I SA/Gl 211/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 25 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. F.- M. i M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowych w kwestii wniosku skarżącego M. M. o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata. Uzasadniając wniosek, zwrócił uwagę na zadłużenie kredytowe, jakim obciążono jego przedsiębiorstwo, jego zdaniem, w sposób krzywdzący i przy współudziale sądów i organów administracji. Podkreślił, iż w konsekwencji cała jego rodzina, określona przez niego jako rolnicza, zmuszona jest korzystać z "pomocy osób trzecich, zarówno materialnej, jak i rzeczowej". Według wniosku rodzinę tę oprócz skarżącego tworzą: jego małżonka, teściowie oraz dwójka uczących się dzieci, zaś dochody gospodarstwa domowego, na które składają się emerytury teściów i wpływy z działalności gospodarczej, wynoszą łącznie [...] zł. Wnioskodawca wyeksponował także problemy zdrowotne teściów i łączące się z nimi wydatki na leczenie. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, tj. jego małżonkę, teściów i dzieci (wskazano, że należy w tym celu nadesłać "odcinki" emerytur wspomnianych teściów za ostatni miesiąc, a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń, w tym pomocy de minimis dla rolnictwa, z okresu ostatnich sześciu miesięcy), przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności rachunków w banku [...] posiadanych przez jego teściów, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2007 złożonych przez skarżącego, jego małżonkę oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedstawienie dokumentów dotyczących wyniku finansowego działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w okresie ostatnich sześciu miesięcy, ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za wskazany wyżej okres, przedłożenie zaświadczenia wydanego przez Agencję Rynku Rolnego, udzielającego odpowiedzi na pytanie o to, czy skarżący lub osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym otrzymują dopłaty związane z posiadanym przez nich gospodarstwem rolnym, a jeśli tak, to w jakiej wysokości, nadesłanie zaświadczeń wystawionych przez banki wskazujących na wysokość zobowiązań ciążących na skarżącym i osobach pozostających z nim w gospodarstwie domowym z tytułu kredytów (zastrzeżono, że zaświadczenia te powinny zawierać informację o kwotach już spłaconych oraz pozostających jeszcze do spłaty, a także o wysokości spłat dokonywanych miesięcznie), przedłożenie zaświadczeń wystawionych przez szkoły lub uczelnie potwierdzających, że dzieci skarżącego uczą się w tych placówkach (sprecyzowano, że zaświadczenia te powinny odpowiadać na pytanie, czy otrzymują one jakąkolwiek pomoc finansową, a także czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to winno wskazywać tryb i formę płatności), nadesłanie dokumentów dotyczących stanu zdrowia teściowej skarżącego oraz sprecyzowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem jego i teściowej, w szczególności z zakupem leków, i wykazanie tych wydatków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp. oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wykonując to wezwanie, skarżący przedłożył: zaświadczenia o dochodach jego teściów z działalności gospodarczej w latach 1999-2006 (w tym ostatnim roku dochód ów wyniósł po [...] zł), odpisy pierwszych stron ich deklaracji podatkowych oraz odpis informacji o wysokości dochodu teściowej z pozarolniczej działalności gospodarczej i niezbyt czytelne, opatrzone licznymi dopiskami odpisy zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki (wynika z nich, że spółka, w której ramach działa skarżący z członkami swojej rodziny, wykazała przychody w kwocie [...] zł, koszty ich uzyskania w kwocie [...] zł i dochody w kwocie [...] zł, zaś każdy ze wspólników wykazał przychody w kwocie [...] zł, koszty ich uzyskania w kwocie [...] zł oraz dochody w kwocie [...] zł, które to kwoty zostały w stosowny sposób zaokrąglone w deklaracjach), a nadto odpisy dwóch pism w sprawie zadłużenia jego gospodarstwa i przedsiębiorstwa z dni 19 stycznia 1994 r. i 4 grudnia 1996 r. Wnioskodawca oświadczył przy tym, że czuje się szykanowany przez Sąd, który domaga się od niego "stosu papierów", traktując go tym samym "jak przestępcę". Podkreślił zarazem, że z powodu obowiązków zawodowych nie zgromadził większości żądanych dokumentów, uznając przedłożone przez siebie materiały za wystarczające w tym zakresie. Wyjaśnił również, iż nie stać go na nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych, które są płatne. Nadto jego zdaniem "książka przychodów i rozchodów objęta jest tajemnicą handlową", zaś "deklaracje VAT nie odzwierciedlają dochodu". Z kolei brak dokumentów dotyczących zadłużenia kredytowego skarżący usprawiedliwił swoją niewiedzą, wskazując jednak, że spłaty z tego tytułu wynoszą [...] zł miesięcznie. Następnie omówił sytuację swoich dzieci, z których dwoje uczy się, nie osiągając żadnych dochodów, a jedno jest pełnoletnie i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Przedstawił też schorzenia, na jakie cierpią jego teściowie, wyliczając zażywane przez nich leki. Wreszcie skarżący stwierdził, że suma otrzymywanych przez niego dopłat związanych z działalnością rolniczą nie wystarcza nawet na opłacenie składek na rolnicze ubezpieczenie społeczne oraz że nie otrzymuje żadnej pomocy dla przedsiębiorców. Wpis w sprawie wynosi [... zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika, ale tylko jednego, nie dwóch, jak domaga się tego skarżący – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który został przywołany w wezwaniu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy, w szczególności na dokumentację rachunkową, która – wbrew twierdzeniom skarżącego – nie jest w tym zakresie chroniona tajemnicą. Wystosowanie rozpatrywanego wezwania ma zatem na celu nie szykanowanie wnioskodawcy, lecz weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Tymczasem w niniejszej sprawie osiągnięcie tego celu nie jest możliwe, ponieważ skarżący nie nadesłał większości dokumentów, o które go wzywano. Nie przedstawił przede wszystkim materiału dowodowego kluczowego dla oceny aktualnej sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa prowadzonego przez niego wspólnie z osobami pozostającymi w jego gospodarstwie domowym, choć nie powinno to wiązać się dla niego z nadmiernymi trudnościami. Uwaga ta dotyczy zwłaszcza podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz deklaracji dla podatku do towarów i usług, które wprawdzie nie obrazują dochodów, jak trafnie zauważył skarżący, lecz pozwalają na wyciągnięcie pewnych wniosków co do obrotów podatnika. Doniosłe znaczenie ma także brak wyciągu z rachunków bankowych, wykluczający w istocie zbadanie realnych możliwości płatniczych posiadacza rachunku. Nie podobna zgodzić się z wnioskodawcą, że wskazane niedostatki materiału dowodowego rekompensują nadesłane przez niego dokumenty, w szczególności te dotyczące podatku dochodowego za rok ubiegły. Nie dostarczają one bowiem jakichkolwiek informacji odnoszących się do roku bieżącego, a więc takich, które można by uznać za aktualne. Poza tym z dokumentów tych wynika tylko tyle, że przedsiębiorstwo skarżącego wykazuje dochody, które wielokrotnie przekraczają wysokość należnego w sprawie wpisu, co wyklucza przyznanie prawa pomocy, tym bardziej iż wnioskodawca nie wykazał wysokości zobowiązań ciążących na jego przedsiębiorstwie, zwłaszcza tych kredytowych. Przekonującego dowodu w tym zakresie nie stanowią przecież pisma sprzed ponad dziesięciu lat oraz niczym nie udokumentowane oświadczenia o wysokości miesięcznie opłacanej raty. Niewątpliwie wszak nie tylko przedsiębiorca, ale i każdy dłużnik powinien zachować potwierdzenie zapłaty, jeśli comiesięcznie uiszcza znaczne dla niego kwoty. Ponadto skarżący miał obowiązek postarać się uzyskać zaświadczenie, o które go wyraźnie wzywano. Podobnie ocenić wypada fakt, że wnioskodawca poprzestał jedynie na ogólnym omówieniu dochodów uzyskiwanych z dopłat do prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego, czy szerzej ze swojej działalności rolniczej, nie wspierając tych oświadczeń jakąkolwiek dokumentacją. Wytknąć mu również trzeba niewykonanie wezwania o nadesłanie materiałów źródłowych dotyczących jego sytuacji rodzinnej oraz wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.