I SA/Gl 214/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Tyszkiewicz - Ziętek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Teresa Randak sędzia WSA Bożena Pindel po rozpoznaniu w dniu 15 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w kwestii wniosku strony skarżącej o wyłączenie sędziego WSA Wojciecha Organiściaka postanawia oddalić wniosek. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 4 września 2012 r. w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...], pełnomocnicy skarżącej Spółki złożyli wniosek o wyłączenie ze składu orzekającego sędziego WSA Wojciecha Organiściaka. Jako podstawę wniosku wskazali art. 18 oraz 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej w skrócie: P.p.s.a. Uzasadniając wniosek pełnomocnicy podnieśli, że sędzia którego wyłączenia się domagają orzekał w sprawie o sygn. I SA/Gl 852/10, w związku czym zachodzą wątpliwości co do jego bezstronności. Zaznaczyli, iż ostatnio wymieniona sprawa dotyczyła przewlekłości i wadliwości tego samego postępowania egzekucyjnego (prowadzonego na podstawie tych samych tytułów wykonawczych i dotyczącego tej samej decyzji podatkowej), które jest przedmiotem kontroli Sądu również w niniejszej sprawie. W pismach z dnia 13 września 2012 r. (data pisma) oraz z dnia 19 września 2012 r. (data prezentaty) pełnomocnicy skarżącej oświadczyli, iż przyczyna wyłączenia sędziego stała się im znana dopiero w dniu rozprawy, kiedy to po zapoznaniu się z wokandą stwierdzili, że członkiem składu orzekającego będzie sędzia WSA Wojciech Organiściak. W dniu 19 września 2012 r. sędzia WSA Wojciech Organiściak oświadczył, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej, gdyż nie została spełniona żadna z przesłanek wyłączenia go od orzekania w niniejszej sprawie z mocy ustawy (art. 18 P.p.s.a.) oraz nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 P.p.s.a. Dodał, że podnoszone we wniosku okoliczności nie mogą w jego ocenie skutkować wyłączeniem od orzekania w przedmiotowej sprawie, bowiem kontrola legalności spornego postanowienia sprowadza się do oceny prawnej odrębnego zagadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 18 § 1 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie zaś z treścią art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Art. 19 P.p.s.a., w odróżnieniu od art. 18 tej ustawy, zawierającego katalog przyczyn powodujących wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy, a zatem bezwzględne wyłączenie sędziego (określane jako iudex inhabilis) reguluje kwestię wyłączenia sędziego z przyczyn innych niż wymienione w art. 18, a zatem dotyczy względnych przesłanek wyłączenia sędziego (iudex suspectus). Wskazać należy, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien być zgłoszony w formie pisemnej lub ustnie do protokołu w sądzie. Oprócz ogólnych warunków, którym winno odpowiadać każde pismo strony, wniosek o wyłączenie sędziego powinien zawierać wskazanie sędziego, podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny (art. 20 P.p.s.a.). Wniosek, który nie odpowiada powyższym wymogom podlega oddaleniu. Wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do art. 22 § 2 powołanej ustawy, musi być nadto poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Zaznaczyć należy, że instytucja wyłączenia sędziego tak z mocy prawa (art. 18 P.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 P.p.s.a.) stanowi istotną gwarancję procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, w którym sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Rozpatrując zatem złożony przez pełnomocników skarżącej Spółki wniosek podnieść należy, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności, będące podstawą wyłączenia sędziego WSA Wojciecha Organiściaka od orzekania w sprawie i to zarówno w świetle art. 18 P.p.s.a., jak i art. 19 tej ustawy. W pierwszej kolejności zaakcentować wypada, że niniejsza sprawa, w której żądanie wyłączenia sędziego zostało zgłoszone, dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] uchylającego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 30 grudnia 2008 r. o nr [...] oraz [...] i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Z kolei sprawa o sygn. I SA/Gl 852/10, w której członkiem składu orzekającego był również sędzia Wojciech Organiściak, dotyczyła skargi tej samej Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]r. o uznaniu za bezzasadne zarzutów na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 18 listopada 2009 r. o nr [...] i o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaznaczyć należy, iż wbrew temu, co twierdzą pełnomocnicy Spółki, sprawa o sygn. I SA/Gl 852/10, mimo iż dotyczyła tego samego skarżącego (a więc zawiera element tożsamości podmiotowej ze sprawą niniejszą) miała za przedmiot zupełnie inne postępowanie egzekucyjne, bo toczące się na podstawie odrębnego tytułu wykonawczego. Co prawda, obydwa postępowania egzekucyjne dotyczą po części tego samego zobowiązania (tj. zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. w sprawie o sygn. I SA/Gl 852/10 oraz zaległości w tymże podatku za czerwiec i grudzień 2004 r. w sprawie niniejszej), są to jednak dwie odrębne sprawy egzekucyjne, prowadzone w oparciu o inne tytuły wykonawcze. Ponieważ, oprócz elementów podmiotowych, przy ocenie tożsamości sprawy mieć trzeba również na względzie elementy przedmiotowe, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie brak jest elementu tożsamości przedmiotowej ze sprawą o sygn. I SA/Gl 852/10. Tożsamość przedmiotowa jest tożsamością treści praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. W niniejszej sprawie brak jest elementu tożsamości przedmiotowej, bowiem obie sprawy będące przedmiotem niniejszych rozważań dotyczą egzekucji świadczeń pieniężnych, jednakże prowadzonych w oparciu o różne tytuły wykonawcze. Sprawa o sygn. I SA/Gl 852/10 oraz niniejsza są to zatem dwie odrębne sprawy, dotyczące innego zagadnienia. Zaakcentować w związku z tym należy, że udział sędziego w innym postępowaniu przed tym samym sądem ze skargi tego samego podmiotu na decyzję wydaną przez ten sam organ nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego z mocy prawa (por. postanowienie NSA z dnia 23 listopada 2006r., sygn. akt II FZ 566/06, niepubl.). Podkreślić następnie należy, że pełnomocnicy skarżącej, powołując się we wniosku o wyłączenie sędziego również na art. 19 P.p.s.a. w żaden sposób nie uprawdopodobnili jakiejkolwiek przyczyny wyłączenia na podstawie tego przepisu. W orzecznictwie podkreśla się, że okoliczność (lub okoliczności) przemawiające za wyłączeniem sędziego powinny być określone wyraźnie i w taki sposób, by wskazywały co najmniej na możliwość wystąpienia sytuacji, w których zachowanie bezstronności przez sędziego mogłoby być obiektywnie utrudnione (por. postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 971/10, LEX nr 737718). Co więcej, okoliczność mogąca wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi przy tym nie tylko faktycznie wystąpić, ale i być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji (por. postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 697/09, LEX nr 737655). Minimum wymogów w tym zakresie wskazuje zresztą art. 20 P.p.s.a., według którego strona składając wniosek o wyłączenie sędziego powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Zaznaczyć także trzeba, że jeżeli sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 167/11, LEX nr 783740). Reasumując, zdaniem składu orzekającego, podniesiona przez pełnomocników Spółki we wniosku okoliczność nie przemawia za wyłączeniem sędziego WSA Wojciecha Organiściaka od orzekania w niniejszej sprawie. Nie uprawdopodobniono nadto żadnych innych przyczyn wyłączenia, zawartych w treści art. 18 i 19 P.p.s.a. Mając zatem na uwadze wszystkie poruszone wyżej kwestie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w oparciu o art. 18 P.p.s.a. i art. 19 P.p.s.a. oraz przy zastosowaniu art. 22 § 1 i § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.