I SA/Gl 209/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r. w kwestii wniosku A o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W treść skargi z dnia 14 stycznia 2015 r. pełnomocnik Syndyka A Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w Z. wplótł miedzy innymi wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Do tejże skargi dołączono m.in. urzędowy formularz (druk PPPr), w którym powielono ze skargi zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy. W motywach wniosku obszernie nawiązano do uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...], mocą którego ogłoszono upadłość ww. Przedsiębiorstwa w celu likwidacji majątku. Z treści oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych stanowi kwotę 2.002.600,00 zł. Wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) wynosi 11.959.000,00 zł. Zdeklarowano, że wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu to kwota 511.160,00 zł. Końcowo we wniosku zawarto oświadczenie, zgodnie z którym wartość środków trwałych na 7 kwietnia 2014 r. stanowiła kwotę 11.802.980,18 zł, zaś strata na ten dzień oszacowana była na kwotę 4.843.257,81 zł. Przy omówionym wyżej urzędowym formularzu dołączono dokumenty źródłowe częściowo obrazujące sytuacje finansową Przedsiębiorstwa, to jest między innymi: ww. postanowienie Sądu Rejonowego w B., wstępny bilans i wstępny rachunek zysków i strat za rok 2013 oraz rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 7 kwietnia 2014 r., wykazujący stratę, w wysokości zgodnej z zadeklarowaną we wniosku. Przedłożono również aktualny wykaz majątku Spółki z szacunkową wyceną poszczególnych składników, spis jej wierzycieli, listę zabezpieczeń na jej majątku, wykaz wykonawczych tytułów egzekucyjnych, wykaz toczących się wobec niej postępowań egzekucyjnych oraz postępowań sądowych dotyczących jej majątku, a także wyciąg z rachunku bankowego obrazujący obroty dotyczące rachunków rozliczeniowych, dokonane w okresie od 18 do 31 grudnia 2014 r. Analiza ww. dokumentów skutkowała zobowiązaniem Syndyka do uaktualnienia dokumentacji źródłowej poprzez nadesłanie: 1) odpisu sprawozdania finansowego Spółki (bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej) sporządzonego za okres od dnia 7 kwietnia 2014 r.; 2) odpisu ostatniego zeznania podatkowego Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych; 3) odpisów deklaracji Spółki na podatek od towarów i usług za okres od lutego bieżącego roku; 4) odpisów raportów kasowych Spółki za trzy ostatnie miesiące; 5) wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedłożyć zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi Spółka mogła dysponować. Przywołane wyżej wezwanie doręczono pełnomocnikowi Syndyka w dniu 1 kwietnia 2015 r. wraz z pouczeniem, iż niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Dokumenty źródłowe wymagane ww. wezwaniem nie wpłynęły do Sądu do dziś dnia. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być [podkreślenie własne] przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze konstrukcję ww. przepisu, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II OZ 1114/08, LEX nr 527732). Należy nadto w tym miejscu wyjaśnić, ze ocena zasadności wniosków o przyznanie prawa pomocy sprowadza się w praktyce do badania wzajemnej relacji pomiędzy bieżącymi, płynnymi aktywami podmiotu, który o to prawo się ubiega, a szacowanymi kosztami sądowymi, niezbędnymi do poniesienia w danym postępowaniu sądowym. Na gruncie ujednoliconego stanowiska judykatury należy nadto odnotować, że oceniając, czy podmiot wnoszący o przyznanie prawa pomocy wypełnił ciążący na nim z mocy przepisu art. 246 P.p.s.a. obowiązek, sądy administracyjne powinny badać przedłożone dokumenty źródłowe, o których mowa w art. 255 tej ustawy, pod kątem aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 4 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FZ 370/10, LEX nr 663464). Dokumenty obrazujące przeszłą sytuację majątkową wnioskodawcy są nieistotne, gdyż uzasadnieniem przyznania prawa pomocy jest teraźniejsza niemożność strony w partycypowaniu w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (z uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt II FZ 307/10, LEX nr 663396). Przenosząc na grunt tej sprawy licznie przytoczone wyżej poglądy judykatury przyszło stwierdzić, że na poparcie wniosku Spółki nie przedłożono żadnych dokumentów, które pozwoliłby na zobrazowanie jej aktualnej sytuacji majątkowej. Taka bierna postawa procesowa strony, która wnosi o zastosowanie wobec niej uprzywilejowanej pozycji w postępowaniu sądowym, nie może zasługiwać na aprobatę. Nie umknęło uwadze referendarza, iż do wniosku/skargi dołączono spory plik dokumentów źródłowych, przy czym zdaniem rozpoznającego wniosek są to dokumenty źródłowe pochodzące z okresu, w którym orzekano o upadłości likwidacyjnej A, tj. z kwietnia 2014 r. Dokumenty obrazujące przeszłą kondycję finansową firmy nie mogą być podstawą do korzystnego dla Syndyka rozpoznania niniejszego wniosku. Reasumując, strona skarżąca nie wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania i dlatego, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. art. 246 § 2 pkt 1 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.