczą się aktualnie, dodatkowo dwie sprawy ze skargi M. M., w których również został obowiązany do zapłaty wpisów sądowych. Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, iż działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego w pierwszych czterech miesiącach bieżącego roku wykazała stratę w wysokości [...]zł. Przychód, bowiem osiągnięty z tejże działalności w ww. okresie wyniósł [...] zł, z kolei koszty jego uzyskania po doliczeniu do nich wydatków na zakup materiałów i towarów tj. wydatków z kolumny 10 księgi przychodów i rozchodów wyniosły [...]zł. Powyższe obrazuje zatem, iż skarżący nie osiąga żadnych dochodów. Z kolei z zaświadczenia Urzędu Gminy w B. z dnia 23 maja 2011 r. wynika, iż przeciętny dochód z gospodarstwa rolnego należącego do skarżącego jak i jego żony w pierwszych pięciu miesiącach 2011 r. wyniósł [...]zł, co miesięcznie daje kwotę [...]zł. Nadto z zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2010 r. dotyczącym K.M. (bowiem tym dokumentem, jako najbardziej aktualnym w odniesieniu do dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego dysponuje Sąd) wynika, iż jej miesięczny dochód w tymże roku wyniósł [...]zł. Poza tym, córka skarżącego otrzymuje co miesięczne, świadczenie materialne w wysokości [...] zł. Razem zatem, średni dochód w czteroosobowej rodzinie skarżącego oscyluje w graniach [...]zł miesięcznie. Rozpoznając przeto wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, bo obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Sąd uznał, iż wykazał on istnienie przesłanki warunkującej przyznanie takiego prawa. Konkluzja taka wynika z zestawienia z jednej strony dochodów uzyskiwanych przez rodzinę skarżącego, z drugiej zaś strony – wydatków przez niego ponoszonych. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. działając w oparciu o art. 260 tejże ustawy, orzeczono jak w sentencji.