I SA/Gl 218/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. w kwestii wynagrodzenia dla kuratora p o s t a n a w i a 1. przyznać kuratorowi skarżącego wynagrodzenie za udział w postępowaniu, w kwocie 120 zł (sto dwadzieścia złotych), którą nakazuje Skarbowi Państwa (kasie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach) wypłacić z zaliczki uiszczonej w dniu 13 czerwca 2016 r. przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. i zaksięgowanej na koncie depozytowym pod poz. [...] 2. pozostałą kwotę zaliczki uiszczonej w dniu 13 czerwca 2016 r. przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. i zaksięgowanej na koncie depozytowym pod poz. [...] zwrócić Dyrektorowi Izby Skarbowej w K. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, działając w oparciu o wniosek Dyrektora Izby Skarbowej w K., ustanowił kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu skarżącego P.L. w osobie K.S. Pismem z dnia 6 maja 2016 r. K. S., działająca jako kurator dla nieznanego z miejsca pobytu skarżącego P. L., wniosła o przyznanie jej wynagrodzenia w wysokości odpowiadającej połowie wynagrodzenia przewidzianego przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie. Wyrokiem z dnia 5 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę P. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., oznaczone w sentencji postanowienia, nie orzekając o wynagrodzeniu należnemu ustanowionemu kuratorowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 211 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Zgodnie zaś z art. 213 pkt 1 tej ustawy do wydatków zalicza się w szczególności należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie. Zasady wynagradzania kuratorów uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1476), wydanym na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, z późn. zm.). Wprawdzie przepisy te mają zastosowanie w sprawach cywilnych, a nie sądowoadministracyjnych, jednakże Sąd podziela stanowisko zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 632/14 (dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym, przyznając należność ustanowionemu kuratorowi należy mieć na względzie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, a także mając na względzie art. 2 i art. 32 Konstytucji RP oraz nakaz wykładni systemowej przepisów, przepisy powołanego rozporządzenia mogą stanowić punkt odniesienia dla sądu administracyjnego, który będzie orzekał o należności kuratora na podstawie art. 211 w zw. z art. 213 pkt 1 p.p.s.a. (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 203/15). Stosownie do § 1 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie. Stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie określa § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801) , tj. aktu wykonawczego wskazującego na wysokość opłat za czynności adwokackie w sytuacji ustanowienia przez Sąd pełnomocnika. W niniejszej sprawie zaskarżeniu podlega postanowienie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) ww. rozporządzenia opłata maksymalna w postępowaniu sądowoadministracyjnych w innych sprawach wynosi 480 zł. Z uwagi na treść § 4 ust. 1 tego aktu wykonawczego opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Tym samym co do zasady wynagrodzenie to nie powinno przekraczać kwoty 240 zł. Jednakże należy mieć na względzie, że w uzasadnionych przypadkach możliwe jest miarkowanie wynagrodzenia kuratora. Wskazuje na taką możliwość sama treść § 1 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, w którym to przepisie użyto sformułowania "nie może przekraczać". W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się przy tym, że miarkowanie wynagrodzenia kuratora jest uzasadnione w sytuacji, w której kurator w ogóle nie podjął, celem obrony interesów osoby, dla reprezentacji której został ustanowiony, żadnych czynności, do których kręgu zaliczyć należy w szczególności: odbiór korespondencji sądowej, merytoryczne ustosunkowanie się do istoty sprawy, sporządzenie stosownego pisma przygotowawczego oraz ewentualne stawiennictwo na rozprawie sądowej. Również sporządzenie "namiastki środka odwoławczego", wniesienie środka lub wniosku niedopuszczalnego nie stanowi podstawy do przyznania wynagrodzenia (por. postanowienie SN z dnia 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98 OSNC 1999, nr 6, poz. 123; postanowienie SN z dnia 17 lutego 2009 r., I CNP 113/08 niepubl.). Należy przy tym mieć na względzie, że do obowiązków kuratora ustanowionego na podstawie art. 79 § 1 p.p.s.a. należy nie tylko podejmowanie za stronę nieobecną i nieświadomą toczącego się postępowania sądowego czynności niezbędne do obrony jej praw w całym okresie trwania sprawy. Kurator winien bowiem przez cały tok postępowania dążyć do ustalenia miejsca pobytu strony, a jeżeli nie jest to możliwe – aktywnie uczestniczyć w postępowaniu, łącznie ze składaniem środków zaskarżenia (tak B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; WK, 2016; komentarz do art. 79 p.p.s.a., nr 498532). Oceniając zatem działanie kuratora w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zachodzi przesłanka do miarkowania wynagrodzenia kuratora. Po pierwsze bowiem Sąd w dniu 5 października 2016 r. rozpoznawał na posiedzeniu uproszczonym 3 sprawy tego samego skarżącego, w których to sprawach skargi różniły się tylko numerami zaskarżonych rozstrzygnięć. Również, z uwagi na rozpoznawanie tych spraw w postępowaniu uproszczonym, nie zachodziła konieczność osobistego stawiennictwa kuratora. Ponadto działanie kuratora w niniejszej sprawie ograniczyło się do wniesienia tak sporządzonej skargi, albowiem pozostałe pisma w sprawie stanowią: wniosek o przyznanie wynagrodzenia (k. 42), pismo o niezwyznaczanie rozprawy w okresie urlopu kuratora (k. 59) oraz pismo z dnia 5 września 2016 r., w odpowiedzi na skierowane do kuratora wezwanie do nadesłanie informacji jakie działania zostały podjęte celem ustalenia miejsca pobytu skarżącego (k. 67), w którym wskazała, że do czynności kuratora należy podejmowanie czynności niezbędnych do obrony praw strony, dla której został ustanowiony. Z treści tego pisma wynika również, że ustanowiony kurator (siostra skarżącego) nie miała możliwości ustalenia miejsca pobytu. Tymczasem, pomijając stopień pokrewieństwa pomiędzy skarżącym a kuratorem oraz fakt, że z akt spraw rozpoznawanych przez Sąd a dotyczących ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego wynika, że kurator pozostawał w kontakcie telefonicznym ze skarżącym, możliwe było choćby danie ogłoszenia do prasy w tym zakresie. Takich czynności jednak nie podjęto. Jednocześnie miarkując wysokość wynagrodzenia kuratora w niniejszej sprawie Sąd wziął pod uwagę fakt, że przy analogicznym nakładzie pracy wykonanej przez ustanowionych przez sądy administracyjne pełnomocników z urzędu sądy te przyznawały im wynagrodzenie w wysokości 120 zł. Oceniając zatem nakład pracy kuratora w niniejszej sprawie, jak również uznając zatem zasadę równego traktowania stron Sąd uznał, że wynagrodzenie w wysokości 120 zł będzie wynagrodzeniem adekwatnym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 213 pkt 1 w zw. z art. 237 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., orzeczono jak w sentencji. O zwrocie niewykorzystanej zaliczki Sąd orzekł na podstawie art. 225 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie postanowiono jak w sentencji.